1264 Madenî Ufaklık ve Hatıra Para Bastırılması Hakkında Kanun

Maliye Bakanlığı memleket ekonomisinin gelişmesine paralel olarak tedavüle gereği kadar madeni para çıkartmaya yetkilidir.

Milli ve milletlerarası önemli tarihî, bilimsel, kültürel ve sanat olayları ile anmaya değer diğer olay ve günleri belirtmek ve muhtelif alanlarda ün yapmış Türk büyüklerini anmak amaciyle ve Hükümetçe lüzum ve faydası takdir edilecek diğer sebep ve vesileler dolayısiyle madenî hatıra para da çıkartılabilir.

Bu kanun hükümlerine göre çıkartılacak paraların cins ve özellikleri ile nominal değerleri, hatıra paraların satış fiyattan ve miktarları Maliye Bakanlığınca kararlaştırılır.

Madenî paraların kabul hadleri Maliye Bakanlığınca ilân olunur. Ancak, mal sandıkları ve Hazinenin veznedarlığını yapan bankalar, herhangi bir miktarla bağlı kalmaksızın bu paraları kabule mecburdurlar.

Delinmiş, kesilmiş, zımbalanmış, kulp takılmış veya her ne suretle olursa olsun asli şekilleri değiştirilmiş paralar, kanunî vasıflarını ve tedavül kabiliyetlerini kaybederler. Hiçbir alacaklı bu nevi bir parayı kabule zorlanamaz. Ancak, tedavül neticesinde aşınmış, yazıları ve şekilleri silinmiş veya yanmış paralar, sıhhatlerinden şüphe tevlit edecek şekilde bozulmuş olmadıkça mal sandıkları ve Maliye Bakanlığına devredilmek üzere Hazinenin veznedarlığını yapan bankalar tarafından kabul edilir ve tekrar tedavüle çıkarılmaz.

Muhtelif sebeplerle tedavülden kaldırılması gereken madenî paraların, belli bir tarihten başlamak üzere geçerli olacakları süre Maliye Bakanlığınca belirtilir. Bu süre bir yıldan, az olamaz.

Bu paralar tayin ve ilân olunan müddetin sonunda tedavül kabiliyetlerini kaybeder, şu kadar ki, bu paralar, mezkûr müddetin sonundan itibaren, bir yıl içinde mal sandıkları ve Maliye Bakanlığına devredilmek üzere Hazinenin veznedarlığını yapan bankalarca kabul edilir.

Halen tedavülde bulunan ve bu kanuna istinaden tedavüle çıkarılan paraların itibari kıymetleri dışında bir fiyatla ve beşinci maddede yazılı bir yıllık müddetin sonunda tedavülden kaldırılacak olan paraların herhangi bir fiyatla tedavül vasıtası olarak kullanılması yasaktır. Hatıra paraları bu hükümden müstesnadır.

Bu yasağa aykırı hareket edenlerin kullandıkları paralar zaptedilir ve bunlar, tanzim olunacak zabıtla birlikte mahallî sulh mahkemesine sevk olunur.

Halen tedavülde bulunan ve bu kanun hükümleri gereğince tedavüle çıkarılacak paraları, itibarî kıymetleri dışında bir fiyatla kullananlar hakkında mahkemece 50 liradan aşağı olmamak üzere kullanılan paraların 50 misli para cezası hükmolunur. Zaptolunan para da hükmolunan cezanın infazında mahsup edilir.

Tedavülden kaldırılmış olan paraları tedavül vasıtası olarak sürenler hakkında, mahkemece umumî hükümler tatbik olunur.

Bu kanun gereğince yapılacak her türlü işlem Muhasebei Umumiye ve Artırma, Eksiltme ve İhale Kanunlarına tabi değildir.

Maliye Bakanlığı bu kanunun tatbik edilmesini temin için darphanenin döner sermayesine gereği kadar avans verebilir.

Hazinece tedavüle çıkarılacak madeni paralar tedavüle çıktığı yılın bütçesinde açılacak özel bir bölüme gelir ve tedavülden geri çekilecek paraların tutarı ile bu kanun gereğince çıkarılacak paraların basılması için darphane döner sermayesinden ödenecek paralar da masrafın yapıldığı yıl bütçesinin Maliye Bakanlığı tertiplerinde açılacak bir bölüme gider kaydedilir.

Mesai saatleri dışında çalıştırılacak maaşlı ve ücretli Darphane ve Damga Matbaası memur ve müstahdemlerine miktar ve nispeti Bakanlıkça tespit edilecek fazla mesai ücreti ve görevlerinin yapılması sırasında olağanüstü gayret ve hizmeti görülenlere ücret ve aylıklarının iki mislini geçmemek üzere yıl sonlarında ikramiye vermeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.

Bundan başka olağanüstü hizmetleriyle randıman ve maliyet üzerinden mühim ölçüde müspet tesirleri görülen memur ve müstahdemler, hizmetin önem derecesiyle oranlı olmak ve 5 000 lirayı geçmemek üzere Maliye Bakanlığınca tespit edilecek miktarda para mükâfatı ile taltif olunurlar.

11/7/1956 tarihli, 6797 sayılı ve 24/6/1965 tarihli, 640 sayılı kanunlarla, 14/1/1970 tarihli, 1211 sayılı Kanunun 38 inci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.

Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu kanunun hükümlerini Adalet ve Maliye Bakanları yürütür.