1598 Malî Denge Vergisi Kanunu

Mevzu ve mükellef

a) Gelir, kurumlar, veraset ve intikal vergisine tabi gerçek veya tüzel kişiler ile gayrimenkulleri ivaz mukabilinde satanlar;

b) Spor - Toto, Millî Piyango ve bankaların nakit ikramiyelerini kazananlar;

Malî denge vergisine tabidirler.

Bu mükellefiyet, verginin mükellefi tarafından ödenmesi veya sorumlusu tarafından kesilmesi suretiyle yerine getirilir.

Vergi kesintisi

Aşağıda yazılı ödeme ve istihkaklar, kesinti suretiyle vergilendirilir:

a) Gelir vergisine tabi gerçek ücretler ve ücret sayılan ödemeler (İstisnadan faydalananlar hariç);

b) Gelir vergisine tabi telif ve patent haklarının satışı veya kiralanması dolayısiyle dar mükellefiyete tabi olanlara yapılan ödemeler;

c) Dar mükellefiyete tabi kurumların Kurumlar Vergisi Kanununa göre kurumlar vergisi tevkifatına tabii kazanç ve iratlar;

d) Spor - Toto, Millî Piyango ve bankaların nakit ikramiyeleri (Bu ikramiyeler, ayrıca mali denge vergisi ödemesine tabi değildir.)

Kesinti yapmaya mecbur olanlar

Kamu idare ve müesseseleri (Köyler hariç), kamu iktisadî müesseseleri, ticaret şirketleri, dernekler, tesisler, vakıflar, dernek, tesis ve vakıfların iktisadî işletmeleri ve bunların dışında kalan diğer kurumlar, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan tüccar ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya işletme hesabına göre tespit eden çiftçiler ikinci maddeye göre malî denge vergisi kesintisi yapmakla mükelleftirler.

Muaflıklar

Vergiye tabi geliri sadece götürü usulde tespit edilen ücretten ibaret olan gelir vergisi mükellefleri, malî denge vergisinden muaftırlar.

İstisnalar

a) Genel ve katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler, köy tüzel kişileri ile 2834 ve 18/4/1972 tarih ve 1581 sayılı Kanunlarla kurulmuş kooperatif ve birlikler tarafından yapılan gayrimenkul satışları;

b) Borç için icraen satılan gayri menkullerin satış bedelleri;

c) 1000 lirayı aşmayan matrahlar ve ödemeler;

d) Gerçek ücretleri üzerinden gelir vergisine tabi mükelleflerin ücretlerinin günlük 40, haftalık 280, aylık 1200, yıllık 14 400 liralık kısmı;

Malî denge vergisinden müstesnadır.

Ücret istisnasının uygulanmasında:

1. Aynı işveren tarafından aynı veya ayrı hizmetler için yapılan muhtelif ücret tediyeleri birleştirilir. İkramiyeler ve sair ödemeler ödendiği ayın ücretlerine dahil edilir.

Ayrı ayrı işverenler tarafından yapılan ücret tediyeleri müstakillen nazara alınır.

2. Ücretlerde vaki arızî mahiyetteki artmalar dolayısiyle istisna haddinin aşılması halinde, malî denge vergisi ödeme mecburiyeti artmanın husule geldiği aya inhisar eder.

3. Ücretlerin indirim ve kesintilere tabi tutulmadan önceki gayrisafı tutarları esas alınır.

Matrah

Malî denge vergisinin matrahı şunlardır:

1. Ödemede:

a) Gelir vergisi mükelleflerinin yıllık gelir vergisi matrahları (Götürü matrahları dahil);

b) Kurumlar Vergisi Kanununa göre verilen beyannamelerde gösterilen kurumlar vergisine tabi matrahlar;

c) Veraset ve İntikal Vergisi Kanununa göre verilen beyannamelerde gösterilen veraset ve intikal vergisine tabi matrahlar;

d) Gayrimenkul intikallerinde emlâk alım vergisine esas olan değerler;

e) Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ikmalen, re'sen veya sair suretlerle idarece tarh olunan gelir, kurumlar, emlâk alım ve veraset ve intikal vergilerinden tahsili kabil hale gelmiş bulunanlara ait matrahlar.

2. Kesintide:

a) İkinci maddenin (a) bendine göre yapılacak malî denge vergisi kesintisinde bahis konusu ödemelerin indirim ve kesintilere tabi tutulmadan önceki gayrisâfî tutarı,

b) İkinci maddenin (b) bendine göre yapılacak malî denge vergisi kesintisinde bu tediyelerin gelir vergisi tevkifatına matrah olan miktarıdır.

c) İkinci maddenin (c) bendine göre yapılacak malî denge vergisi kesintisinde, bu kazanç ve iratlardan Kurumlar Vergisi Kanununa göre yapılacak kurumlar vergisi tevkifatına matrah olan miktardır.

d) İkinci maddenin (d) bendine göre yapılacak malî denge vergisi kesintisinde ikramiyelerin kesintilere tabi olmadan önceki gayrisâfi tutandır.

Bu maddenin (a) bendine göre yapılacak kesintide, aynı işveren tarafından aynı veya ayrı ayrı hizmetler için yapılan muhtelif ücret tediyeleri birleştirilir, ayrı ayrı işverenler tarafından yapılan ücret tediyeleri müstakilen nazara alınır.

Mahsup

Malî denge vergisine tabi tutulan kazanç ve iratlar üzerinden yapılmış olan kesinti miktarı, bu kazanç ve iratların beyannameye ithal edilmiş bulunmaları şartiyle, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin 6 ncı maddeye göre yapacakları ödeme miktarından indirilir.

Veraset ve intikal vergisinin ilk tarhiyatına ilişkin olarak evvelce ödenen malî denge vergisi nihai tarhiyat sırasında ödenecek malî denge vergisinden mahsubedilir.

Nispet

Malî denge vergisinin nispeti % 3 tür.

Ödeme ve kesinti süresi

a) Mali denge vergisi ödemesi, gelir, kurumlar ve veraset ve intikal vergilerinin ilk taksidinin tediyesi gereken süre içinde, gayrimenkul intikallerinde emlâk alım vergisinin tediyesi sırasında defaten ilgili vergi dairesine ödenir.

b) İkinci maddenin (a), (b) ve (c) bentlerine göre yapılacak malî denge vergisi kesintisi, ilgili gelir veya kurumlar vergilerinin tevkifi gereken süre içinde yapılır ve bahis konusu vergilerin ödenmesi gereken süre içinde ilgili vergi dairesine yatırılır.

c) 2 nci maddenin (d) bendine göre yapılacak malî denge vergisi kesintisi, bahis konusu ikramiyelerin tediyesi sırasında icra olunur ve kesintinin yapıldığı ayı takibeden ayın 20 nci günü akşamına kadar ilgili vergi dairesine yatırılır.

Bildirim esasları

Malî denge vergisi ödeme ve kesintisi yapmaya mecbur olanların yapacakları bildirimlerin şekil ve muhtevası Maliye Bakanlığınca tespit olunur.

Mali denge vergisi karşılığında kesinti yapanlar bu kesintileri kayıt ve hesaplarında ayrı olarak gösterirler.

Çeşitli hükümler

Tapu memurlarının görevi

Tapu idareleri muamele yapmadan önce gayrimenkullerin ivaz mukabili intikali ile ilgili malî denge vergisinin ödendiğini gösterir belgeleri incelemeye ve muhafazaya mecburdurlar.

Mezkûr belgeler, muhtevası Maliye Bakanlığınca tespit olunacak cetvellere dökülerek muamelelerin yapıldığı tarihten itibaren en geç 15 gün içinde döküm cetvelleri ile birlikte ilgili vergi dairesine gönderilir.

Söz konusu belgelerin şekil ve muhtevasını Maliye Bakanlığı tayin eder.

Tapu memurlarının sorumluluğu

Gerekli verginin tamamen ödenmesinden önce muamele yapan tapu memurları verginin ödenmesinden mükellefler ile müteselsilen sorumludurlar.

Tapu memurları bu madde gereğince ödemeye mecbur oldukları vergiler için mükelleflere rücu edebilirler.

Vergi usul ve amme alacaklarının tahsil usulü hakkındaki kanunların uygulanması

Bu kamun hükümleri mahfuz olmak üzere, Vergi Usul Kanunu ile Amme Alacaklarının Tahsil Usulü hakkındaki Kanun hükümleri bu vergi hakkında da uygulanır.

Kaldırılan hükümler

5/1/1961 gün ve 223 sayılı, 27/7/1967 gün ve 930 sayılı Kanunlar yürürlükten kaldırılmıştır.

Tasarruf bonosu yükümlülüğü

Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki ödemelerle ilgili olay ve hukukî durumlar için, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra, tasarruf bonosu ödeme ve kesintisi yapılmıyacağı gibi, tasarruf bonosu tarh ve tahakkuk ettirilmez, tahakkuk edip de tahsil edilmiyenler terkin olunur.

Ancak, gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, 1971 takvim yılı için beyan edecekleri kazanç ve iratlar üzerinden tasarruf bonosu karşılığını ödemeğe mecburdurlar. Bu ödemeler karşılığında 1972 mali yılı için ihraç olunan tasarruf bonosu verilir.

Tasarruf bonolarının verilmesi ve değiştirilmesi

Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki dönemlerde 5/1/1961 gün ve 223 sayılı ve 27/7/1967 gün ve 936 sayılı Kanunlar uyarınca ödeme veya kesinti suretiyle tahsil olunmuş meblağlar karşılığında bu kanunlarda belli edilmiş esaslar dairesinde tasarruf bonosu verilmesine ve bu dönemlere ilişkin tasarruf bonolarının değiştirme işlemleri sona erinceye kadar, 930 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesi hükmünün uygulanmasına devam olunur.

Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki dönemlerde 930 sayılı Kanuna istinaden yapılan tasarruf bonosu kesintilerinin bu kanunun yürürlüğünden sonra ilgili vergi dairesine veya saymanlığa yatırılması halinde bu kesintiler karşılığında 1972 malî yılı için ihraç olunan tasarruf bonosu verilir.

Yürürlük ve yürütme

Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu kanunun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.