EN
TR
Milli Korunma Kanununun 4648 sayılı kanunla değiştirilen 30 uncu maddesi aşağıda yazılı şekilde değiştirilmiştir:
MADDE 30
I - Millî Korunma Kanununun uygulandığı süre içinde şehir, kasaba, iskele, liman ve istasyonlarda gayrimenkullerin (tarla, bağ, bahçe, bostan gibi musakkaf olmıyanlar hariç) kira bedelleri Mili Korunma Kanununun uygulanmaya konmasına takaddüm eden yıl içindeki son kira sözleşmesiyle belli olan kira bedellerine konutlarda % 20 ve konuttan başka yerlerde % 50 zammı ile bulunacak kira bedellerinden hiç bir suretle fazla olmıyacağı gibi sözleşme şartlarında kiracılar aleyhine değişiklik yapılamaz.
II - a) Kiraları sözleşme ile belli olmıyan veya Millî Korunma Kanununun uygulanmaya konulmasından sonra kiraya verilmeğe başlanan yahut kullanma tarzı tamamen değiştirilerek kiralanan gayrimenkullerin kiraları, belediye encümenlerince o mahal veya semtteki mümasilleri nazara alınarak 1939 takvim yılının rayicine göre takdir olunacak kiraya konutlarda % 20 sinin, konutlardan başka yerlerde % 50 sinin zammı ile bulunacak miktarları aşamaz.
b) Millî Korunma Kanununun uygulanmaya konulduğu tarihten sonra inşa edilmiş bulunan veya asli heyeti tevsi veya tebdil edilerek esaslı surette tadil edilmiş olan gayrimenkullerde Bina Vergisi Kanununa göre kati olarak tesbit edilen gayrisâfi iratlar, kira olmak üzere kabul edilir ve sözleşme şartları emsali nazara alınarak mahallî örfe göre belediye encümenlerince tâyin olunur. Bu şekilde taayyün eden kira bedellerine % 20, % 50 ve % 80 zamlar yapılmaz.
III - Mobilya ile kiraya verilen gayrimenkullerin yukarki fıkralara göre taayyün eden yıllık kira bedellerine, mobilyaların belediyelerce takdir edilecek kıymetinin % 20 si zam olunabilir.
Şu kadar ki; bu suretle zam olunacak miktar kira bedelinin yıllık tutarını geçemez. Kira müddetinin hitamından en az bir ay evvel yazı ile haber vermek şartiyle kiralıyan mobilyasını kısmen veya tamamen geri alabilir.
IV - Kısmen konut olarak, kısmen de konuttan gayri bir şekilde kullanılmak üzere kiralanmış bulunan veya tamamen konut olarak kullanılmak üzere kiralanmış iken fiilen konuttan gayri bir surette kullanılan gayrimenkuller zam bakımından konut olmıyan yerlere ait hükümlere tabidir.
V - a) Kira sözleşmelerinin ve Borçlar Kanununun Millî Korunma Kanununa mugayir olmıyan vecibelerine, kiracılar veya mirasçıları ve konutlarda ölen kiracı ile birlikte ikamet edenler tarafından tamamen riayet edildiği sürece Milli Korunma Kanununun uygulamadan kaldırılmasından üç ay sonraya kadar kiracılar aleyhine tahliye dâvası mesmu değildir. Kira müddetinin bitmesinden en az 15 gün evvel kiracı, gayrimenkulu tahliye edeceğini kiralıyana yazı ile bildirmediği takdirde sözleşme aynı şartlarla, bir yıl için uzatılmış sayılır.
Ancak; kira bedeli, sözleşme veya belediye encümenleri kararı yahut iradı gayrisâfi ile taayyün eden gayrimenkul; sonradan bu kira bedelinden noksanına kiraya verilmiş olsa dahi, sözleşmenin hitamında, sözleşmenin yenilenmesi veya bir başkasına kiraya verilmesi hallerinde yukarki esaslar dâhilinde belli olan kira bedeline çıkarılabilir.
b) Kira şartlarına ve Borçlar Kanununun Milli Korunma Kanununa mugayir olmıyan vecibelerine riayet edilse bile aşağıda yazılı hallerde kiralıyan:
1- Kiracı tarafından gayrimenkulün tahliye edileceği yazı ile bildirilmiş olmasına rağmen gayrimenkul tahliye edilmezse icraya müracaatla tahliye ettirebilir.
2- Gayrimenkulü kendisi veya çocukları için konut olarak kullanma ihtiyacında kalırsa kira sözleşmesinin hitamında,
3- Gayrimenkulü kendisinin veya çocuklarının muayyen bir meslek veya sanatın bizzat icrası için kullanma ihtiyacında ise sözleşmenin hitamında,
4- Bir gayrimenkulü Medeni Kanun hükümlerine göre iktisap eden kimseler kendisi veya çocukları veya mirasçılar yahut bunların bir kısmı için tamamen veya kısmen konut olarak kullanma ihtiyacında ise,
5- Kira bedelini vaktinde ödememelerinden dolayı haklı olarak bir yıl içinde iki defa ihtar yapılan kiracılar aleyhine kira müddetinin hitamında ve ayrıca ihtara hacet kalmaksızın,
Umumi hükümler dairesinde tahliye dâvası açabilir.
c) Mal sahibi yukarki «b» fıkrasının 2, 3 ve 4 numaralarında yazılı sebeplerden dolayı tahliye ettirdiği gayrimenkulu mücbir sebep olmaksızın bir yıl içinde başkasına kiralıyamaz.
VI - Bu madde hükümlerine göre açılacak tahliye dâvaları sulh mahkemelerinde görülür. Tahliye dâvaları ile beraber açılmış bulunan tazminat dâvaları hakkında sulh yargıçları ve tazminat dâvası zımnında asliye mahkemelerine açılan tahliye ve fesih dâvalarında asliye mahkemeleri tarafından görevsizlik kararı verilemez.
VII - Kaloriferli binalarda kömür fiyatındaki değişikliklerin kira bedellerine inikâs nispeti halin icaplarına göre bu kanun gereğince çıkarılacak Bakanlar Kurulu karariyle tâyin olunur.
I ve II sayılı bentlerde yazılı kira bedellerine yapılacak zamların hesabında kömür bedeli farkları nazara alınmaz.
VIII - Su parası kira bedeli içinde gösterilmiş olan hallerde, su sarfiyatının kira bedelinden düşülmek suretiyle, kiracı tarafından ödenmesi hususunda mal sahibi ile kiracı uzlaşamazlarsa; % 20, % 50 ve % 80 zamlar bütün kıra bedeli üzerinden yapılır. Kiralıyan veya kiracı su sarfiyatını göstermek üzere ayrı bir sayaç koyduğu takdirde su sarfiyatı sayaçta gösterilen miktara göre kiracı tarafından ödenir ve zamma tabi kira miktarının bu hallerde ne suretle bulunacağı Bakanlar Kurulu karariyle tâyin olunur.
IX - Kiracı, sözleşmede aksine kayıt olmadıkça konut olsun olmasın kiralanan yeri kısmen veya tamamen başkasına kiralayamaz, yahut kiralanan yerden istifade hakkını veya kira sözleşmesini başkasına devredemez veyahut kendisi hakikatte gayrimenkulu bırakmış olduğu halde herhangi bir sebeple bu yeri başka kimselere kısmen veya tamamen işgal ettiremez.
Bu maddenin yürürlüğe girmesinden evvel kiraya verilmiş gayrimenkullerde kiracıya, gayrimenkulü başkasına kiralamak veya devretmek hakkını veren sözleşme şartları, bu maddenin yürürlüğe- girmesinden sonra kiralıyanın rızası hilâfına devam edemez.
Yukarki fıkralar hükmüne riayet etmiyerek bir gayrimenkule kiracı veya devralan sıfatiyle girenler veya bu gayrimenkulu işgal edenler hakkında hiç bir ihtara hacet kalmaksızın sulh mahkemesinde tahliye dâvası açılabilir. Fuzuli işgal edenler hakkında 2311 sayılı kanun hükümlerinin tatbiki da istenebilir.
Kira aktinin esas gayesi itibariyle başkalarına kiralanması lâzımgelen (otel, pansiyon ve talebe yurdu gibi) gayrimenkuller, bütün gayrimenkulun devri veya kiralanması halı müstesna olmak üzere yukarki fıkralar hükümlerine tabidir.
X - Bu madde hükümlerinin uygulanacağı yerleri Hükümet tâyin ve ilân eder. Bu yerlerde 2490 numaralı kanunun bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz.
Bir yerin konut olup olmadığı, bu kanunun yürürlüğe girdiği talihte mer'i kira sözleşmesi bulunan hallerde o sözleşmelerdeki sarahate diğer hallerde aynı tarihte o yerin kullanma tarzına göre tâyin olunur.
Bu kanunun yürürlüğe, girdiği tarihte konut olan bir yerin sonradan konuttan başka bir yer haline getirilmesi ye yine o tarihte konut olmıyan bir yerin sonradan konut haline getirilmesi, kiraların Millî Korunma Kanununun 30 uncu maddesi hükümlerine göre tesbit edilmiş bulunan hadlerinin değişmesini gerekli kılmaz.
Mevcut binaların esaslı bir surette tamir ve ıslahı, genişletilmesi veya tadili gibi her ne suretle ve maksatla olursa olsun yapılmış ve yapılacak inşaat hariç olmak üzere, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yeniden inşa edilmekte olup bu tarihten sonra ilk defa kiraya verilecek olan binalarla aynı tarihten sonra yeniden inşa edilecek binalar, gerek Millî Korunma Kanununun 30 uncu maddesi ve gerek bu kanun hükümlerine tabi değildir.
Mevcut bir binanın üzerine veya yanına başlı başına kiraya verilebilecek şekildeki ilâveler, yalnız bu ilâvelere münhasır olmak üzere, yeni inşaat sayılır.
Millî Korunma Kânununun 56 ncı maddesinin VII nci bendi aşağıda yazıldığı üzere değiştirilmiştir:
VII - 30 uncu maddenin I, II, III, V «c» ve VII nci bentleri hükümlerine riayet etmiyenler hakkında bir yıllık kira bedeli tutarınca ağır para cezası hükmolunur ve tekerrürü halinde bu ceza iki misline çıkarılır. 30 uncu madde hükmüne muhalefeti itiyat edenler ayrıca bir aydan altı aya kadar hapis cezasına da mahkûm edilir. Ancak 30 uncu madde hükmüne muhalefetin kasta, makrun olmayıp hata veya zuhulden ileri geldiği ve ilgililer tarafından kovuşturmadan evvel tashih edildiği anlaşılan hallerde ilgililer hakkında kovuşturma yapılmaz.
30 uncu madde hükmüne muhalefetin derecesi ve suçun şahsi ihtiyaç sevki ve geçim sıkıntısiyle işlendiği mahkemece takdir olunan, hallerde ceza üçte bire indirilebilir veya zaruretin derecesine, göre tamamen ıskat edilebilir. Mükerrirler ile bu suçu itiyat edinmiş olanlar bu hükümden istifade ettirilmez.
Bu bentte yazılı suçlar hakkında bir sene içinde dâva açılmadığı takdirde âmme dâvası düşer.
Milli Korunma Kanununun 30 uncu, maddesinde yazılı % 20 ve % 50 ve geçici madde 4 de yazılı % 50 ve % 80 nispetlerinden aşağı nispette kiraya zam yapılacağını veya hiç zam yapılmıyacağını kiralıyan, bu kanunun yayımlandığı ayı takip eden ayın sonuna kadar yazı ile tebliğ etmediği takdirde anılan zamlar bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ilk ayın başından itibaren kendiliğinden uygulanır. Bu takdirde kiracı bir aylık sürenin sonundan başlıyarak bir ay içinde kira sözleşmesinin feshini ihbar edebilir ve bu ihbardan itibaren iki ay içinde binayı tahliyeye mecburdur. Binanın tahliyesine kadar geçen sürenin kirası, zammı ile birlikte ödenir.
İşbu kanun ile kiralara, yapılan zamlar Bina Vergisi Kanunu mucibince tadile esas olamaz ve iradı gayrisafi ve kira üzerinden alınmakta olan her türlü Devlet, özel idare ve belediye vergi ve resimlerine ve bunların zam ve kesirlerine Millî Korunma Kanununun uygulandığı müddetçe aksettirilemez.
30 uncu maddenin VIII inci bendindeki su sarfiyatının ödenmesine ait hükümler bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yapılacak su sarfiyatına uygulanır.
Kira sözleşmelerindeki başkasına kiralama veya devretme yetkilerine dayanarak kiracıların gayrimenkulün bir kısmını veya tamamını bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar başkalarına kiralamış veya devretmiş oldukları hallerde kiracıların ikinci kiracılar veya devralanlarla yapmış oldukları sözleşmeler en geç ilk kiralayanla kiracı arasındaki sözleşmenin sona ereceği tarihe kadar geçerli kalır. Bu süre içinde ilk kiracı kiralıyana karşı kiracılık durumunu muhafaza ediyorsa, kirasına konutlarda % 50 ve konutlardan gayri yerlerde % 80 zam yapılır. Birinci kiracı ile ilk kiralıyan arasındaki sözleşmenin sona ermesi halinde birinci kiracı ile bağıt yapmış olanlardan gayrimenkulde oturmakta bulunanlar o tarihe kadar cari sözleşmenin hükmünce, "eğer yazılı sözleşme yoksa Millî Korunma Kanununun 30 uncu maddesinin II nci bendinin (a) fıkrasına göre tâyin edilecek kira miktarı ile, ilk kiralıyanın kiracısı sıfatını kazanırlar. Birinci kiracı da gayrimenkulün bir kısmını işgal etmekte ise sadece oranın kiracısı olarak, aynı esaslar dairesinde, kalabilir.
Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Bu kanunun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
