Ekli “Muharip Yabancı Ordu Mensuplarından Türkiye’ye Kabul Edilenler Hakkında Yönetmelik”in yürürlüğe konulması; Milli Savunma Bakanlığı’ nın 17/10/1995 tarihli ve KANUN : 1994/19 sayılı yazısı üzerine, 4104 sayılı Muharip Yabancı Ordu Mensuplarından Türkiye’ye İltica Edenler Hakkında Kanun ile V sayılı, Kara Harbinde Tarafsız Devletlerin ve Şahısların Hakları ve Vazifeleri Hakkında Sözleşme hükümlerine göre, Bakanlar Kurulu’nca 26/10/1995 tarihinde kararlaştırılmıştır.
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Kanuni Dayanak, Tanımlar
Amaç
Bu Yönetmeliğin amacı; Türkiye'nin taraf olmadığı bir silahlı çatışmada Türkiye'ye kabul edilen muharip yabancı ordu mensuplarının Türkiye sınırlarından girdikleri tarihten iade olunacakları veya başka bir ülkeye gönderilecekleri tarihe kadar gözaltı edilmeleri, muhafaza, nakil, iskan, giyecek, yiyecek, muayene ve tedavileri, kampların Kızılay’a devri, disiplin ve cezai işlemleri, iadeleri ile mali hususlara ilişkin esas ve usulleri tespit etmektir.
Kapsam
Bu Yönetmelik; muharip yabancı ordu mensuplarından Türkiye’ye kabul edilenler hakkında alınacak tedbirleri, uygulanacak kuralları, bu kişilerin tabi olacakları esasları, sorumlu ve görevli makamları kapsar.
Kanuni dayanak
Bu Yönetmelik; 18/10/1907 tarihinde La Haye’de imzalanmış, V sayılı, Kara Harbinde Tarafsız Devletlerin ve Şahısların Hakları ve Vazifeleri Hakkında Sözleşme hükümleri ile 4104 sayılı Muharip Yabancı Ordu Mensuplarından Türkiye’ye İltica Edenler Hakkında Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Bu Yönetmelikte geçen;
a) Muharip yabancı ordu mensubu; Ülkeye kabul edilen veya ülkede ele geçirilen, mensubu bulunduğu silahlı kuvvetlerin bir üçüncü ülke ile savaş veya silahlı çatışma halinde bulunduğu asker kişiyi,
b) Kabul edilenler; Muharip yabancı ordu mensuplarından Türkiye’ye girenleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İlkeler
Himaye süresi
Türkiye’ye kabul edilenler, Türkiye’nin kara, deniz ve hava sınırlarından girdikleri tarihten iade olunacakları veya başka bir ülkeye gönderilecekleri veya haklarında sürekli olarak kalma işlemi yapılacağı tarihe kadar Devletin himayesi ve gözetimi altında bulundurulurlar. Bunlardan düşmanca faaliyet gösterenler bu Yönetmelikte yer alan haklardan faydalanamazlar ve bunlar hakkında yasal işlem yapılır.
Kabul edilenlere yapılacak muamele
Kabul edilenlere haysiyet kırıcı işlem yapılmaması esastır. Her türlü koşul ve durumda kişiliklerine ve şereflerine saygı gösterilmesi kabul edilenlerin hakkıdır.
Kabul edilenlere rütbe, cinsiyet ve sağlık durumları nedeniyle tanınan imtiyazlı işlemler ayrık olmak üzere dil, ırk, renk, milliyet, din, siyasi görüş ve düşüncelerle ayırım gözetilmeksizin bu Yönetmelikte belirtilen esaslara göre eşit muamele yapılır.
Kabul edilen statüsünün kazanılması
Kara, deniz ve hava sınırlarını geçerek Türkiye’ye girenlerin kabul edilenler statüsünü kazanabilmesi için;
a) Uyruğunda bulunduğu devletin savaş veya silahlı çatışma halinde olması,
b) Uyruğunda bulunduğu Devletin muntazam silahlı kuvvetleri kuruluşu mensubu olması ve bunun kimlik, belge, nişan, işaret veya benzeri alametlerle kanıtlanması,
zorunludur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Gözaltı Edilme, Sorgu ve Sağlık Kontrolü
Gözaltı edilme
Kabul edilenler, Türk Silahlı Kuvvetleri veya güvenlik güçleri tarafından teslim alındıkları andan itibaren muhafaza ve güvenliklerinin sağlanması için derhal gözaltı edilirler.
Sorgu
Kabul edilenlerin sorguları kendi dilleriyle veya anladıkları bir dil ile sorgu heyetlerince yapılır. Sorgu sırasında kabul edilenler; adlarını, soyadlarını, doğum yerleri ile tarihlerini, rütbelerini, sicil numaralarını ve görevli oldukları birliklerini bildirmek zorundadırlar. Bunlara her ne suretle olursa olsun bilgi temin etmek için maddi veya manevi baskı, kötü muamele ve işkence yapılamaz. Anılan bilgileri vermeyenler, kendi rütbe ve statülerindekilere bu Yönetmelikle tanınan haklardan yararlanamazlar.
Sağlık kontrolü
Kabul edilenler öncelikle geçici konaklama yerlerinde karantinaya alınırlar. Karantina sonrası sağlık durumlarını belirtir bir belge düzenlenerek şahsi dosyalarına konulur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kampların Kurulması ve Yönetimi
Kampların kurulması
Kabul edilenlerin barınmaları için kullanılacak geçici konaklama yerleri ile kamplar. Milli Savunma Bakanlığı ile koordine edilerek Genelkurmay Başkanlığınca tespit edilir ve kurulur.
Kadrolar
Geçici konaklama yerleri ile kampların kadroları Milli Savunma Bakanlığı ile koordine edilerek Genelkurmay Başkanlığınca belirlenir.
Görev ve yetki
Geçici konaklama yerleri ile kamplar, Türk Silahlı Kuvvetlerine mensup bir subay tarafından yönetilir. Kamp komutanı bu Yönetmelik ile belirlenen esas ve usullerin kabul edilenler tarafından bilinmesi ve uygulanabilmesi için her türlü tedbiri alır.
İskan koşullarına uygunluk
Geçici konaklama yerleri ile kamplar iskan koşullarına uygun olarak tesis edilir. İskan edilmede kabul edilenlerin örf ve adetlerine uyulmasına özen gösterilir.
Muhafaza ve disiplin
Geçici konaklama yerleri ile kamplardaki muhafaza ve disiplin ile buna ilişkin önlemlerin alınması ve görevlerin yerine getirilmesi 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ile Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği hükümleri uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerince sağlanır.
Gözetim heyeti
Başkanı kamp komutanı olmak üzere, kabul edilenlerin aralarından seçilecek bir kıdemli personel ile kamp inzibat subayı, istihbarat subayı, spor subay/astsubayı, kamp doktoru ve hesap sorumlusundan oluşan bir gözetim heyeti kurulur.
Gözetim heyetinin görevleri
Gözetim heyetinin görevleri şunlardır:
a) Kabul edilenlere verilecek harçlık ile ayni ve nakdi yardımı istihkak sahiplerine dağıtmak.
b) Kabul edilenlerin yatma, vizite, çalışma ve spor zamanları ile eğlence türlerini tayin etmek, menfaatleri kendilerine ait olmak üzere kamp dahilinde çalışmalarına izin vermek.
c) Yemek listesini yapmak, yemek ve banyo zamanlarını tayin etmek, tedarik edilen erzakın muayene ve muhafazasını sağlamak, yemekleri ve yemekhaneleri kontrol etmek ve denetlemek.
d) Kurulmasına izin verilmiş ise kantin ile ilgili işlemlerin takip ve denetlemesini yapmak.
Yabancı devlet ile milletlerarası kuruluş temsilcilerinin ziyaretleri
Geçici konaklama yerleri ile kampları, Dışişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Milli Savunma Bakanlığınca izin verilmek koşuluyla talep eden yabancı devletler ile milletlerarası kuruluş temsilci ve delegeleri ziyaret edebilirler. Bu temsilci veya delegeler, kabul edilenler ile doğrudan veya tercüman aracılığı ile görüşebilirler. Bu ziyaretler ancak askeri Zaruretler sebebiyle istisnai ve geçici olarak kısıtlanabilir veya men edilebilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Kabul Edilenler Hakkında Yapılacak İşlemler
Künye kaydı ve sicili
Geçici konaklama yerleri ile kamp komutanlıklarınca kabul edilenlere ait Türkçe, İngilizce ve kendi dillerinde olmak üzere alfabe sırasına göre üç nüsha fotoğraflı künye kayıt ve sicilleri tutulur. Kendilerine adı, soyadı, doğum yeri, tarihi, rütbesi ve sicilini gösteren kimlik belgesi verilir.
Şahsi dosya
Her kabul edilen için bir dosya tutulur.
Dosyada;
a) Genel künye bilgisi,
b) İade edilmek üzere alınan zati eşya listesi,
c) Zapt edilen eşya listesi,
d) Harçlık belgesi,
e) Nakit hesap belgesi,
f) Sağlık işlemleri kartı ve özel muayene belgesi,
g) Söz verme belgesi,
h) Disiplin ve ceza kartı,
bulunur.
Hareket serbestisinin kısıtlanması
Kabul edilenlerin bulundukları kamp sınırını geçmemeleri veya belirli bir uzaklığı aşmamaları istenebilir.
Kabul edilenlerden, gözetim heyeti önünde, ülkemizi izinsiz terketmeyeceğine, kendi ülkesinin elçilik veya konsolosluk binalarında ikamet etmeyeceğine, başka ülkelerin resmi makamlarına hizmet etmeyeceğine ve münasebet kurmayacağına askerlik şerefi üzerine söz verenler, Genelkurmay Başkanlığınca Milli Savunma, İçişleri ve Dışişleri bakanlıklarının görüşü alınarak serbest bırakılabilirler. Serbestlik sınırı Genelkurmay Başkanlığınca belirlenir ve ilgililere tebliğ edilir. Serbestlik sınırı ile imzalı söz verme belgeleri, kabul edilenlerin şahsi dosyasında muhafaza edilir.
Serbest bırakılanlar ile yurtiçinde seyahatlerine izin verilenlerin takip ve kontrol altında bulundurulmaları için durum Genelkurmay Başkanlığınca Milli Savunma ve İçişleri bakanlıkları ile Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığına bildirilir.
Yukarıda belirtilen usul ve esaslara uymayarak kaçmaya teşebbüs edenler veya kaçanlar veyahut söz vererek serbest bırakılanlardan kendileri hakkında belirlenen serbestlik sınır ve kurallarına uymayanlar serbestlik hakkını kaybederler ve kamplarda muhafaza edilirler.
Halkla temas ve ziyaretçi kabulü
Kabul edilenlerin bulundukları yöre halkı ile temasları ve kampa ziyaretçi kabul edilip edilmemesi hususlarına ilişkin esaslar Genelkurmay Başkanlığınca belirlenir.
Dini serbestlik
Kabul edilenler kamp komutanlıklarınca belirlenen disiplin tedbirlerine uymak koşuluyla dinlerinin ve mezheplerinin ibadet ve ayinlerini yapabilirler. Bu amaçla ibadet ve ayinler için imkanlar ölçüsünde uygun mahaller tesis olunur.
Eğlence, spor ve oyunlar
Kabul edilenlerin fikir, eğlence ve spor faaliyetleri mevcut imkanlar çerçevesinde teşvik ve tanzim olunur. Bu amaçla uygun mahaller ve araç-gereç tahsis edilerek faaliyetlerinin yürütülmesi için gerekli önlemler alınır.
Askeri eşya
Kabul edilenlerin beraberlerinde getirdikleri uyruğunda bulundukları devlete ait her türlü silah, askeri teçhizat, mühimmat ve nakil vasıtaları belge karşılığı Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından alınır. Bunlar başkaca bir işleme tabi tutulmaksızın savaş veya silahlı çatışmanın sona ermesinden sonra ilgili devletle yapılacak anlaşma hükümleri uyarınca iade edilmek üzere muhafaza edilir. Bunların muhafazaları için gerekli her türlü nakil, ambalaj ve bakım giderleri Milli Savunma Bakanlığınca karşılanır.
Şahsi eşya
Kabul edilenlerin, Türk mevzuatına göre çevre ve toplum sağlığının korunması amacıyla zarar vermeyeceği gerektiğinde yapılacak sıhhi kontrollerle anlaşıldıktan sonra, taşımaları veya bulundurmaları yasak olmayan her türlü zati eşyaları ile birlikte gaz maskelerini ve çelik başlıklarını taşımalarına izin verilebilir. Bunlardan taşınması veya bulundurulması mevzuata göre yasak eşya niteliğinde olanlar, herhangi bir yasal işleme ve cezai müeyyideye tabi olmaksızın genel hükümler uyarınca zapt edilirler ve Devlet malı olarak işlem görürler.
Para ve kıymetli eşyaların muhafaza ve iadesi
Kabul edilenlerin paraları gözetim heyeti tarafından sahibinin kimliği ile tutarı özel bir deftere geçirildikten sonra makbuz karşılığında alınabilir. Makbuzda, makbuzu düzenleyen personelin adı, soyadı, rütbesi ve mensup olduğu birlik yazılır. Bu paralar veya paraya tahvil edilen meblağ kabul edilenin hesabına alacak olarak kaydedilir.
Kabul edilenlerin kıymetli eşyaları ancak emniyet ve disiplin sebepleriyle, paralara uygulanan usul uyarınca kendilerinden alınabilir.
Para ve para değerindeki kıymetli evrak ile kıymetli eşya kamp komutanlıklarınca muhafaza edilir. Bunlar, kabul edilenlerin ülkelerine iade edilmeleri, başka bir devlete gönderilmeleri veya Türkiye'de kalma taleplerinin kabulü veya ihtiyaçları halinde belge karşılığında iade edilir.
Yiyecek
Kabul edilenler, 12/9/1330 tarihli Askeri Tayinat ve Yem Kanununa göre erbaş ve er günlük yiyecek istihkakı üzerinden yedirilirler. Kazandan yedirilmesi mümkün olmadığı takdirde, 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun ve Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesine Ait Yönetmelik’in 4 üncü maddesine göre günlük er istihkakının bir aylık tutarı tayın bedeli olarak peşin ödenir.
Giyecek
Kampların bulunduğu bölgenin iklim koşulları gözönüne alınarak kabul edilenlere, Genelkurmay Başkanlığı ile koordine edilerek Milli Savunma Bakanlığınca belirlenecek usullere göre yeterli miktarda giyecek, çamaşır ve ayakkabı verilir. Kabul edilenler istedikleri takdirde üniformalarını veya sivil elbiselerini kamp dahilinde giyebilirler. Serbest bırakılanların kamp dışında sadece sivil elbise giymelerine müsaade edilir.
İskan, yiyecek ve giyeceğin karşılanması
Kabul edilenlerin nakil, iskan, yiyecek, giyecek, sağlık ve her türlü giderleri kendilerinden ücret alınmaksızın karşılanır ve bu giderler Milli Savunma Bakanlığı bütçesinin savunma hizmetleri faaliyetlerinde yer alan ilgili harcama kalemi ve ayrıntı kodundan karşılanır.
Harçlıklar
Kabul edilenlere aşağıda belirtilen gösterge rakamlarının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda harçlık ödenir. Bu harçlıklar gelir ve damga vergisi hariç herhangi bir kesintiye tabi tutulmaz.
Kantinler
Kamplarda kantin açılmasına kamp komutanlıklarınca izin verilebilir. Kantinler 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 106 ncı maddesi hükümlerine göre işletilir. Kantinlerde alışveriş Türk parası ile yapılır.
Sağlık kontrolleri
Kabul edilenlere özel bir sağlık fişi tanzim edilir ve bunların en az ayda bir defa olmak üzere sağlık kontrolleri yapılır. Bu kontroller, genel sağlık ve beslenme durumları ile temizlik hizmetlerinin denetlenmesi ve hastalıkların ortaya çıkarılması amacıyla yapılır. Hastalık tespit edildiğinde ilgili kamp komutanlığınca gerekli tedbirler alınır. Bulaşıcı hastalık vukuunda ilk tedbirler alınmakla birlikte durum ilgili makamlara bildirilir.
Vizite
Kabul edilenlerden hastalıklarını beyan edenler hergün koğuş ve oda kıdemlileri tarafından vizite defteri ile beraber muayene saatinde vizite mahalline gönderilirler. Viziteler ile sağlık muayeneleri sonuçları raporla kamp komutanına bildirilir. Ayakta tedavi edilenlerin ilaçları verilerek tedavileri ile ilgili işlemler yapılır.
Koruyucu sağlık tedbirleri
Kamp komutanları salgın hastalıkları önlemek üzere, kampları temiz ve sağlıklı bir halde tutmak için gereken bütün tedbirleri alırlar.
Revir
Her kampta kabul edilenlerin gerekli muayene ve tedavilerini yapmak üzere bir revir tesis edilir. Ayrıca gerekli hallerde bulaşıcı ve akü hastalıklarına tutulanlar için tecrit yerleri ayrılır.
Hastanelere yatırma
Ağır bir hastalığa yakalanan veya durumları özel bir tedavi, tıbbi müdahale veya hastaneye yatırılmayı gerektirenler hakkında 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ile konuya ilişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerindeki emsalleri gibi işlem yapılır.
Özel muayene olma hakkı
Kabul edilenler, giderleri kendileri tarafından karşılanmak kaydıyla muayene olmak için özel sağlık kurumlarına başvurma haklarına sahiptirler. Sağlık kurumları, talep halinde muayene ve tedavi altına alınana ve ilgili kamp komutanlığına hastalığın nev’ini, yapılan tedavinin nitelik ve müddetini gösteren resmi bir belge verirler.
Gözaltı halinin devamı
Gerek revirlerde gerek hastanelerde tedavi altında bulundurulanların gözaltı halleri devam eder.
Ölüm ve defin
Kabul edilenlerden ölenler, Türkiye’de temsilciliği olan bir ülkenin vatandaşı ise, bu temsilciliğin aksine bir talebi olmadığı takdirde belirli mezarlıklarda ayrılacak bir yere veya o mahalde var ise kendi mezarlıklarına kendi din ve adetleri uyarınca, rütbelerine göre Türk Silahlı Kuvvetlerindeki eşitlerine yapılan merasimle defnedilir. Her mezarın kime ait olduğu belli olacak şekilde işaretlenir ve bu mezarlığın mikyaslı bir krokisi muhafaza edilir. Ayrıca ölenlerin kimlikleri Türkiye’deki temsilcilikleri vasıtasıyla yakınlarına bildirilir.
Haberleşme
Kabul edilenlere, mümkün olduğu ölçüde, yakınları ile bedeli mukabilinde haberleşme imkanları sağlanır.
Kabul edilenlere gelen veya bunlar tarafından harice gönderilecek her dildeki mektup, koli ve paket kamp komutanlığı tarafından incelenir. Uzun zamandan beri yakınlarından haber alamayan veya haber almak imkanından mahrum olanlara, ücretleri hesaplarına geçirilmek veya kendilerince ödenmek üzere telgraf çekme müsaadesi verilebilir.
Kabul edilenlerin mektup ve benzeri belgelerini kendi resmi dilleriyle yazmaları genel kuraldır. Ancak, başka dillerde de yazmalarına kamp komutanlıklarınca izin verilebilir.
Kabul edilenlerin mektup ve benzeri belgelerini kapsayacak torbalar kamp komutanlıklarınca mühürlenerek ve içindekiler ile gidecekleri yerler liste haline getirilerek postanelere teslim edilir.
Kabul edilenlere gelen mektup, kart, telgraf, gazete ve benzeri belgeler kamp komutanlığınca tayin edilen mutemet tarafından teslim alınır ve incelendikten sonra aynı mutemet tarafından sahiplerine dağıtılır.
Yardım gönderilmesi
Kabul edilenlere posta ile veya başka yollarla gıda maddeleri, giyecek, ilaç ile dini eğitim ve eğlence ihtiyaçlarını karşılayacak maddeler gönderilebilir.
Yardım amacıyla devletler ve milletlerarası kuruluşlar tarafından gönderilen ve yasak olmayan eşya gerektiğinde sıhhi kontrolleri yapıldıktan sonra hiçbir kayda tabi tutulmaksızın kabulu edilenlere dağıtılır.
Muafiyet
Kabul edilenlerin vergi, resim, harç ve fonlardan muaf olup olmayacağı hususu ilgili mevzuata tabidir.
Şikayet ve dilek hakkı
Kabul edilenler, tabi tutuldukları koşullar hakkındaki şikayet ve dileklerini kamp komutanlarına bildirme hakkına sahiptirler. Şikayet ve dilek hakkı hiçbir şekilde sınırlandırılamaz. Bunlardan uygun görülenler yerine getirilir.
ALTINCI BÖLÜM
Disiplin ve Ceza İşlemleri
Uygulanacak mevzuat
Kabul edilenlerin disiplin ve ceza işlemlerinde mümkün olduğu ölçüde Türk Silahlı Kuvvetleri personeline ilişkin kanun, tüzük ve yönetmelik hükümleri uygulanır.
Disiplin, adli soruşturma ve cezalar
Kabul edilenlerin eylemlerinin idari makamların disiplin cezası verme yetkisine girmesi halinde kendilerine disiplin tedbirleri uygulanır.
Kabul edilenler adli soruşturma yönünden, 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu ve 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanununa tabidirler. Bunlardan gözaltından çıkarılarak ülkede kalmalarına müsaade edilenler hakkında genel hükümler uygulanır.
Bunlar hakkında, Türk askeri makamları veya mahkemeleri tarafından Türk Silahlı Kuvvetleri personeli hakkında tespit ve tayin edilen ceza ve tedbirlerden başkası uygulanamaz.
Cezaların infazı
Kabul edilenler hakkında verilen disiplin cezaları ile kesinleşmiş mahkumiyet hükümleri, Türk Silahlı Kuvvetlerinin aynı cezaya hükümlü eşidi ya da emsali rütbedeki personeli hakkında uygulanan işlemlere göre infaz edilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Mali Hususlar
Ödeme emirleri
Milli Savunma Bakanlığı bütçesinden kamp giderlerini karşılamak maksadıyla düzenlenen ödeme emirleri kamp komutanlığı adına bağlı olduğu askeri saymanlık, defterdarlık veya mal müdürlüğüne gönderilir. Bu ödeneklerin sarfına ilişkin tahakkuk ve tediye ile nakil, iskan, yiyecek, giyecek, tedavi ve benzeri konularla ilgili muhasebe işlemleri yürürlükteki mevzuata göre yapılır.
Saymanlık bağlantısı
Kamp komutanlığının hangi nakit saymanlığınca destekleneceği hususu Genelkurmay Başkanlığının teklifi ve Milli Savunma Bakanlığının uygun görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca tayin olunur.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
İade ve Türkiye’de Kalma
İade
Kabul edilenlerin, savaşın veya silahlı çatışmanın sona ermesi halinde uyruğunda bulundukları devlete iade edilmeleri Genelkurmay Başkanlığının talebi üzerine Milli Savunma ve Dışişleri Bakanlıkları ile koordine edilerek İçişleri Bakanlığınca en kısa sürede sağlanır.
İkamet izninin uzatılmaması
Başka bir ülkeye gitmek üzere Türkiye’den ikamet izni talep eden muharip yabancı silahlı kuvvetler mensuplarına verilen ikamet izni, yabancının makul bir süre içinde üçüncü ülkelere gidememesi halinde uzatılmayabilir. Bu durumdaki yabancı, ülkeyi terke davet edilir.