Müşahede ve Sınıflandırma Merkezlerine Dair Yönetmelik

BÖLÜM 1

Kuruluş

Münferit hücreleri bulunan müstakil binalarla cezaevinin ayrı kesiminde münferit hücreleri olan cezaevleri birer müşahede ve Adalet Bakanlığınca tespit ve lüzum görülen cezaevleri de sınıflandırma merkezi olarak ayrılmıştır.

Müşahede ve sınıflandırma merkezlerinde; kriminoloji ve ceza hukuku sahasında bilgi ve tecrübe sahibi olan bir müdür, psikiyatr veya psikoloğ, pedogog ve sosyal hizmetler mütehassısı ile merkezin iyi bir şekilde işlemesini sağlayacak sayıda meslekî ehliyetli haiz personel bulunur.

Müşahede ve sınıflandırma merkezleri idare kurulu; kaza çevresindeki mahkeme Cumhuriyet Savcısı, kurum müdürü, idare memuru, öğretmen, tabip, ilgili teknik personel ve bulunduğu takdirde sosyal hizmetler mütehassısı, psikiyatr veya psikolog ve pedogog’tan teşekkül eder. İdare kurulu başkanı Cumhuriyet Savcısıdır.

Kurul, üyelerin çoğunluğu ile toplanır ve mevcut üyelerin çoğunluğu ile karar verir. Oylarda eşitlik halinde başkanın bulunduğu tarafın oyu tercih olunur.

BÖLÜM 2

Görev

Müşahede ve sınıflandırma merkezleri :

A - Müşahede merkezleri; müşahedeye tabi tuttuğu hükümlülerin ahlâki temayüllerini, ayrılması gereken kurumu ve haklarında uygulanacak rejimi ve bu husustaki sair düşüncelerini Adalet Bakanlığına bildirir.

B - Sınıflandırma merkezleri; hükümlüleri cezaevlerinde gruplara ayırır, bunlara tatbik edilecek metodu tespit eder ve keyfiyeti Adalet Bakanlığına intikal ettirir.

BÖLÜM 3

Yetki

Müşahede merkezleri uzun süreli hürriyeti bağlayıcı cezaya hüküm giymiş olup ta bakiye cezası altı aydan yukarı olan hükümlüleri müşahedeye tabi tutar.

Şu kadar ki hükümlünün ahvali mahsusasına ve suçun işlenmesindeki suret ve şekil hususiyetlerine göre, icabında müşahedeye tabi tutmayabilir.

BÖLÜM 4

İşleyişi

Müebbet ağır hapis cezasına veya uzun süreli hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkûm olanlar, haklarında tatbik edilecek rejimi, ahlâki temayüllerini ve tefriki icabeden kurumu tespit için, tecrit edilmek suretiyle bir müşahedeye tabi tutulurlar.

Müşahede müddeti 60 günü geçemez.

Bakiye cezaları 6 aydan aşağı bulunanlar müşahedeye tabi tutulamazlar.

Müşahede ve sınıflandırma merkezlerinde; kazaî, sosyal, tıbbi, kriminolojik, psikolojik, psikoteknik, psikiyatri ve ceza hukuku bakımından veya gerekli görülecek diğer her türlü tetkik ve tahliller yapılır.

Hükümlüler;

a) Müstakil yemekhanesi mevcut olan müşahede ve sınıflandırma merkezlerinde toplu olarak yemek yerler.

b) Konferans veya temsil verilirken, film gösterilirken salonda toplu olarak bulundurulurlar.

c) Spor hareketlerine iştirak ettirilirler.

d) Kütüphaneden faydalandırılırlar.

e) Okul ve atelye saatleri dışında diğer hükümlülerle ihtilât ettirilmeksizin teneffüse çıkartırılırlar.

f) Yönetmelik hükümleri dahilinde, mektup alıp gönderebilirler ve diğerlerinden ayrı günlerde olmak üzere ziyaretçileriyle görüştürülürler.

Hükümlü, müşahede müddeti içerisinde kabiliyet ve istidadına uygun mevcut atelyelerin iş kollarından birinde mümkün mertebe diğerleriyle ihtilât ettirilmeden çalıştırılır.

Bu esnada, bükümlünün sanat durumu, ise bağlılık derecesi, verilen işe itiraz edip etmediği, işi yapmamak veya terketmek için sahte sebep arayıp aramadığı ve inkişafı tespit edilerek müşahede müddeti sonunda umumî kanaati ihtiva edici mahiyette atelye şefi tarafından düzenlenecek (Sanat fişi) idare kuruluna tevdi edilmek üzere dosyasına konulur.

Yaş, sağlık durumu veya bedenî kabiliyetleri itibariyle çalışma şartlarına intibak edemeyecekleri tabip tarafından tespit edilen hükümlüler atelyede çalıştırılmazlar.

Hükümlü, ilkokuldan diplomalı değilse cezaevi okuluna devam ettirilir.

Hükümlünün okula devama başladığı tarih, hangi sınıfa devam ettiği, başladığı tarihteki bilgi derecesi, tahsilde gösterdiği terakki, çalışkanlık derecesi, devam süresi, okula bağlılığı ve tavrı hareketi hakkında öğretmen tarafından düzenlenecek (okul fişi) idare kumluna tevdi edilmek üzere dosyasında muhafaza edilir.

Hükümlü hakkında, bedenî ve aklî durumu, zekâ derecesi gerek umumî ve gerek hastalık sebebiyle yapılan muayeneleri neticesi tabip tarafından düzenlenecek (Sağlık fişi) idare kuruluna tevdi edilmek üzere dosyasında alıkonulur.

Hükümlünün mensup olduğu dine inancı, bağlılığı ve bu konudaki inkişaf derecesi din adamı tarafından tespit edilerek bu hususta kanaat ve düşüncelerini ihtiva edici şekilde tanzim edilen fiş keza dosyasında muhafaza edilir.

Hükümlü hakkında düzenlenecek olan (SİCİL MÜŞAHEDE FİŞİNİN) içtimai ve kazaî malûmat sütunu sosyal hizmetler mütehassısı ile birlikte idare memuru, olmayan yerlerde müdür, tıbbi malûmat sütunu psikiyatr ile birlikte tabip, infaza müteallik malûmat sütunu da psikolog ve pedogog ile birlikte müdür tarafından doldurularak idare kuruluna tevdi edilmek üzere dosyasına konulur.

Müdür, hükümlüyü suç işlemeye sevkeden amiller, onun ahlâki temayülleri, personel ve diğer hükümlülerle olan münasebetleri, ailesine, mağdura ve suça karşı tutumu, iş kabiliyeti ve istidatı üzerinde durarak manevî kalkınmasını temin için hakkında alınması uygun tedbirler ve tatbik edilmesi lâzım gelen rejim ve metot bakımlarından müşahede ve düşüncelerini sanat, okul, sağlık ve sicil müşahede fişlerinin de tetkiki suretiyle bir mütalaa halinde belirtir.

Müdür bu mütalaasında, hükümlünün ayrılacağı kurumu, grubunu ve tabi tutulacağı tasnifi gösterir ve bilumum fişleri kapsayan dosyayı mütalaasıyla birlikte gerekli karar alınmak üzere idare kurulu başkanlığına tevdi eder.

Müşahede ve sınıflandırma merkezi idare kurulu tevdi edilen dosya üzerinde ve icabında hükümlüyü de dinlemek suretiyle yapacağı inceleme sonunda, hükümlünün cezaevine girmeden evvel ve girdikten sonraki hal ve vaziyeti, okul ve iş sahasındaki çalışma derecesini ve terakkisini, hakikî bir nedamet ve ıslah hal gösterip göstermediğini, disiplin cezası almamış olsa dahi, itaatsiz, kavgacı, serkeş, zorba vesair kötü halleri itiyat edinmiş olup olmadığını, şayet mevcut ise tutuklandığı tarihten itibaren durumunu nazara alarak ayrılacağı kurum ve hakkında uygulanacak rejim hususundaki düşüncesini ve cezaevlerinde ayrılacağı grup ile uygulanacak metotla ilgili tavsiyesini kapsayan kararı verir.

İdare kurulunun vereceği kararı havi dosya Adalet Bakanlığına gönderilir. Bakanlık, buna istinaden hükümlünün gönderileceği kurumu tayin eder.

Hükümlü, Bakanlıktan nakil emri gelinceye kadar cezaevinin ayrı bîr kesiminde bulundurulur. Nakil emri gelince mürettep olduğu kuruma derhal dosyası ile birlikte sevkedilir.

Şayet; hükümlünün tabi tutulduğu müşahede ve sınıflandırma merkezi dahil edildiği gruba ve tefriki icabeden kuruma uygun ise Bakanlığın tasvibiyle bulunduğu kurumda alıkonulur.

Hükümlü, müşahede müddetince idarece verilen yemeği yer, katin ve tablidottan faydalanabilir.

Gıda rejimi, kalori esasına göre idarece düzenlenir.

Günlük iaşe, 750 Gr. ekmek, sabah çay veya çorba, öğle ve akşam birer kap yemek esasına göre tertip edilir.

Müşahede süresince hükümlünün yatırıldığı yerde kerevet, yatak levazımı, masa, sandalye, su kabı gibi kurumca verilenlerden başka hiç bir eşya bulundurulmaz. Hükümlü, ancak elbise, çamaşır gibi zatî eşyasını alabilir.

Hükümlülerin gruplara ayrılması ve tasnife tabi tutulması

Hükümlüler, cezaevlerinde;

a) İlk defa suç işleyenler, mükerrirler ve itiyadı veya meslekî suçlular,

b) Akli ve bedenî durumları ve yaşları dolayısiyle özel bir infaz rejimine tabi tutulacak olan suçlular,

c) Siyasî suçlular,

Gibi gruplara ayrılırlar.

19 uncu maddenin (a) bendinde yazılı gruba girecek hükümlüler; ayrıca yaşları, hükümlülük süreleri ve suçlarının nevileri itibariyle de bir tasnife tabi tutulurlar.

1 - Yaşları itibariyle;

a) 18 - 20 yaş arasında,

b) 21 - 34 yaş arasında,

c) 35 den yukarı.

2 - Hükümlülük süreleri itibariyle;

a) 3 seneye kadar,

b) 3 seneden 6 seneye kadar,

c) 6 seneden yukarı.

3 - Suçlarının nevileri itibariyle;

a) Hürriyet aleyhine suç işleyenler, (T. C. K. nun 174 - 201)

b) Devlet İdaresi aleyhinde suç işleyenler, (T. C. K. nun 202 - 281)

c) Adliye aleyhine suç işleyenler, (T, C. K. nun 282 - 310)

d) Ammenin nizami aleyhinde suç işleyenler, (T. C. K. nun 311-315)

e) Ammenin itimadı aleyhinde suç işleyenler, (T. C. K. nun 316-368)

f) Ammenin selâmeti aleyhinde suç işleyenler, (T. C. K. nun 369-413)

g) Adabı umumiye ve nizamı aile aleyhinde suç işleyenler, (T, C. K. nun 414 - 447)

h) Şahıslara karşı suç işleyenler, (T. C. K. nun 448 - 490)

i) Mal aleyhinde suç işleyenler, (T. C. K. nun 491 - 525)

Mükerrir suçlular yukarıki maddede belirtilen tasnife tabi olmakla beraber ayrıca;

a) Kabahat nev’inden bir suçtan dolayı ikinci bir defa suç işlemiş olanlar,

b) Cürüm nev’inden bir suçtan dolayı ikinci bir defa suç işlemiş olanlar,

Diye tefrik olunacaklardır.

19 uncu maddenin (b) bendinde yazılı gruba girecek hükümlüler;

a) 65 yaşını geçmiş olanlarla, sakatlar,

b) Akli zaafiyeti olanlar,

c) Geri zekâlılar,

d) Uyuşturucu maddeden hükümlü olanlar,

e) Alkolikler,

Olmak üzer tasnife tabi tutulacaklardır.

19 uncu maddenin (c) bendinde yazılı gruba girecek

siyasî hükümlüler ise, yaş ve hükümlülük süreleri itibariyle mümkün mertebe tasnife tabi tutulacaklardır.

BÖLÜM 6

Müşahedeleri sonunda ceza evlerine sevkedilen hükümlülere ait işlem

Hükümlülerin müşahede neticesinde tefrik edildikleri cezaevlerinde, müşahedenin hitam bulduğu tarihten itibaren, şartla salıverilecekleri tarihe kadar 6 ayda bir olmak üzere 9, 10, 11, 12, ve 13 üncü maddelerde yazılı sanat, okul, sağlık, din ve sicil müşahede fişleri ilgililer tarafından muntazaman tutulur.

Cezaevi müdürü de 13 üncü maddede yazılı esaslar dairesinde hükümlü hakkında geçen 6 aylık devreye ait yazılı mütalaasını bildirir.

İdare kurulu 14 üncü maddede yazılı esaslar dairesinde düşünce ve tavsiyeleri kapsayan kararı verir.

Bilumum fişler, müdür mütalaası ve kararla birlikte tekemmül ettirilen dosya her 6 aylık devre sonunda Adalet Bakanlığına gönderilir.

Bakanlık 15 inci maddede yazılı esaslar dairesinde işlem yapar.

BÖLÜM 7

Müşahede için sıra bekleyen ve müşahedeye tabi tutulmayan hükümlülere ait işlem

Müşahedeye tabi tutulmak üzere sıra bekleyen hükümlülerle, mahkûmiyet süreleri itibariyle müşahedeye tabi tutulmayacak olan hükümlüler hakkında da 9, 10, 11, 12 ve 13 üncü maddelerde yazılı, sırasıyla sanat, okul, sağlık, din ve sicil müşahede fişleri düzenlenip dosyalarında muhafaza edilir.

BÖLÜM 8

Özel izin

Tüzüğün 119 uncu maddesinde yazılı izinden, açık cezaevindeki hükümlüler istifade eder.

Ancak, yarı açık cezaevlerindeki hükümlülerden, sicil müşahede dosyası, cezaevinde bulunduğu süre içindeki gidişatı itibariyle haklarında kesin kanat ve sonucuna varılmış olanlar, ilerde doğması muhtemel her türlü maddî ve manevî sorumluluğu deruhte ederek idare kurulunca açık cezaevlerine ayrılmasına karar verildiği ve bu karar Adalet Bakanlığınca tasvip edildiği takdirde ve Tüzüğün 119 uncu maddesinde yazılı, şartların da gerçekleşmesi halinde izinden istifade ettirilir.

BÖLÜM 9

Dosyalar

Hükümlülere ait tutulacak sanat, okul, sağlık ve sicil müşahede fişleriyle verilecek mütalaa, karar, ceza ilâmı ve süre belgesi örnek 116 numaralı «Hükümlü dosya etiketi» ni ihtiva eden dosya kartonu içinde tarih sıralarına göre muhafaza olunur.

16/7/1965 tarih 23/52 sayılı Genelge ile gönderilen «Uzun süreli hürriyeti bağlayıcı cezalar hakkında müşahede merkezlerinde tatbik olunacak Talimatname» yürürlükten kaldırılmıştır.

Bu Yönetmelik yayımı tarihinden yürürlüğe girer.

Bu Yönetmeliği Adalet Bakanlığı yürütür.