EN
TR
Ekli «Olağanüstü Hal Kurul ve Bürolarının Kuruluş ve Görevleri ile Yükümlülüklerin Karşılığının Tespit ve Ödenmesi Hakkında Yönetmelik» in yürürlüğe konulması; İçişleri Bakanlığının 24/1/1984 tarihli ve H.M. 118 sayılı yazısı ürerine, 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununun 12, 13, 16, 17 ve 34 üncü maddelerine göre, Bakanlar Kurulunca 21/2/1984 tarihinde kararlaştırılmıştır.
Olağanüstü Hal Kurulu ve Bürolarının Kuruluş ve Görevleri ile Yükümlülüklerin Karşılığının Tespit ve Ödenmesi Hakkında Yönetmelik
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
Amaç ve kapsam
Bu yönetmelik, tabii afet, tehlikeli salgın hastalıklar veya Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması durumlarında ilân edilen olağanüstü hallerde;
a) Başbakanlık Olağanüstü Hal Koordinasyon Kurulunun kuruluş ve çalışma esaslarını,
b) Bölge olağanüstü hal kurulunun ve il ve ilçe olağanüstü hal bürolarının, kuruluş, toplanma, karar alma, çalışma usul ve esaslarını,
c) Tabiî afet ve tehlikeli salgın hastalıklar nedeniyle olağanüstü hal ilân edilmesinde getirilecek yükümlülüklerin karşılığının tespit, takdir ve ödenmesine, geçici süre için alınan araç ve malların geri verilmesine ilişkin hususları,
Kapsar.
Hukuki dayanak
Bu yönetmelik, 25/10/1982 tarihli ve 2935 Sayılı Olağanüstü Hal Kanununun 12, 13, 16 ve 17 nci maddeleri hükümlerine dayanılarak aynı Kanunun 34 üncü maddesine göre hazırlanmıştır.
İKİNCİ KISIM
Olağanüstü Hal Kurulu ve Büroları
BİRİNCİ BÖLÜM
Başbakanlık Olağanüstü Hal Koordinasyon Kurulu
Kuruluş
Başbakanlık Olağanüstü Hal Koordinasyon Kurulu, Başbakanın görevlendireceği bir Devlet Bakanının Başkanlığında Başbakanlık, Adalet, Milli Savunma, İçişleri, Dışişleri, Maliye ve Gümrük, Ulaştırma, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıkları Müsteşarları ve Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri ile;
a) Tabii afet nedeniyle olağanüstü hal ilân edilmesinde Bayındırlık ve İskân, Sağlık ve Sosyal Yardım. Tarım Orman ve Köyişleri, Sanayi ve Ticaret, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlıkları Müsteşarları ve Türkiye Kızılay Derneği Genel Başkanı veya Genel Müdüründen,
b) Tehlikeli salgın hastalıklar sebebiyle olağanüstü hal ilân edilmesinde, Sağlık ve Sosyal Yardım, Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlıkları Müsteşarları, Yüksek Öğretim Kurulu Temsilcisi ve Türkiye Kızılay Derneği Genel Başkanı veya Genel Müdüründen.
c) Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması durumunda olağanüstü hal ilân edilmesinde, Genelkurmay Başkanlığı temsilcisi, Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı Müsteşarı, Milli İstihbârat Teşkilâtı Müsteşarı ve Yüksek Öğretim Kurulu Başkanından,
Oluşur.
Kurul üyeleri, toplantılara beraberlerinde kuruluşlarının ilgili birim temsilcilerini getirebilirler.
Kurul Başkanının gerekli görmesi halinde kurula konu ile ilgili diğer bakanlıklar, kamu ve özel kurum ve kuruluşların temsilcileri de çağrılabilir.
Alt komisyonların oluşturulması
Kurul, belirli kararların yerine getirilmesi ve belirli hizmetlerin yürütülmesi için bir veya birden fazla alt komisyon kurabilir, gerektiğinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarına da görev verebilir.
Kurulun görevleri
Başbakanlık Olağanüstü Hal Koordinasyon Kurulu;
a) Bakanlar Kurulunca olağanüstü hale ilişkin olarak verilecek görevlerini yerine getirir.
b) Olağanüstü hal ilân edilen bölgelerdeki bölge ve il valiliklerinden ve diğer kaynaklardan alınan bilgilere ve gönderilen raporlara göre olağanüstü hal ilânını gerektiren olayları izler, değerlendirir ve uygulamaya ilişkin olarak bölge ve il valilerine gerekli emir ve direktifler verir,
c) İhtiyaçların giderilmesi ve sorunların çözümlenmesi için gerekli gördüğü kararları alır. Bakanlıklar, kuruluşlar ve bölgeler arasında koordinasyon ve işbirliğini sağlar.
d) Olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kanun hükmünde kararnameler hakkında Başbakanlığa teklifte bulunur.
e) İlgili bakanlıklar ile bölge ve il valilerince Kurula gönderilecek raporların muhtevasını, şeklini ve gönderilme zamanlarını olağanüstü halin konusuna göre belirler.
f) Olağanüstü hale ilişkin olarak Başbakan tarafından istenecek konulan inceler ve görüş bildirir.
Çalışma usulü
Kurul, Başkanın çağrısı üzerine salt çoğunlukla toplanır. Kararlar oy çokluğu ile alınır. 3 üncü maddenin son fıkrasına göre kurula çağırılanların oy hakkı yoktur.
Alınan kararlar ilgili bakanlıklara, kuruluşlara, bölge ve il valiliklerine derhal duyurulur. Gerekli görülenler Türkiye radyo ve televizyon ve Resmi Gazete ile ilân olunur.
Kurul başkanının istemi üzerine, bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları ihtiyaç duyulan personeli, araç ve gereci geçici olarak kurul emrine verirler.
Kurul, ilgili bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, bölge ve il valilikleri ile doğrudan yazışma yapabilir.
Kurulun sekreterya hizmetleri, Kurul Başkanı olarak görevlendirilen Devlet Bakanlığı tarafından yirmidört saat çalışma esasına göre yürütülür.
Kurulun çalışması sona erdiğinde her türlü evrak ve belgeler ilgili bakanlığa devredilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Bölge Olağanüstü Hal Kurulları
Bölge olağanüstü hal kurulunun kuruluşu
Bölge olağanüstü hal kurulu, bölge valisinin başkanlığında, görevlendireceği il valileri, garnizon komutam veya temsilcisi, olağanüstü halin konusuna göre bölge valisinin uygun göreceği bakanlık ve kuruluşların bölge müdürleri ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticilerinden oluşur.
Bölge olağanüstü hal kurulları, olağanüstü halin ilanından itibaren ayrıca bir emir beklenmeksizin derhal çalışmalarına başlar.
Bölge valisi, gerekli gördüğü konu ile ilgili kamu ve özel kurum ve kuruluş temsilcilerini kurula çağırarak bilgi ve görüşlerini alır.
Alt komisyonların oluşturulması
Kurul, belirli kararların yerine getirilmesi ve belirli hizmetlerin yürütülmesi için bir veya birden fazla alt komisyon kurabilir, gerektiğinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarına da görev verebilir.
Kurulun görevleri
Bölge olağanüstü hal kurulu, olağanüstü hal ilânını gerektiren olayları ve alınan her türlü karar ve tedbirlerin uygulanmasını izler, değerlendirir, bunlarla ilgili önerilerde bulunur. Yükümlülüklerin karşılığının tespit, takdir ve ödenmesine ilişkin kararlan alır. İlgili valilikler ve kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlar.
Kurulun çalışma usul ve esasları
Kurul, bölge valisinin çağrısı üzerine salt çoğunlukla toplanır ve kararlarını oyçokluğu ile alır. 7 nci maddenin son fıkrasına göre toplantılara katılanların oy hakkı yoktur.
Alınan kararlar, Başbakanlık Olağanüstü Hal Koordinasyon Kurulu Başkanlığına, ilgili Bakanlık ve merkez kuruluşları ile valiliklere derhal gönderilir. Gerekli görülen kararlar mahalli imkânlarla ilân edilir.
Bölge valisinin istemi üzerine, kamu kurum ve kuruluşları ihtiyaç duyulan personeli, araç ve gereci geçici olarak kurul emrine verirler.
Kurulun sekreterya hizmetleri, bölge valisinin uygun göreceği kuruluş tarafından yirmidört saat çalışma esasına göre yürütülür.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İl ve İlçe Olağanüstü Hal Büroları
Olağanüstü hal bürolarının kuruluşu
Bölge valisinin gerek görmesi veya olağanüstü halin bir ilde ilan edilmesi durumunda, il merkezlerinde ve ilçelerde birer olağanüstü hal bürosu kurulur.
İl olağanüstü hal bürosu valinin veya görevlendireceği vali yardımcısının, ilçe olağanüstü hal bürosu kaymakamın başkanlığında, olağanüstü halin konusuna göre vali veya kaymakamın uygun göreceği bakanlık ve kuruluşların il veya ilçe müdürleri ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticilerinden oluşur.
Büroların görev, çalışma usul ve esasları
Bürolar bölge valisi, vali ve kaymakamlar tarafından verilen görevleri yapar ve yükümlülüklerin karşılığının tespit, takdir ve usulü dairesine ödenmesine ilişkin kararlan alır.
Bürolar, başkanın çağrısı üzerine salt çoğunlukla toplanır ve kararlarını oyçokluğu ile alır.
Büroların sekreterya hizmetleri, il ve ilçe yazı işleri müdürlükleri tarafından yirmidört saat çalışma esasına göre yürütülür. Bu amaçla vali ve kaymakamlar, kamu kurum ve kuruluşlarından alacakları yeteri kadar personel, araç ve gereçle yazı işleri müdürlüklerini takviye edebilirler.
Büroların çalışmalarına ilişkin diğer hususlar, il ve ilçelerin özellikleri dikkate alınarak, vali ve kaymakamlarca düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Ortak Hükümler
İşbirliği ve koordinasyon
Olağanüstü halin ilam ile birlikte, kamu kurum ve kuruluşlarının yürürlükteki mevzuata göre tabiî afet, tehlikeli salgın hastalıklar ve şiddet olayları ile ilgili olarak il ve ilçelerde faaliyet gösteren teşkil, kurul veya komisyonların, olağanüstü hal kurul ve büroları ile işbirliği içerisinde çalışmaları bölge ve il valileri ile kaymakamlarca sağlanır.
Görevlendirme
Adlî ve idari yargı ile askeri teşkilâtta çalışan personel hariç olmak üzere, bölge valisi, il valisi ve kaymakamın uygun göreceği kamu görevlileri, olağanüstü hal süresince bölge olağanüstü hal kurulu ile il ve ilçe olağanüstü hal bürolarında kendi kadroları, ile çalıştırılabilirler.
Rapor verme
Olağanüstü hal itan edilen bölgelerde bölge valisi ve il valisi, olağanüstü halin konusuna göre şekli, muhtevası ve gönderilme zamanı önceden belirlenen raporları Başbakanlık Olağanüstü Hal Koordinasyon Kurulu Başkanlığına gönderirler.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Yükümlülüklerin Karşılığının Tespit, Takdir ve Ödenmesi
BİRİNCİ BÖLÜM
Teslim Alma İşleri
Teslim alma ekipleri
Olağanüstü hallerde, yükümlülük uygulanacak malların teslim alınması için, olağanüstü hal kurulu veya bürolarınca, ikişer kişilik bir veya gerekiyorsa daha fazla teslim alma ekipleri teşkil olunur. Birden fazla teşkil edilecek ekiplere sıra numarası verilir. Ayrıca, bu ekiplerde görevli personel için olağanüstü hal kurulu veya bürosu başkanlığınca görev, yetki ve kimliklerini belirleyici, fotoğraflı ve tasdikli birer belge de düzenlenir.
Teslim alma belgesi
Teslim alma ekipleri tarafından, teslim alman mallar için; malın cinsini, miktarını, başlıca özellik veya niteliklerini, sahibinin adını ve soyadını, adresini, istediği fiyat ve teslim alma tarihini gösterir sıra numaralı ikişer nüsha teslim alma belgesi düzenlenir. Bu belgeler, teslim alma ekibi ile birlikte malı teslim eden sahibi veya yetkilisi tarafından da imzalandıktan sonra, bir nüshası mal sahibine veya yetkilisine ve bir nüshası da olağanüstü hal kurulu veya bürosuna verilir.
Taşınmaz malların teslim alınması
Arazi, arsa, bina ve çeşitli tesisler gibi taşınmaz malların teslim alınması için, bu yerleri yönetecek veya gözetecek görevliler de teslim alma ekibi olarak görevlendirilebilirler. Bu yerlerin teslim alma tutanaklarında, varsa içerisindeki hertürlü cihaz, araç ve aletler de gösterilir ve 17 nci maddedeki esaslara göre işlem yapılır. Bunların işletilmesi İçin, gerekiyorsa kendi personeline de çalışma yükümlülüğü uygulanır.
Taşıtların teslim alınması
Motorlu ve motorsuz hertürlü taşıt, çekme, yükleme, boşaltma araçları ve diğer müteharrik makinalara, binek, yük ve koşum hayvanlarına, sürücüleri ve varsa yardımcıları ile birlikte yükümlülük uygulanacağından, bunlara ait teslim alma belgeleri sürücüleri veya yardımcıları tarafından da imza edilerek teslim alma işlemleri tamamlanmış olur.
Acil durumlarda teslim alma
Yükümlülük konulan mallar, mal sahiplerinden veya kullananlardan veya bunların yetkili vekillerinden, bunların o sırada mallarının başında bulunmamaları halinde, orada bulunan yakınlarından veya ilgililerinden teslim alınır ve teslim alma belgeleri de bunlara imza ettirilir.
Acil durumlarda, yükümlülük uygulanan malların hemen kullanılmasına veya kullanma yerlerine gönderilmesine başlanır ve tespit edilecek bilgilere göre de en kısa sürede teslim alma belgeleri düzenlenir.
Kullanma ve dağıtım
Teslim alma ekipleri tarafından teslim alınan malların kullanma ve dağıtım işleri olağanüstü hal kurulu veya bürosu başkanlığınca verilecek emir ve direktife göre yürütülür.
İKİNCİ BÖLÜM
Yükümlülük Karşılığının Tespiti
Mal karşılığının tespiti
Yükümlülük uygulanan mallara ait teslim alma belgeleri olağanüstü hal kurulu veya bürolarına geldikçe karşılığının tespitine geçilir. Teslim alınan malların alındığı gündeki kirası, bedeli, ücreti veya tazminatı; o yerdeki ilgili kuruluş, komisyon veya bilirkişilerden alınacak bilgiler, bunlara ait fatura veya diğer belgeler de gözönünde tutulmak suretiyle mahalli rayice veya satış fiyatına göre, olağanüstü hal kurulu veya bürolarınca tespit ve takdir olunur.
Kullanma karşılığının tespiti
Geçici süre için alman ve işi bittikten sonra geri verilen taşıt araçları ve diğer mallar için, teslim alma belgesi ve 32 nci maddede yazılı kullanma belgesi ile birlikte olağanüstü hal kurulu veya bürolarına başvurulur.
Bu mallar için kullanma karşılığı verilecek kira veya tazminat miktarı da 22 nci maddeye göre tespit ve takdir olunur. Bu malların kullanma sırasında kırılma ve bozulma gibi sebeplerle uğradıkları değer kaybı varsa, kira veya tazminat miktarının takdirinde bu husus da dikkate alınır.
Çalışma belgesi
Yükümlülük yoluyla çalıştırılanların, çalıştıran görevliler tarafından; adlarını, soyadlarını, baba adlarını, oturdukları yerler ile görevlendirildikleri işyerini, yaptıkları işleri, çalıştırıldıkları gün ve saatleri gösterir iki nüsha liste düzenlenir. Kendi alet ve malzemeleriyle birlikte çalışanlar varsa, kullandıkları alet ve malzemenin cins ve miktarları da adlan hizasında gösterilir.
Çalışmanın sonunda, bu listenin altı çalıştıran görevliler ve adlan hizası da çalışanlar tarafından imza olunur ve çalıştırılan yükümlülere listedeki bilgileri içeren birer belge verilir. Bu listenin bir nüshası olağanüstü hal kurulu veya bürosuna gönderilir.
Çalıştırılan yükümlülerin sayısı fazla ise, her yükümlüye ayrı ayrı birer belge verilmesi yerine düzenlenecek listenin bir nüshasının bu yükümlülerin aralarında belirleyeceği bir temsilciye verilmesiyle yetinilebilir.
Çalışma yükümlülüğü uzun sürecek ise, bu işlem belirli aralıklarla da yapılabilir.
Ücret tespiti
Çalışan yükümlülere ait listede adlan yazılı olanlara verilecek ücret miktarı, ilgili kuruluş, komisyon veya bilirkişilerin görüşleri alınarak, mahalli rayice, çalıştıkları işe ve sürelere göre olağanüstü hal kurulu veya bürolarınca tespit ve takdir olunur.
Çalışan yükümlülere ait alet ve malzeme için ödenecek kira, bedel veya tazminat miktarının belirlenmesinde de bu yönetmeliğin 22 nci maddesinin hükümlerine göre işlem yapılır.
Tazminat
Yükümlülük uygulanan tesisler ile taşıt araçları ve makinaların işletici personelle birlikte yükümlülüğe tabi tutulmuş olmaları halinde, bu personele iş verenlerce ödenen ücretler, iş verenlere de yoksun kaldıkları kazançları dikkate alınmak suretiyle, günlük veya aylık hesabıyla ücret ve tazminat, olağanüstü hal kurulu veya bürolarınca tespit ve takdir olunur.
Şu kadarki, bu işlerde fazla çalışma uygulanmış ise işçilerin fazla çalışma saatleri de gözönünde tutulur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yükümlülük Karşılığının Ödenmesi
Malt kaynak ve ödeme
Olağanüstü hallerde uygulanacak mal ve çalışma yükümlülüklerinin bedel, kira, ücret veya tazminatı, kamu kaynaklarından veya yapılacak yardımlardan bölge ve il valilikleri ile kaymakamlıklar emrine verilmiş ve mahalli bir bankadaki hesaba yatırılmış paralardan usulü dairesinde ödenir.
Ödeme şekli
Ödemeler, bölge ve il valileri veya kaymakamlar ile bunların yetki vereceği görevliler tarafından hak sahipleri adına doldurulacak bir çek veya bankaya yazılacak bir yazı üzerine bankadan doğruca hak sahiplerine yapılabileceği gibi, yine bir yazı veya çek ile mutemet tarafından bankadan alınarak imzalan karşılığında hak sahiplerine de yapılabilir.
Alacak belgesi
Ödemelerin gecikme ile yapılması veya takside bağlanması hallerinde, olağanüstü hal kurulu veya bürolarınca, hak sahiplerine ödenecek para miktarını gösterir bir alacak belgesi verilir.
Bu belgede, hak sahibinin adı, soyadı, adresi, alacağının nedeni ve alacağı paranın miktarı ile takside bağlanmış ise taksit süreleri yer alır.
Bu alacaklar, belge tarihinden ödeme tarihine kadar geçen sürenin kanuni faizi ile birlikte ödenir.
Yargı yolu
Takdir olunacak bedel, kira, ücret veya tazminata karşı ilgililer, genel hükümlere göre adlî yargıya başvurabilirler, mahkemece takdir olunacak bedel daha fazla olursa, aradaki fark hak sahiplerine ödenir.
Gelir ve giderlerin kaydı
Bölge ve il valilikleri ile kaymakamlıklar emrine gelen ve harcanan paraların gelir ve gider hesapları, banka kayıtlarına da uygun olarak, numara ve tarih sırasıyla valilik veya kaymakamlık mührü ile tasdikli bir deftere işlenir. Olağanüstü hal sona erdiğinde bu defter olağanüstü hal kurulu veya bürosu başkan ve üyelerince imzalanarak saklanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Geçici Süre İçin Alınan Malların Geri Verilmesi
Kullanma belgesi
Yükümlülük yoluyla geçici süre kullanılmak üzere alınmış olan taşıt araçları ve diğer mallar, yükümlülük sona erdiğinde, taşıt aracı veya malın sahibinin adı, soyadı, adresi, taşıt aracı veya malın özellik veya nitelikleri, bu taşıt aracı veya malların ne gibi işlerde, hangi tarihten hangi tarihe kadar ve ne kadar süre ile kullanılmış olduklarını gösterir bir belge ile birlikte sahiplerine veya ilgililerine geri verilir. Görevliler ile taşıt aracı veya malın sahibi veya İlgilileri tarafından da imza edilecek bu belgenin bir nüshası da olağanüstü hal kurulu veya bürosuna verilir.
Değer kaybı
Geri verilen taşıt araçları ve diğer malların teslim alındığı andaki durumu ile geri verildiği zamandaki durumu arasında kırılma, bozulma gibi nedenlerle önemli bir fark görüldüğü takdirde, bu husus tespit edilerek kullanma belgesine kayıt edilir. Teslim alındığı tarihteki durumlarına göre olağanüstü hal kurulu veya bürolarınca tespit ve takdir olunacak bedel ve tazminatları ödenir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Son Hükümler
Ön hazırlıklar ve planlama
Olağanüstü hale ilişkin ön hazırlık ve planlama çalışmaları, Başbakanlıkça verilecek talimata göre, ilgili bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, bölge ve il valilikleri ile kaymakamlıklarca yapılır.
Belgelerin saklanması
Olağanüstü hal sona erdiğinde, bu Yönetmeliğe göre yükümlülük yoluyla sağlanan mal ve hizmetlerin karşılıklarının tespiti ve ödenmesi, geçici olarak kullanılan taşıt araçları ve diğer malların sahiplerine geri verilmesi ile ilgili olarak tutulan hertürlü defter, kayıt ve belgeler, tarih ve numara sırasıyla düzgün bir şekilde dosyalanmak ve bir listesi de ilgililerce imza ve tasdik edilmek suretiyle bölge valiliği genel sekreterliğine, il ve ilçe yazı işleri müdürlüklerine veya ilgili kurutuşlara teslim edilir. Bu defter, evrak ve belgeler on yıl süre ile saklanır.
Bölge valiliği genel sekreteri ile il ve ilçe yazı işleri müdürleri veya ilgili kuruluşlar; testim edilen hertürlü defter, kayıt ve belgelerin saklanmasından, yetkililerin teftiş ve denetimine noksansız bir şekilde sunulmasından, bunların, selef ve halefleri arasında devir ve tesliminden sorumludurlar.
Bu Yönetmelikle öngörülen defter ve belgeler, İçişleri Bakanlığının koordinatörlüğünde ilgili bakanlık ve kuruluşlarca, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde düzenlenir ve Resmi Gazete’de ilân edilir.
Bölge valiliği teşkilâtı kurulup göreve başlayıncaya kadar bu Yönetmelikle bölge valilerine verilen görev ve yetkiler, o bölge merkezindeki il valilerince yerine getirilir.
Yürürlük
Bu Yönetmelik Resmi Gazete’de yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Bu Yönetmelik hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
