EN
TR
Ulaştırma Bakanlığınca hazırlanmış ve Danıştayca incelenmiş bulunan ilişik «Posta Tüzüğü» nün yürürlüğe konulması; Bakanlar Kurulunca 27/3/1973 tarihinde kararlaştırılmıştır.
BİRİNCİ BÖLÜM
Tüzüğün Kapsamı, Deyim ve Tanımlar
Tüzüğün kapsamı
Posta gönderilerinin kabul edilmelerine, taşınmalarına ve dağıtılmalarına; havalelerle posta bonolarının düzenlenmesine ve ödenmesine; gazetelerle belli zamanlarda çıkan dergilere abone kaydedilmesine; kişiler hesabına alacak tahsil edilmesine; posta kimlik kartı verilmesine ve Posta Kanununun uygulanmasına ilişkin esaslar ve işlemler bu Tüzükte gösterilmiştir.
PTT'nin kendi taşıtlariyle yolcu ve bagaj taşınmasına, posta çeklerine ve posta biriktirme sandığına ilişkin işlemler bu Tüzüğün kapsamı dışındadır.
Deyimler ve tanımlar
"Posta gönderileri" deyimi; mektup postası gönderilerini, değer konulmuş mektup ve kutuları ve kolileri ifade eder.
Posta gönderileriyle havaleler posta bonoları, posta pulları ve posta hizmetlerinde kullanılan değerli kağıtların türleri ve nitelikleri Tüzüğün ilgili bölümlerinde tanımlanmıştır.
"Koli" deyiminden değer konulmuş ve konulmamış koliler; "havale" deyiminden posta ve telgraf havaleleri; "kayıtlı posta gönderileri" deyiminden taahhütlü mektup postası gönderileri, değer konulmuş mektup ve kutular ve koliler anlaşılır.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Posta tekeli
1- Açık ve kapalı mektuplarla üzerinde haberleşme mahiyetinde yazılar bulunan kartların kabul, taşıma ve dağıtımı PTT'nin tekeli altındadır.
Ancak:
a) Postaca kabul edilemeyecek olan veya kabulü şarta bağlı bulunan;
b) Göndericinin kendi ihtiyaç ve işiyle ilgili olarak beraberinde taşıdığı veya bir adamıyle gönderdiği;
c) Kara, Deniz ve Hava taşıma idarelerinin kendi işleri hakkında ve teşkilleri arasında kendi araçlarıyle taşıtacakları;
d) Aynı ilçenin ve sınırları bir olan ilçelerin posta bulunmayan ve işlemeyen yerleri arasında gönderilecek
mektup ve kartlar tekel dışındadır.
2 - Tekel altında bulunan mektuplarla kartlar posta ücretleri ödendikten sonra geri alınarak gönderilebilir veya taşınabilir. Bu amaçla postadan geri alınan mektup ve kartların üzerine (geri alınmıştır) yazısını taşıyan bir damga basılır veya bu yazı renkli kalemle yazılır.
Posta gönderilerinin kabul şartlarını ve merkezlerin sınıflarını belirtme yetkisi
PTT, havalelerle değer konulmuş gönderilerin bedellerini tayine ve tahsil edilecek senetlerle ödeme şartlı gönderilerin şart edilecek bedellerinin ihtiyaca göre değer ve sayılarını azaltıp çoğaltmaya ve bazıları için istisnai kararlar almaya, posta gönderilerinin ağırlık ve büyüklük hadlerini ve kabul şartlarını, hangi bölge veya hatlarda hangi ağırlık ve büyüklüğe kadar koli kabul edilebileceğini ve abone kutuları bakımından PTT merkezlerinin sınıflarını belirtmeye yetkilidir.
Posta servisiyle ilgili yetkiler
PTT, posta merkez ve şubelerinin, posta pulu satıcılıklarının, acentalıkların ve gezici postacılıkların görecekleri işleri belirtmeye ve lüzum göreceği kurumlara veya memurlara pul satışları için, bey'iye ödemek şartiyle pul avansı vermeye ve bu suretle verilecek pulların kayıt ve satış şekillerini belirtmeye yetkilidir.
Kayıtlı posta gönderileri işlemleri yapan acentalar ve posta pulu satıcıları, PTT'ce belirtilecek sınırlar içinde teminat veya kefalete bağlanır.
Acentalık ve posta pulu satıcılığı açılacak yerlerle bu işleri yapmak isteyenlerin taşımaları gerekli bulunan nitelikler ve diğer şartlar ve bunların yapacakları işler yönetmeliklerle tespit olunur.
Pulların ve değerli kağıtların satışı, geçerlik sürelerinin tayini ve armağanı
PTT'ce çıkarılan ve postaca alınacak ücretleri gösteren pullar, kartlar, hava mektupları, zarflar, kuşaklar, milletlerarası cevap kuponları ve ücret ödeme makinelerine mahsus değerli fişler, üzerinde değerleri yazılı bulunan posta hizmetine ait diğer kağıtlar ancak taşıdıkları değerler karşılığında satılır.
PTT, pul ticareti yapanlara ve kolleksiyonculara satılacak pulların sayısını kısıtlamaya ve pul satışlarında uygunsuzluklar olmaması için gerekli tedbirleri almaya, bastırdığı pullarla diğer değerli kağıtların geçerlik sürelerini gerek önceden, gerek sonradan belirtmeye yetkilidir.
Birinci fıkrada sayılan değerli kağıtların geçerlikten kaldırılanları PTT'ce satılamaz ve herhangi bir amaçla kimseye verilemez. Ancak geçerlikten kaldırılan pullar, çıkarıldıkları zaman armağan edilmesi kararlaştırılan miktarı aşmamak şartıyle armağan edilebilir.
Pul ve diğer değerli posta kağıtları, geçerlikte olsun veya olmasın, PTT Müzesinden satış veya armağan için çıkarılamaz.
Postaya yardım
Postaların yollarda beklemelerinde ve barındırma, korunma ve kurtarılması gerektiğinde ve bunlar için başvurulduğunda veya haber alındığında polis, jandarma ve köy ihtiyar kurullarıyle askeri ve mülki devlet memurları her türlü yardımı yapmakla ödevlidirler.
Posta gizliliği ve bunu gözetecek olanlar
Kendilerine posta servisinde bir iş verilmiş olanların, belli kişilerin posta ilişkilerini açığa vurmaları, kapalı mektupları açmaları, içlerinde ne bulunduğunu araştırmaları veya haberleşme kağıtlarındaki yazılar hakkında üçüncü kişilere bilgi vermeleri yahut herhangi birine bunları yapmaya imkan bırakmaları yasaktır.
1 - Aşağıda belirtilenler kendilerine posta servesinde iş verilmiş sayılırlar:
a) Her derecedeki PTT personeli;
b) Posta acentaları ve posta pulu satıcıları;
c) Yurtdışından gelen postaların açılışında hazır bulunan ve gümrüklü posta gönderilerinin muayenesini yapan gümrük memurları;
d) PTT'nin diğer idare ve taşıma ortaklıklarıyle posta işlerinin görülmesi konusunda yaptığı sözleşme şartlarına göre bunların posta hizmeti ile görevlendirdiği personeli;
e) PTT'nin posta taşıma müteahhitleri ve bunların vekilleri veya mutemet olarak gösterdikleri adamları ile posta taşıyan araçların sürücü, şoför ve kaptanları;
f) Yetkili PTT personelinin izni ile veya izni olmaksızın Tüzüğün 7 nci maddesi gereğince postaya yardım edenlerin bütünü.
2 - Gönderici ile alıcıdan ve bunların tayin ettikleri vekillerinden başkaları üçüncü kişi sayılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Mektup Postası
Mektup postası gönderileri
"Mektup postası gönderileri" deyimi, açık ve kapalı mektupları, adi ve cevaplı kartları, basılmış kağıtları (gazeteleri, belli zamanlarda çıkan dergileri, kitapları ve diğerlerini) körlere özgü yazıları, ticaret eşyası örneklerini ve küçük paketleri ifade eder.
Mektuplar
Kişiye ve içinde bulunulan zamana ilişkin haberleşme yazıları taşıyan kağıtlarla benzerlerine "mektup" denir. Bunların zarf içinde bulunup bulunmamaları niteliklerini değiştiremez.
Adi ve taahhütlü mektupların en çok ağırlıkları ve boyutları hakkındaki kayıtlar dışında, şekilleri ve zarflanmaları bir kurala bağlı olmadığı gibi bunların zarfa konulmaları veya zarflarının kapatılmaları da şart değildir. Ancak, zarfsız gönderilen mektupların başka bir gönderinin içine girmeyecek veya kendiarasına başka bir şey karışmayacak ve ayırma ve yollamada güçlük vermeyecek surette katlanıp kapatılmaları veya başka şekilde tertip edilmeleri gerektir.
Ücretten yararlanmak amacıyla başka başka kimselere ait mektup ve kartların bir zarf içinde toplanıp gönderilmesi yasaktır. Ancak aile fertlerinden ve alıcı ile birlikte oturanlardan bir veya bir kaçına yazılmış ve ayrıca zarflanmış veya zarflanmamış mektuplar bir zarf içinde yollanabilir.
Hava mektupları
Hava mektubu (aerogram), içindeki yazılar okunmayacak tertipte katlanmış ve yapıştırılmış bir yaprak kağıttan ibaret özel türde uçak mektubudur.
Hava mektuplarının tertip ve şekilleri hakkında Dünya Posta Sözleşmesiyle bunun İcra Tüzüğünde belirtilen esaslar yurtiçi hava mektuplarına da uygulanır.
PTT, baskı giderleriyle pul bedellerinin ilgililerce peşin ödenmesi şartıyle gerçek ve tüzel kişiler hesabına hava mektupları bastırabilir.
Gerçek ve tüzel kişiler kendi hizmetleri için veya satmak üzere PTT'nin izniyle pulsuz hava mektupları bastırabilirler. Bunların büyüklük, ağırlık ve şekilleri PTT'ce bastırılanlardan farklı olamaz ve üzerlerine bastıranın yaptığı işle ilgisi olmayan ilan ve reklam mahiyetinde yazı ve resimler basılamaz.
Bu tüzükte ve Dünya Posta Sözleşmesiyle bunun İcra Tüzüğünde belirtilen şartlara uymayan hava mektupları varış yerlerine yüzeyden gönderilir. Bu takdirde bunların üzerindeki hava mektubu işareti çizilir.
Adi posta kartları
Posta kartları kartondan veya posta servislerinde işlemeyi güçleştirmeyecek dayanıklıkta kağıttan yapılır.
Posta kartlarının yüz taraflarının başında "posta kartı" yazısı bulunur. Buyazı özel sanayi tarafından basılan resimli kartlar için zorunlu değildir.
Posta kartlarının yüz taraflarının en az sağ yarısı alıcı adresinin yazılmasına, pul ve etiket yapıştırılmasına ayrılır.
Posta kartları, zarf veya kuşak içine konulmadan açıktan gönderilir.
PTT'ce bastırılan posta kartları daha aşağı ücretli posta gönderisi olarak kullanılamaz.
Posta kartlarına, ticaret eşyası örnekleri veya bunlara benzer şeyler eklenemez. Ancak, kart niteliğini bozmamak ve karta tamamiyle yapışmış olmak şartıyle posta kartlarına kağıttan veya pek ince başka maddelerden kesilmiş parçalar, vinyetler, etiketler, resimler ve adres bantları yapıştırılabilir. Bu maddeler kartların arkalarına veya yüz taraflarının sol kısımlarına yapıştırılır. Adres bandı veya etiketi kartın yüz tarafını tamamen kaplayabilir.
Posta kartları için tayin edilen büyüklük hadlerini aşan veya bu maddede posta kartları için tespit edilen şartlara uymayan resimli ve resimsiz kartlar mektup sayılır ve ücretleri ona göre alınır.
Cevaplı posta kartları
Cevaplı posta kartlarının her iki parçasının adi kartlar için belirtilen şartlara göre yapılmış ve her bir parçasının üzerine pul basılmış veya yapıştırılmış olması ve iki parçanın kat kısmının, üst kenarı teşkil edecek şekilde birbiri üzerine katlanmış bulunması gerektir.
Cevaplı posta kartlarının yüz taraflarının birinci kısmında "cevaplı posta kartı", ikinci kısmında da "posta kartı - cevap" başlıklarının basılı olması gerektir.
Cevaplı kart gönderen, isterse, cevap kısmının adres yazılmaya özgü yerine kendi adresini yazabilir.
Kartın cevap kısmı alıcı tarafından birinci parçadan ayrılarak kullanılır. Ancak kartın birinci parçası üzerindeki adres çizilmek ve iç tarafta kalmak şartıyle beraberce gönderilebilir.
Basılmış kağıtlar
Klişe, kalıp veya negatif kullanılarak baskı yapan bir makine veya fotoğraf usulü ile kağıt, karton veya basımda kullanılabilen diğer bir madde üzerine basılmak veya çekilmek suretiyle birbirinin aynı nüshalar halinde elde edilen baskı ve fotoğraflar basılmış kağıt sayılır.
Yukarda yazılı usullerle elde edilen çeşitli baskılar, bir basılmış kağıt gönderisinde biraraya getirilebilir. Ancak, bunlar, değişik gönderici veya alıcı ad ve adreslerini taşıyamaz.
Basılmış kağıtların zarf, kuşak ve sargıları üzerine ( basılmış kağıt) deyimi yazılır.
Basılmış kağıt ücretiyle kabul edilebilecek veya edilemiyecek gönderilerle basılmış kağıtlara konulmasına müsaade edilen notlar ve ekler hakkında Dünya Posta Sözleşmesi ve bunun İcra Tüzüğünde belirtilen şartlar yurt içi basılmış kağıtlara da uygulanır.
Adressiz basılmış kağıtlar, listesine göre dağıtılması istenen basılmış kağıtlar
Üzerinde alıcı adresi olmayıp evlere, dükkan veya mağazalara veya belirli ticaret, sanat ve meslek erbabına dağıtılmak üzere postaya verilen basılmış kağıtlarla listesine göre dağıtılması istenen basılmış kağıtlar için PTT'ce özel şartlar tespit edilir. Bu tür basılmış kağıtlar taahhütlü veya ödeme şartlı olarak kabul edilmez.
Adressiz basılmış kağıtlar, PTT'ce gerektiğinde birkaç seferde dağıtılabilir. Ancak, bu dağıtma en geç bir hafta içinde tamamlanır. Bayram ve yılbaşı gibi işlerin pek fazla olduğu zamanlarda, bu kağıtların dağıtılması PTT'ce durdurulabilir veya dağıtma süresi uzatılabilir.
Körlere özgü yazılar
İster kişisel haberleşme, ister genel nitelikte yazılar şeklinde olsun körlere özgü işaretleri taşıyan ve açık olarak postaya verilen kağıtlara "körlere özgü yazılar" (sekogram) denir.
Körlere özgü yazı işaretini taşıyan klişelerle resmen tanınmış bir kurum tarafından veya onun adına gönderilen ve yalnız körlerin kullanabileceği seslendirilmiş maddeler körlere özgü yazılar gibi işleme tabi tutulur.
Bu gönderilerin üzerine "körlere özgü yazı" deyimi yazılır ve aralarına başka maddeler konulamaz.
Ticaret eşyası örnekleri
Bir eşyanın satışını sağlamak için tanıtılmak ve beğendirilmek amacıyle bir bedel veya başka eşya karşılığı olmaksızın gönderilen ve ticari değeri olmayan örneğine veya parçasına "ticaret eşyası örneği" denir.
PTT gerekli gördüğü takdirde, örnek eşyanın satışa arzedilmemesi için, bunun değerden düşürülecek şekilde sakatlanmasını isteyebilir. Ticaret eşyası örneği paketinin veya etiketinin üzerine "ticaret eşyası örneği" veya kısaca "örnek" deyimi yazılır.
Adressiz ticaret eşyası örnekleri
Üzerlerinde alıcı adresi bulunmayan ev, dükkan veya mağazalara yahut belirli ticaret, sanat ve meslek sahiplerine dağıtılmak üzere postaya verilen örneklere "adressiz ticaret eşyası örneği" denir.
15 inci maddenin adressiz basılmış kağıtlar hakkındaki hükümleri, adressiz ticaret eşyası örnekleri için de uygulanır.
Küçük paketler
Ticari değeri olsun veya olmasın, kullanılabilecek eşya ile yiyecek maddelerini kapsayan ve mektup postasıyle gönderilmek üzere postaya verilen gönderilere "küçük paket" denir ve alıcı adresinin bulunduğu tarafa göze çarpacak surette "küçük paket" deyimi yazılır. Dünya Posta Sözleşmesi ve bunun İcra Tüzüğünde bu konuda belirtilen şartlar, yurt içi küçük paketler için de uygulanır.
Bir araya toplanmış gönderiler
Posta Kanununun 26 ncı maddesinde bir araya toplanarak gönderilmesine cevaz verilen basılmış kağıtlar ve ticaret eşyası örneklerini kapsayan yurt içi posta gönderilerinin ağırlık toplamı 2 kilogramı, bunların içlerinde bulunanların ağırlık ve büyüklüğü de bunlar için belirtilmiş olan ağırlık ve büyüklüğü geçemez.
Körlere özgü yazılar ve ticaret eşyası örneği sayılmayan eşya, bir araya toplanmış posta gönderileri içinde gönderilemez.
Bir araya toplanmış gönderileri kapsayan bir posta gönderisinin tamamının ücreti, içinde bulunanlardan ücreti en yüksek olanına göre hesaplanarak alınır.
Mektup postası gönderilerinin tertip ve ambalajı
Dünya Posta Sözleşmesi ve bunun İcra Tüzüğünün, mektup postası gönderilerinin tertip ve ambalajına, saydam gözlü zarfların kullanılma şartlarına, içinde bozulabilecek biyolojik maddeler bulunan mektuplar ile radyoaktif maddelerin tertiplerine ilişkin özel hükümleri, yurt içinde gönderilen aynı cins gönderilere de uygulanır.
Adi mektup postası gönderilerinin postaya verilmesi
Adi mektup postası gönderileri, göndericiler tarafından pullandıktan sonra posta kutularına atılır. Büyüklükleri veya sayıca fazlalıkları sebebiyle kutulara atılamayacak olanlar posta gişelerine, acenta veya posta pulu satıcılarına verilir.
PTT'nin diğer idare ve taşıma ortaklıklarıyle posta işlerinin görülmesi konusunda yaptığı sözleşme şartlarına göre bunların posta hizmeti ile görevlendirdiği personeli, kendilerine verilen adi mektup postası gönderilerini sözleşme hükümlerine göre kabul ederler.
Posta kutusu bulunmayan yerlerle köylerde, dağıtıcılar tarafından mahdut sayı ve ağırlıktaki adi mektup postası gönderileri kabul edilir. Posta kutularına atılmış olan adi mektup postası gönderileri postaya verilmiş sayılır.
Adi mektup postası gönderileri alındı verilmek, tevdi listelerine veya zimmet defterlerine imza atılmak veya damga basılmak suretiyle kabul edilmez.
Posta Kanununun 20 nci maddesi kapsamına girenler tarafından verilen adi mektup postası gönderileri hakkında 25 inci madde hükümleri uygulanır.
Taahhütlü mektup postası gönderileri
Türleri 9 uncu maddede yazılı mektup postası gönderileri taahhütlü olarak kabul edilebilir.
Taahhütlü olarak kabul edilen gönderinin adres bulunan tarafına, göze çarpacak surette "taahhütlü" kelimesini veya bunun yerini tutan bir işareti taşıyan etiket yapıştırılır veya damga basılır yahut bunlar elle yazılır.
Bir cevaplı posta kartının iki parçası birden taahhütlü olarak gönderilemez. Cevap parçası ancak geri gönderildiği sırada taahhütlü olarak kabul olunabilir.
Taahhütlü posta gönderileri, PTT'nin bu iş için görevlendirdiği kimseler tarafından kabul edilir. Üzerine taahhütlü işareti konularak posta kutusuna atılan gönderiler, taşıdıkları pullar tamam ve zarfları muntazam olmak şartıyle, yerlerine taahhütlü olarak yollanır.
PTT işyerinin açık bulunması şartıyle, posta gişelerinin kapanmasından sonra, postaya verilmek istenen yurt içi ve yurt dışı taahhütlü mektup postası gönderileri, ek bir ücret karşılığında kabul edilir.
Taahhütlü mektupların açılıp tekrar kapatılmış olduklarını gösterir izler taşımaması gerektir.
Mektup postası gönderilerinin ücretleri
Mektup postası gönderilerinin posta ücretleri, genel olarak çıkış yerinde ve postaya verildiği sırada gönderici tarafından tam olarak ödenir.
Ancak: a) Ücretleri eksik verilen veya hiç verilmeyen adi mektuplarla cevapsız posta kartları;
b) Ücretleri eksik verilen diğer adi mektup postası gönderilerinden basılmış kağıtlar, ticaret eşyası örnekleri ve küçük paketler,
kabul edilir. Bunlar dışında kalan mektup postası gönderilerinin posta ücretleri tam olarak ödenmedikçe kabul edilmez.
Ücretleri eksik verilen veya hiç verilmeyen adi mektup ve cevapsız kartlarla ücretleri kısmen verilen adi basılmış kağıtlar, ticaret eşyası örnekleri ve küçük paketlerin eksik ücretlerinin iki katı alıcıdan istenir, alıcı bulunamaz veya istenen ücreti vermezse gelen gönderiler geri gönderilerek eksik ücretler göndericiden iki kat olarak alınır.
Eksik ücretleri gönderici tarafından da verilmediği için teslim olunamayan adi mektup postası gönderileri, alıcısı ve göndericisi bulunamayan gönderiler gibi işleme tabi tutulur. PTT, eksik ücretlerin iki katını göndericiden tahsil için, gerektiğinde, dava yoluna başvurabilir.
Kutulardan çıkan ücretleri hiç verilmemiş bulunan mektup ve kartlardan başka türdeki mektup postası gönderileri varış yerlerine yollanmayıp biliniyorsa göndericilerine geri verilir. Aksi halde alıcısı ve göndericisi bilinmeyen gönderiler gibi işlem görür.
PTT, çok sayıda tevdi olunan ve ücretleri hiç ödenmemiş veya eksik ödenmiş bulunan adi mektuplar ve cevapsız kartlarla diğer türdeki mektup postası gönderilerini varış yerlerine göndermeyip ücret eksikliklerini göndericiye tamamlatmaya, göndericinin tamamlamaması halinde de bunlar hakkında dördüncü fıkra dairesinde işlem yapmaya yetkilidir.
"Bir araya toplanmış gönderiler" in ücretleri de mektup ve posta kartlarından başka türdeki mektup postası gönderilerinin ücretleri gibi ödenir.
Resmi dairelerin mektup postası gönderilerinin ücretleri
Genel bütçeye giren dairelerle katma ve özel bütçeli dairelerden ve belediyelerden ve bunlara bağlı idare ve kurumlardan postaya verilen mektup postası gönderilerinden tarifesinde yazılı ücretler tam ve peşin olarak alınır. Bunlardan pulları eksik yapıştırılmış olanların ücretleri gönderen daireye kabul sırasında tamamlattırılır.
Bu daire, belediye, idare ve kurumların gönderecekleri mektup postası gönderilerinin postaya verilmelerinde uygulanacak usulü PTT ve Maliye Bakanlığı birlikte tespit ederler.
Birinci fıkrada yazılı daire, belediye, idare ve kurumlardan birinin kontrolü altında bulunup özel hukuk hükümlerine tabi olan tüzel kişiliği haiz idare ve kurumların posta gönderileri resmi posta gönderilerinden sayılmaz.
Ücretleri özel istatistiklere göre alınan mektup ve kartlar
Askeri okullar, öksüz yatı okulları, Darüşşafaka öğrencileriyle asker ve jandarma er ve onbaşılarının (uzman jandarma onbaşıları hariç) 100 grama kadar olan yurtiçi adi mektuplarıyle kartları, bulundukları okul müdürleri veya komutanları yahut birlik ve müessese komutanları tarafından, icabına göre "öğrenci mektubudur " veya "er mektubudur" yazısı yazılıp resmi mühürle mühürlendikten sonra ağırlıklarına ve cinslerine göre ayrılıp sayıları toptan gösterilecek birer liste ile PTT işyerlerine verilir.
Aile ve akrabaları tarafından birinci fıkrada sözü edilen öğrencilerle er ve onbaşılara gönderilecek 100 grama kadar ağırlıktaki adi mektuplarla kartlar yine üzerlerine, icabına göre "öğrenci aile ve akrabasına aittir" veya "er ailesine veya akrabasına aittir" deyimi yazılıp altı, köy veya mahalle muhtarı yahut belediye veya askerlik şubesi başkanlığı tarafından resmi mühürle tasdik edildikten sonra göndericileri tarafından PTT işyerlerine veya 22 nci maddeye göre mektup kabulüne yetkisi olan yerlere yahut görevlilere verilir.
Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca hazırlanıp doktorlar tarafından doldurularak postaya verilen bulaşıcı hastalıkları bildiren adi kartlar da kabul edilir. Bunlar için doktor imzaları yeterli olup başkaca tasdik şerhi aranmaz.
Yukarıdaki fıkralarda sözü edilen gönderilere pul yapıştırılmaz. Bunların, verilecek talimata göre PTT işyerlerince her 5 yılda bir tutulacak, sayı ve tamücretlerini gösteren istatistikler üzerine tahakkuk ettirilen Posta Kanununda yazılı orandaki ücret tutarları, her mali yıl başında PTT ce, ilgili bakanlıklardan tahsil olunur.
İstatistik tutulduğu yıldan sonra öğrencileri bu maddede belirtilen indirilmiş ücretten faydalanacak okullar açılırsa, PTT, diğer istatistik devresine kadar olan süre içinde gönderilecek mektup ve kartların ücretlerini tahsil edebilmek üzere özel bir istatistik tutabilir ve o yılın ücretlerini de yılın sonunda isteyebilir.
Bu maddede bahsi geçen adi mektup ve kartların uçakla gönderilmek istenilenlerinin uçak ek ücretleri gönderici tarafından tam ve peşin ödenir.
Cumhurbaşkanının posta gönderileri
Cumhurbaşkanı tarafından yurtiçinde gönderilen posta gönderileriyle havalelerden ücret alınmaz.
Cumhurbaşkanının adını veya Cumhurbaşkanlığı başlığını taşıyan zarf, kuşak ve ambalajlar içinde postaya verilen gönderiler Cumhurbaşkanı tarafından gönderilmiş sayılır.
Mektup postası gönderilerinin alınıp verilmesi
Mektup postası gönderilerinin PTT merkez ve şubeleri, acentalar, posta pulu satıcıları ve bunları kabule yetkisi olanlar arasında alınıp verilmelerinde; bunları kapsayan kapalı postaların tertip, düzenleme ve açıklamalarında; posta servisleri ve diğer görevliler arasında alınıp verilmelerinde; kapalı postalardan çıkan posta gönderilerinde görülen düzensizlikler, eksiklikler ve yolsuzluklar hakkında uygulanacak işlemlere dair bu Tüzükte hüküm bulunmayan hallerde, Dünya Posta Sözleşmesi ve bunun İcra Tüzüğü hükümleri uygulanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Değer Konulmuş Mektup ve Kutular
Değer konulmuş mektuplar
İçlerine, banknot, kağıt para veya elinde bulunduranın faydalanabileceği kağıtlarla banka gişelerinde para ile değiştirilebilen kağıtlar ve bir değer ifade eden diğer kağıtlar konulan ve değeri zarf üzerinde gösterilen mektuplara "değer konulmuş mektup" denir.
Değer konulmuş tebliğ kağıtları
Tebliğ kağıtları, kapalı tebliğ zarfları içinde, değer konulmuş olarak postaya verilebilir.
Bunlar hakkında değer konulmuş mektuplara ilişkin hükümler uygulanır.
Değer konulmuş kutular
İçlerine, platin, altın veya gümüş külçeleri ile değerli taşlar veya bunlardan yapılmış maddelerle mücevherler, madeni paralar vesair değerli maddeler konulan ve değeri üzerine yazılan kutulara "değer konulmuş kutu" denir.
Değer konulmuş kutulara, içindekilerin neden ibaret olduğunu bildiren açık bir fatura ve göndericinin adresiyle birlikte kutunun üzerindeki adresin bir örneği konulabilir.
Değer konulmuş mektup ve kutuların tertibi
Dünya Posta Birliğinin Değer Konulmuş Mektup ve Kutulara Dair Anlaşması ve bunun İcra Tüzüğünün tertiple ilgili hükümleri aynı cins yurtiçi gönderilere de uygulanır.
Değerin gösterilmesi
Değer konulmuş mektup ve kutuların adres bulunan tarafına değer miktarı, gönderici tarafından lira ve kuruş olarak, rakam ve yazı ile, mürekkep veya yazı makinesiyle yazılır. Değere ait rakam ve yazıları kurşun kalemle yazılan veya rakam ve yazılarında kazıntı, silinti ve ilaveler bulunan mektup ve kutular kabul edilmez.
Değer konulmuş mektup ve kutulara, içlerinde bulunan maddelerin değerlerinden fazla bir değer gösterilmesi yasaktır. Ancak, bunlara, içinde bulunan şeylerin gerçek değerlerinden daha az değer gösterilebilir.
Değer konulmuş mektup ve kutuların postaya verilmesi
Değer konulmuş mektup ve kutular PTT ce alındı karşılığında kabul edilir. 25 inci maddenin birinci fıkrasında yazılı resmi daire, belediye, idare ve kurumlar tarafından gönderilen değer konulmuş mektup ve kutuların postaya verilmelerinde uygulanacak usulü PTT ve Maliye Bakanlığı birlikte tespit ederler.
Kabul edilen değer konulmuş mektup ve kutuların gerçek ağırlıkları bunları kabul edenler tarafından üzerine okunaklı olarak yazılır.
Değer konulmuş mektup ve kutuların posta ücretleri
Değer konulmuş mektup ve kutuların posta ücretleri çıkış yerinde gönderici tarafından tam olarak ödenir.
Ücret ödeme makineleriyle elde edilen tatbikler değer konulmuş mektup ve kutulara yapıştırılamaz.
Değer konulmuş mektup ve kutuların yollanması ve varış yerlerinde incelenmesi
Değer konulmuş mektup ve kutuların yollanması, varış yerlerinde incelenmesi ve gerektiğinde islahı işlemleri yönetmeliğinde belirtilir.
Alıcı, adına gelen değer konulmuş mektup ve kutuları teslim alacağı zaman, bunların açılıp muayene edilmesini ve içindekilerin tespit olunmasını isteyebilir. Bu istek, mektup veya kutunun teslim alındığına dair imza verilmek şartiyle kabul olunur. Muayene sonucunda PTT nin sorumluluğunu gerektiren bir durum meydana çıkar veya alıcı böyle bir iddiada bulunursa, mektup veya kutunun zarf yahut ambalajını eksiksiz olarak muayeneyi yapan memurlara vermek zorundadır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Posta Kolileri
Koli türleri
PTT'ce belirtilen boyut ve ağırlık sınırları içinde kalan ve belirli şartlara uygun olarak ambalajlanmış eşya paketlerine"koli" denir.
Koliler değer konulmuş veya konulmamış olarak kabul edilebilir.
Değer konulmuş koliler
İçindekilere bir değer gösterilmek suretiyle postaya verilen kolilere "değer konulmuş koli" denir.
İçlerinde, kağıt para veya elinde bulunduranın faydalanabileceği değerli kağıtlarla banka gişelerinde para ile değiştirilebilen kağıtlar ve bir değer ifade eden diğer kağıtlar, madeni paralar, platin, altın, gümüş külçeleri ile değerlitaşlar veya bunlardan yapılmış maddelerle mücevherler ve diğer değerli eşya bulunan kolilerin değer gösterilerek postaya verilmesi gerektir.
Gönderici değerin tamamını veya bir kısmını göstermekte serbesttir. Ancak, gönderilen şeylerin gerçek değerlerinin üstünde değer gösterilmesi yasaktır.
Kolilere konulan değerler, bunların adres bulunan taraflarına yazılacak (değeri) kelimesinin altına veya yanına görünecek şekilde, rakam ve yazı ile lira ve kuruş olarak silinti, kazıntı ve ilave yapılmadan, mürekkeple veya yazı makinesiyle yazılır. Kurşun kalemle yazılan yazılar kabul edilmez.
Kolilerin tertibi
Genel olarak kolilerin, içlerinde bulunan maddeleri yeter derecede koruyabilecek ve görünür bir tecavüz izi bırakmadan açılamayacak, içleri kurcalanamayacak, bunlardan bir şey düşmeyecek, akmayacak veya çıkarılamayacak surette ambalaj edilmeleri gerektir.
Ambalajlar, sağlamlık bakımından taşıma süresine, taşıtına ve şartlarına uygun olacak ve tertip bakımından da kişiler ve diğer maddeler için hiç bir tehlike teşkil etmeyecektir.
Kolilerin ambalaj edilmeleri, bağlanmaları ve kapatılmaları hakkında Dünya Posta Birliğinin Posta Kolilerine dair Anlaşması ve bunun İcra Tüzüğünün hükümleri uygulanır.
Yollama kağıdı
Koli için, gönderici tarafından yazı makinesiyle veya mürekkeple, tertip şekline göre doldurulan bir yollama kağıdı düzenlenir. Ancak, değer konulmamış kolilerin yollama kağıdı, silinmesi mümkün olmayan kalemle de düzenlenebilir.
Aynı gönderici tarafından aynı kimseye aynı zamanda gönderilen en çok üç değer konulmamış koli için bir yollama kağıdı düzenlenebilir. Değer konulmuş veya ödeme şartlı kolilerin her biri için ayrı yollama kağıdı düzenlenmesi zorunludur.
Değer konulmuş kolilerin değerleri, ödeme şartlı olanların da şart edilen bedelleri, yollama kağıtlarının özel yerlerinde kazıntı, silinti ve ilave yapılmadan gösterilir.
Kolilerin içlerinde bulunan eşyanın cins ve miktarları gönderici tarafından yollama kağıdının arkasındaki özel yere, doğru olarak yazılıp imzalanır.
Göndericinin talimatı
Gönderici, kolinin alıcısına teslim edilememesi halinde, aşağıda gösterilen işlemlerden birinin uygulanmasını, postaya verilme sırasında koli ve yollama kağıdı üzerinde belirtir:
a) Kolinin teslim edilemediğinin bildirilmesi;
b) Alıcıya haber verildiği tarihten itibaren (..............) gün içinde alınmazsa geri yollanması;
c) Kolinin ilk alıcıya teslim edilmek üzere yeni adresine tekrar yollanması;
d) Kolinin, aynı yerdeki başka bir alıcıya teslim edilmesi veya başka yerde oturan başka birisine yollanması;
e) Kolinin kendi hesabına satılması;
f) Kolinin PTT'ye terk edilmiş sayılması.
Kolinin teslim edilemediği ancak çıkış PTT işyeri aracılığıyle göndericiye ve göndericinin vereceği talimat yine bu işyeri aracılığıyle varış PTT işyerineposta ile bildirilir.
Gönderici birinci fıkranın (a) bendi gereğince kendisine bilgi verilmesi halinde de diğer bentlerde gösterilen işlemlerden birini veya kolinin aynı alıcıya tekrar teklif edilmesini isteyebilir.
Gönderici, kolinin teslim edilememesi halinde kendisine haber verilmesiniancak bir defa isteyebilir. İkinci defa aynı alıcıya teklif edilmesi veya başka bir yere yollanması yahut başka birisine teslimi istenen koliler, bu istekler yerine getirilemeyince ve satılması veya PTT'ye terk edilmiş sayılmasıda istenilmemişse, geri gönderilir.
Kolilerin postaya verilmesi
Koliler, PTT'ce alındı karşılığında kabul edilir.
Kolilerin posta ücretleri
Kolilerin ücretleri göndericiden peşin olarak alınır. Bu ücret posta çekleri ile de ödenebilir.
Resmi daire, belediye, idare ve kurumlar tarafından gönderilen kolilerin ücretlerinin alınma şeklini PTT ve Maliye Bakanlığı birlikte tespit ederler.
Kolay kırılır ve çok yer tutan koliler
Şekilleri, nitelikleri veya kolayca kırılabilecek türden eşyayı kapsamaları nedeniyle diğer kolilerle bir arada kolayca yüklenmeye gelmeyen ve özel tedbir alınmasını gerektiren kolilere "kolay kırılır koli"; çıkış ve varış yerleri arasında işleyen taşıtların özelliği nedeniyle veya diğer şartlar dolayısiyle, PTT'ce tespit edilen ağırlık ve büyüklük hadlerini geçen kolilere "çok yer tutan koli" denir.
4 üncü madde hükmü saklı kalmak şartıyle sözü geçen koliler PTT'ce imkan görülen yerler arasında ve ek ücret alınarak kabul olunur.
Kolay kırılır kolilere gönderici tarafından beyaz zemin üzerine kırmızı renkte boş bir kadeh resmi basılmış etiket yapıştırılır veya kırmızı boya ile kadeh resmi çizilir.
Kolilerin yollanması ve varış yerindeki işlemler
Kolilerin yollanması, varış yerinde incelenmesi ve gerektiğinde islahı işlemleri yönetmeliğinde belirtilir.
Alıcı, adına gelen koliyi teslim alacağı zaman bunun açılıp muayene edilmesini ve içindekilerin tespit olunmasını isteyebilir. Bu istek kolinin teslim alındığına dair imza verilmek şartıyle kabul olunur.
Muayene sonucunda PTT'in sorumluluğunu gerektiren bir durum meydana çıkar veya alıcı, böyle bir iddiada bulunursa kolinin ambalajı ile çalındığı ileri sürülen eşyanın yerine konulduğu bildirilen ve soruşturma bakımından elde bulundurulmasına lüzum görülen maddeleri eksiksiz olarak muayeneyi yapan memurlara vermek zorundadır.
ALTINCI BÖLÜM
Ödeme Şartlı Posta Gönderileri
Ödeme şartlı olarak kabul edilecek posta gönderileri
Taahhütlü mektup postası gönderileriyle değer konulmuş mektup ve kutular, değer konulmuş veya konulmamış koliler ödeme şartlı olarak kabul olunur.
Ödeme şartlı gönderilmek istenen her gönderinin üzerine ve kolilerin yollama kağıdına "ödeme şartlı" deyimini taşıyan bir etiket yapıştırılır veya bu deyim göze çarpacak surette yazılır.
Gönderici, ödeme şartlı deyimini taşıyan etiketin veya yazının altında, ödenmesi şart olan paranın miktarını mürekkeple veya yazı makinesiyle rakam ve yazıyle gösterir. Bu bedelde kuruş kesri olamaz.
Ödenmesi şart edilen para miktarında veya adreslerde kazıntı, silinti, ilave ve düzeltmeler, tasdikli olsa dahi, kabul edilmez.
Şart edilen paranın alıcıdan tahsili
Ödeme şartlı gönderiler, ödenmesi şart edilen para ödenmedikçe teslim olunmaz. Ödeme, posta çekleri ile de yapılabilir. Tahsil olunan para, göndericiye havale olarak yollanır. Havale ücreti tahsil edilen paranın içinden alınır.
Ödeme şartlı posta gönderilerini bekletme süresi
Ödeme şartlı posta gönderilerinin bekletme süreleri aşağıda gösterilmiştir:
1 - a) Alıcı konutunda bulunmadığı için teslim edilemeyen ödeme şartlı mektup postası gönderileriyle gönderici veya alıcı tarafından konutta teslimi istenmiş olduğu halde alıcı konutunda bulunmadığı için verilemeyen ödeme şartlı değer konulmuş mektup ve kutular, haber kağıdının bırakıldığı tarihten başlıyarak bir hafta;
b) PTT işyerinde teslimi gereken ödeme şartlı değer konulmuş mektup ve kutular alıcıya haber kağıdının teslim edildiği tarihten başlayarak 15 gün;
c) Postrestant adresiyle gelen veya bekletilmesi alıcı tarafından yazı ile istenen ödeme şartlı mektup postası gönderileriyle değer konulmuş mektup ve kutular geldikleri tarihten başlayarak 15 gün bekletilir.
2 - a) Ödeme şartlı kolilerden gönderici veya alıcı tarafından konutta teslimi yazı ile istenmiş olduğu halde alıcı konutunda bulunmadığı için verilemeyen ve haber kağıdı bırakılanlarla PTT işyerinde teslimi gereken ödeme şartlı koliler, alıcıya haber verildiği tarihin ertesi gününden başlayarak 15 gün;
b) Postrestant adresiyle gelen veya bekletilmesi alıcı tarafından yazı ile istenen ödeme şartlı koliler geldikleri tarihten başlayarak 15 gün,
bekletilir.
c) Bu fıkradaki bekletme süreleri sonunda göndericinin 41 inci madde gereğince önceden veya teslim edilemediğinin haber verilmesi üzerine sonradan verdiği talimata göre ödeme şartlı bir kolinin ilk alıcıya teslim edilmek üzere yeni bir adrese gönderilmesi, aynı yerde başka bir alıcıya teslimine tevessül edilmesi veya başka bir yerde oturan başka birine yollanması hallerinde bekleme süresi yeniden başlar.
3 - Abone kutusu adresli ödeme şartlı posta gönderileri, geldikleri tarihten başlayarak 15 gün bekletilir.
Ödeme şartlı gönderilerde şart edilen paranın değiştirilmesi veya kaldırılması
Gönderici, gerekli ücreti vermek şartıyle, ödeme şartlı gönderi için daha önce ödenmesini şart ettiği para miktarını arttırabilir, azaltabilir veya tamamen kaldırabilir. Böyle bir istek halinde göndericiye verilmiş olan alındının arkasına, keyfiyet şerh edilmekle beraber varış merkezine de bildirilir. Bu bilginin telgrafla verilmesi istenirse, gönderici telgraf ücretini de verir.
Bu isteğin yerine getirilebilmesi için, buna ait haberin gönderinin alıcıya tesliminden önce varış yerine gelmiş olması şarttır.
Şart edilen paraya ait havalenin ödenmesi
Ödeme şartlı gönderi karşılığında tahsil edilerek göndericiye yollanan paraya ait havale, diğer havaleler gibi ödenir. Ancak, bu havalelerin ödenemeyenleri çıkış yerine geri gönderilmeyerek, göndericinin bulunduğu merkezde (elde kalan havaleler) işlemine tabi tutulur.
YEDİNCİ BÖLÜM
Posta ve Telgraf Havaleleri
Havale edilecek para
Havaleler Türk parası olarak düzenlenir. Kuruş kesirleri kabul edilmez.
