EN
TR
3153 sayılı kanunun 3 üncü maddesine tevfikan hazırlanan ve Devlet Şûrasınca görülerek 21/4/1939 tarih ve 4464 sayılı tezkere ile tevdi olunan ilişik Radyoloji, Radyom ve Elektrikle tedavi müesseseleri hakkında Nizamnamenin mer’iyete konulması; İcra Vekilleri Heyetince 27/4/1939 tarihinde onanmıştır.
Radyoloji, Radyom ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Nizamname
Münhasıran röntgen şuaı vasıtasile teşhis veya hem teşhis ve hem tedavi yahut radyom veya radyom emanasyonu yahut radyom mürekkebatı ile veya her türlü elektrik aletleri ile tedavi yapan müesseselerin bina vasıfları ve hastalar ile mütehassısları ve orada çalışan veya bulunan başkalarını elektrik cereyanı ve röntgen şuaı ve radyom arızalarından koruyacak tertibler ile bunlara aid levazımın şartları ve radyom için bir müessesede bulunması lâzım gelen en az miktar ve elektrik ile tedaviye mahsus aletlerin vasıf ve şartları bu nizamnamede tesbit edilmiştir.
Birinci fasıl
Zarar verici röntgen ışıklarına karşı koruyucu tertibler
Kısım: 1
Genel esaslar
Röntgen teşhis ve tedavi odaları, müesseselerin mevcut tesisatlarına göre çalışmağa mâni olmıyacak genişlikte olacak ve havayı kolayca değiştirebilecek tertibatı haiz bulunacaktır.
Mesaisi çok ve devamlı olan röntgen lâboratuvarlarında hava değiştirme tertibatı, odanın havasını saatte on defa değiştirecek kabiliyette olacak ve nitrö gazların boşaltılması için konulacak aspiratörler zemine yakın yerde bulunacaktır.
Mesaisi günde 0,2 R den (Beynelmilel kabul edilen röntgen vahidi) fazla zararlı ışık hasıl eden, müesseselerde, koruyucu vasıtaları kâfi olmıyan tesisatın bulunduğu lâboratuvarların faaliyeti esnasında, yanında veya üstünde yahut altında daimî olarak ikamet eden kimseler bulunursa, bu odaların döşeme, duvar ve tavanları:
kurşun kalınlığı muadilinde olmalı veya buna göre kurşun tabaka ile örtülmüş bulunmalıdır.
Kâfi koruyucu vasıtaları olan tesisatta, bu odaların döşeme, duvar ve tavanlarının kurşun kalınlığı muadili veya ona göre kurşun tabakası
olabilir.
Röntgen faaliyeti esnasında, yukarıda zikredilen bitişik ve üst ve alt kat odaların boş kaldığına kanaat hasıl olursa, röntgen odalarında bu tertibatı almağa lüzum yoktur.
Muayene odalarını, içerisinde insan bulunan diğer odalarla birleştiren kapılar ve kenarları, hiç muzır ışık geçmeyecek şekilde kurşunla örtülmüş olacaktır.
Röntgen muayene lâboratuvarlarında çalışan tabib ve personelin bulunduğu kumanda mahalleri de ışıktan korunmuş olmalıdır.
Koruyucu kurşun tabakalar yağlı boya ile boyanmış veya sık dokuma bezle örtülmüş bulunacaktır.
Kısım: 2
Röntgen ampullerinin ve diğer tesisat ve teçhizatın şartları
A) teşhis için kullanılan ampuller
Röntgen port-ampulleri, çıplak ampulden çıkan ve her tarafa yayılan iptidaî şuaları tamamen tutabilecek kudrette koruyucu tertibatı haiz bulunmalıdır. Bir tarafı kendiliğinden muhafazalı olup diğer tarafı muhafazalı olmıyan tesisatta, ampulün muhafazasız taraflarında bulunan yerlerde, ayrıca buna karşı muhafaza tertibatı alınması lâzımdır.
Teşhis ampullerinin ışık çıkan tarafında yarım milimetre alüminyum süzgeç bulunmalıdır. Ampulün kalınlığı 0,7 milimetre alüminyum muadili ise, ayrıca süzgeçe lüzum yoktur.
Ampulün deri (Focus) mesafesinin en az (35 cm.) hadden aşağı düşmemesi için hususî tertibat bulunmalıdır.
Radyoskopi muayeneleri az şiddetli cereyan ile ve mümkün olduğu kadar çabuk yapılmalıdır. El ile palpasyonun en asgari hadde indirilmesi lâzımdır.
Radyoskopi ekranları, ibtidaî şuadan korunmak için 4 üncü maddedeki cetvele göre, muadil kurşun kalınlığında olmalıdır.
Radyoskopi statiflerinin ve masalarının, mütehassısın korunması için, hastadan gelen tali ışıklara karşı muhafaza tertibatını haiz bulunması şarttır.
B) tedavi için kullanılan ampuller:
75 - 400 K.V. tevettür ile çalışan tesisatta, tedavi için kullanılan ampuller kâfi derecede muhafazalı değilse, ampulden çıkan ve işe yarayan ışık mahrutu dışında dağılan serbest ışıklar 4 üncü maddede yazılı cetveldeki nisbetlere uygun kalınlıkta kurşun tabakalarla, bir metre uzaktan itibaren tutulmuş olmalıdır. Muhafaza tertibatı kâfi olanlarda, ampulün her tarafı kapalı olduğundan ancak tali ışıklara karşı muhafaza tertibatı alınması gerektir.
Kullanılan eldivenler her taraftan parmak ve bilekleri Örtmelidir. Gerek eldivenlerin gerek önlüklerin muhafaza kudreti en aşağı yarım milimetre kurşun muadili olmak şarttır.
Röntgen tedavisi yaparken mütehassıs ile hasta arasında, tesisatın şekline göre 4 üncü maddede yazılı evsafı haiz muhafaza tertibatı bulunan bir hail bulunacaktır. Bu hail, odaları birbirinden tefrik eden duvar olabileceği gibi en az iki metre eninde ve 2,25 yüksekliğinde kurşun paravana da olabilir.
Tedavi için kullanılan ampulün de, 9 uncu maddede gösterildiği gibi bir süzgeçi havi olması ve bu süzgeçin mevcud bulunduğunu gösteren ve unutulmamasını temin eden tertibatın bulunması lâzımdır.
Tedavi yapan her laboratuarda, şuaın miktarını iyonizasyon esasına göre ölçen sağlam bir dozaj aleti bulunacaktır.
Tedavi edilen hastaların tedaviye arzedilmiyen taraflarını ışığın zararlı tesirinden korumak için, kâfi koruyucu örtüler bulundurmak lâzımdır.
İkinci fasıl
Çalışma tarzına dair hükümler
Diş muayenehanelerinde diş resmini almağa mahsus filimler bizzat hasta tarafından tutulmalıdır.
Tamamile muhafazalı olmıyan ampullerle yapılan ışıklamalarda, ampulün uzunluğunun hastaya nazaran amud vaziyette bulunmasına dikkat edilecektir.
Röntgen ve radyom ile daimî olarak günde beş saatten fazla çalışılamaz. Röntgen muayenehanelerinde pazardan maada ayrıca bir gün daha öğleden sonra tatil yapılmalıdır.
Hastahanelerde, röntgen ve radyom ile tam müddetle (günde 5 saat) çalışan kimseler, hastahanenin başka işlerinde kullanılamaz. Bunlara gece uykularını ihlâl edecek iş verilmemelidir.
Röntgen ve radyom laboratuarlarında çalışan bütün mütehassıs ve müstahdemlerin, senede iki defa kanları muayene edilerek küreyvatları sayılmak ve el vesair açık yerlerinin cildini muayene ettirmek mecburidir. Resmî müesseselerde bu muayenelerin icrası, o müesseselerin müdürleri tarafından takib olunur. Hususî müesseselerde, muayenelerin icra ettirilmemesinden sahipleri mes’uldür. Bu muayenelerin neticeleri muntazam bir deftere kaydedilir. Bu muayeneler neticesinde görülecek arızalar iyi oluncaya kadar o kimsenin çalışmasına müsaade edilmez.
Bu gibi müesseselerde, her röntgen mütehassısının veya röntgen ve radyom ile iştigal eden kimsenin senede dört hafta muntazaman devamlı tatil yapması mecburidir.
Üçüncü fasıl
Yüksek tevettür tehlikelerine karşı alınacak tedbirler
Röntgen odalarının zemini tahta, kauçuk veya muşamba gibi elektriği tecrid edici maddeden yapılmış olması lâzımdır.
Tavana tutturulmuş yüksek tevettür telleri ve bunlara bağlanan ölçü aletleri, yerden itibaren:
den aşağı yükseklikte olamaz.
Yüksek tevettür telleri, mücerridlerle tesbit edilmiş bulunmalıdır.
İrtibat telleri gergin bulunmalı ve ampullere gelen kutuplar kendi kendine geri giden makaralara raptedilmelidir. Bu makaraların iyi işleyip işlemediği daima kontrol edilmelidir.
Yüksek tevettür teli bir kaç ampulü çalıştırıyorsa, ampulün biri çalışırken diğerlerini yüksek tevettürden kesecek bir tertibat bulunmalıdır.
Yüksek tevettür kısımlarının hasta veya diğer kimselere yakın bulunan yerleri, porselen mücerrit ile tecrit edilmelidir. Röntgen ampulüne gelen mücerritsiz nâkiller, mümkün olduğu kadar uzakta bulunmalıdır.
Rötgen ampulü ile hasta arasında madenî kısımlar varsa, bunlar yüksek tevettüre dayanacak tarzda izole edilmiş olmakla beraber bir taraftan da toprağa bağlanmış bulunacaktır.
Açık yüksek tevettür telleri bulunan yerlere, ölüm işaretini havi dikkat levhaları konularak buraların tehlikeli olduğu açıkça gösterilecektir.
Yüksek tevettür transformatörünün bulunduğu dolap veya odanın kapısı daima kilitli olacaktır.
Kumanda anahtarlarının bulunduğu mahal, kolayca erişilebilecek yerde olmalıdır. Bu anahtarlar, sarsıntı ile kendi kendine harekete gelemez bir halde yapılacaktır.
Yüksek cereyan sigortaları, makinenin kudretini açmamalıdır.
Kondansatörlü makinelerde, faaliyet bittikten sonra kondansatörü deşarje edecek tertibat bulunmalıdır.
Cihazda cereyan bulunduğu zaman, cihazın işlediğini bildiren gerek sesli ve gerekse ziyalı tertibat bulunması şarttır.
Laboratuvarlarda çalışan bütün müstahdemlerin, elektirik tehlikelerine uğramaları ihtimaline binaen, icabeden tedbirleri kolaylaştıracak levazımın
mevcud bulunması şart olduğu gibi bu müstahdemleri bu tehlikelere karşı daimî surette tenvir ederek malûmatlı kılmak lâzımdır.
15 kilovattan aşağı tevettürle çalışan tesisat, bu nizamname ahkâmına tâbi değildir.
Her müessesede, kuruşun muadili nizamnameye uygun olması icabeden döşeme, tavan ve duvarlarının kalınlığını ve neden yapılmış olduğunu gösteren mikyaslı bir kroki bulunacaktır. Sonradan tamir veya her hangi bir suretle bu kısımlarda bir tebeddül vaki olursa yeni bir kroki tanzim edilir.
Dördüncü fasıl
Radyom
Radyom tedavisi ile uğraşan müesseselerde en az 80 miligram (Radyom eleman) veya buna muadil mikdar ve evsafta (Radyoaktif) madde bulunması mecburidir. (Radyom ve radyoaktif maddelerin cinsi ve evsafı, orijinal sertifikaları ile tayin edilir.)
Radyom tedavisi yapan müesseselerde, kabul edilen vakaların icap ettirdiği mikdar ve şekillerde tüp, iğne, plâk ve hücre ve bunları kullanmağa mahsus pens vesair aletlerin mevcud bulunması şarttır.
Müesseselerde buluan radyom ve radyoaktif maddeler, miktarlarına göre, en az 5 santimetre kalınlığında kurşun ile her tarafı örtülü hususî bir kasa içinde saklanacak ve bu kasa daimî çalışılan veya bulunulan yerlerden mümükün olduğu kadar uzakta bulunacaktır.
Radyom ve radyoaktif maddelerin tatbikatı için yapılacak bütün hazırlayıcı manipülasyonlara mahsus, üzeri kurşun mahfazalı cam ve iki yanı ve mütehassısa bakan önü ve altı en az 5 santimetre kalındığında kurşun ile örtülü bir mahfaza bulundurulacaktır.
Lüzumunda müessese dışına götürülecek radyom ve radyoaktif maddeler, en az ɪ santimetre kalınlığında kurşun ile kaplanmış el kasaları ile taşınır.
Radyom ve radyoaktif maddeler müessese dışında tatbik edilecek ise, gideceği yerde derhal tatbik ile tatbikat bittikten sonra hemen 41 inci maddede yazılı kasaya konacaktır.
Ayakta radyom tedavisi tatbik edilen yerlerde, röntgen odasında olduğu gibi koruyucu tertibatın alınması ve bunun için de hastaların bulunduğu mahallin 2,5 milimetre kalınlığında bir kurşun tabakası ile muhafaza edilmesi icab eder.
Radyom apareyleri, arada sırada (Radon) un sızıp sızmadığı bakımından muayene edilmeli ve bozuk olan apareyler derhal tamir edilmelidir.
Beşinci fasıl
Elektrik ile tedaviye mahsus aletler
Faradizasyon, galvanizasyon, kısa ve uzun dalgalı diyatermi, elektrik ile masaj, elektrikli mekanoterapi, elektrikli banyolar, ültraviyole cihazları vesair elektrik ile tedaviye mahsus aletler bağlandıkları şebeke evsafına uygun olacak ve şebeke tesisatı mahallin elektrik işlerini idare eden müessesenin müsaadesi ile kabul edilmiş bulunacaktır.
Elektrik ile tedaviye mahsus aletler ve bunlara mahsus teller ve diğer kısımları, gerek tatbik edene gerek tatbik edilen kimseye hiç bir surette zarar vermiyecek tarzda izole edilmiş bulunmalıdır.
Elektrikle tedaviye mahsus aletler, her zaman normal kabiliyet ve evsafı haiz bulunacaktır.
İşbu Nizamnameye uygun olmayan hal ve hareketlerde 3153 sayılı kanunda yazılı cezalar tatbik olunur.
3153 sayılı kanunun 3 üncü maddesi mucibince yapılmış ve Devlet Şûrasınca görülmüş olan bu Nizamnamenin hükümleri Resmî Gazetede nesri tarihinin ertesinden mer’iyete girer.
