4902/2 Sayıştay Genel Kurulu İçtihadı Birleştirme Kararı - Orijinal Metin

Favorilere ekle veya çıkar

KONU

Bakanlar Kurulunun 25.8.1994 tarih ve 94/6019 sayılı Kararıyla yürürlüğe konulan “Kamu Sektörüne Dahil İdarelerin İhalesi Yapılmış ve Yapılacak işlerinde İhale Usul ve Şekillerine Göre Fiyat Farkı Hesabında Uygulayacakları Esaslarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Esaslar”da öngörülen fiyat farklarının yanı sıra, sahipli ocaklardan temin edilen kum- çakıl için Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 6’ncı maddesinde belirtilen fiyat farkının da ödenmesinin mümkün olup olmadığı konusunda, 7’nci Dairenin 16.10.1996 tarih ve 600 sayılı ilâmı ile 8’inci Dairenin 9.10.1996 tarih ve 568 sayılı ilâmında yer alan hükümler arasında aykırılık bulunduğundan bahisle içtihadın birleştirilmesi istemi.

USUL YÖNÜNDEN İNCELEME

Ulaştırma Bakanlığı Merkez Saymanlığı 1994 yılı hesabının 7’nci Dairede yargılanması sonunda düzenlenen 16.10.1996 tarih ve 600 sayılı ilâma esas 9.5.1996 tarih ve 7812 sayılı tutanağın 9’uncu maddesinde, "94/6019 sayılı Kararname eki Esasların 88/13181 sayılı Kararname eki Esaslarda yer alan fiyat farkı usullerinde geçici bir süre için değişiklik yapmış olduğu, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 6'ncı maddesine ilişkin herhangi bir hüküm taşımadığı ve bu nedenle Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 6'ncı maddesine göre sahipli ocaklardan temin edilen malzeme için fiyat farkı ödemesi yapılmasına engel bir durum söz konusu olmadığından ilişik bulunmadığına” denilmiştir. İlâmda ise bu konu da dahil olmak üzere "diğer işlemlerin belgelerine dayandığı, kayıtlarına, kanun ve nizamlarına uygun bulunduğu anlaşıldığından sorumluların beraatine" karar verilmiştir.

Kayseri Köy Hizmetleri 14’üncü Bölge Saymanlık Müdürlüğü 1994 yılı hesabının 8’inci Dairede yargılanması sonunda 13.6.1996 tarih ve 3566 sayılı tutanağa göre düzenlenen 9.10.1996 tarih ve 568 sayılı ilâmın 1’inci maddesinde:

"94/6019 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan 'Kamu Sektörüne Dahil İdarelerin İhalesi Yapılmış ve Yapılacak İşlerinde İhale Usul ve Şekillerine Göre Fiyat Farkı Hesabında Uygulayacakları Esaslarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Esaslar’ ile, tüm inşaat girdilerine (işçilik, kum-çakıl, taş, demir, çimento, makina, su, vs.) fiyat farkı verilmek şeklinde yeni bir anlayış, yeni bir uygulama getirilmiş olup, bu Kararname öncesinde sözleşme ve eklerine ismen konulmak suretiyle 88/13181 sayılı Kararname kapsamında olan ve kapsamında olmayan malzemelere fiyat farkı verilirken, bu defa birim fiyat ile hesabedilen iş tutarlarına parametre uygulanması ile birim fiyatı oluşturan tüm malzemelere fiyat farkı verilmesi esası kabul edilmiştir.

94/6019 sayılı Kararname eki Esasların geçici 10'uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında, Esasların yürürlüğe girdiği tarihten (20.9.1994’ten) önce sözleşmelerinde öngörülen şekilde fiyat farkı almak suretiyle işe devam eden müteahhitlere, Esasların yürürlüğe girdiği tarihten itibaren kırkbeş takvim günü içinde hiçbir şart öne sürmeden;

a) İşe sözleşmelerine göre devam etmek,

b) Geçici maddelerde getirilen esaslara göre işe devam etmek,

c) Sözleşmelerinin feshini (tasfiyesini) istemek durumlarından birini tercih etme hakkı verilmiştir. Buna göre müteahhitler, işe ya sözleşmelerine göre, ya da bu Kararnameye göre devam edeceklerdir. Dolayısıyla sözleşmelerinin devamını istediklerinde bu Kararname, bu Kararnamenin uygulanmasını istediklerinde de sözleşme hükümleri uygulanmayacaktır. Aksi halde hem sözleşme hükümleri hem de bu Kararname hükümleri uygulanmış olur ki, buna imkân veren bir düzenleme bulunmamaktadır.

Adı geçen müteahhit, işe 94/6019 sayılı Kararnameye göre devam etmeyi kabul etmiş ve kendisine bu Kararname eki Esasların geçici 4'üncü maddesine göre 'Yıl İçi Fiyat Farkları' adı altında ödeme yapılmıştır. Bu fiyat farkı, yukarıda ifade edildiği üzere, tüm inşaat girdilerini, bu arada kum-çakılı da kapsamaktadır. Buna ilâveten Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 6 'ncı maddesine göre kum-çakıla fiyat farkı verilmiş olması, sözü edilen Esasların geçici 10/3 maddesine aykırıdır. Zira, müteahhit geçici 10/3 madde gereği bu Kararname esaslarını tercih etmiştir. Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi ise sözleşme ekidir. Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesine göre kum-çakıl fiyat farkı verilmiş olmakla, hem bu Kararname esasları, hem de sözleşme hükümleri uygulanmış olmaktadır. Ayrıca 94/6019 sayılı Kararname eki Esasların geçici 8’inci maddesinde, 'Geçici maddelere göre hesaplanan fiyat farkları, uygulama ayında ödenecek bütün fiyat farklarını içine alır. Bunun dışında müteahhidin kullandığı metodlara, makina, ekipman, malzeme ve işçiliğin cins ve miktarına, Türk Lirasının yabancı paralar karşısında değer kaybetmesine, yurt dışından temin edilen malzemenin menşei ülkede fiyatının artmasına, demir, çimento vs. gibi malzemenin hangi nedenle olursa olsun serbest piyasadan temin edilmesine atıfta bulunarak başka fiyat farkı talep edilemez ve ödenemez. ’ denilmekle, bahsedilen mükerrerlik zaten önlenmiştir. Nasıl ki bu Kararname uygulandığında, 88/13181 sayılı Kararname eki Esasların 2’nci maddesi ile 9'uncu maddesinin ilk paragrafı gereği sözleşme bünyesine alınan bu Esasların (9.2) fıkrası kapsamında belirtilen malzemelere fiyat farkı vermek mümkün değilse, yine aynı Esasların (9.8) fıkrasına istinaden sözleşme bünyesinde veya ekinde belirtilen, ancak Esaslar kapsamında olmayan malzemeye de fiyat farkı vermek mümkün değildir.

Bunu bir örnekle açıklamak gerekirse : 94/6019 sayılı Kararname öncesinde işin sözleşmesine göre demir ve fiber levhaya fiyat farkı verilmiş olsun. Bilindiği gibi demir malzeme 88/13181 sayılı Kararnamede belirtilen bir malzeme, fiber levha ise Kararnamede belirtilenlerin dışında kalan bir malzemedir. 94/6019 sayılı Kararname uygulandığında, demir için fiyat farkı verilmeyeceği gibi, fiber malzeme için de fiyat farkı verilmeyecektir. İşte 94/6019 sayılı Kararnamenin uygulanmasında fiber levha ne ise kum-çakıl da aynıdır.

Öte yandan, kum-çakıla Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesine göre yapılan ödemenin (satın alma bedeli - rayiç bedel) farkı olduğu, dolayısıyla fiyat farkı olmadığı için 94/6019 sayılı Kararname eki Esasların geçici 8’inci maddesinde belirtilen bütün fiyat farkları içinde mütalâa edilemeyeceği iddia edilmiş ise de, bunun kabulü mümkün değildir. Zira, şimdiye kadar yapılan uygulama tamamen diğer malzeme fiyat farklarında olduğu gibidir. Yani hesaplanan farklara müteahhit kârı ve genel gider karşılığı ilâve edilmediği gibi, bu farklar ihale tenzilâtına da tabi tutulmamaktadır. Hele rayiç yükseltilmesi olarak hiç mi hiç düşünülemez. O şekilde düşünüldüğünde % 25 müteahhit kârı ve genel gider karşılığını da ödemek gerekir ki, yeni birim fiyat yapılması anlamına gelen böyle bir uygulama mevcut olmadığı gibi, bunu mümkün kılan bir mevzuat hükmü de bulunmamaktadır. ”

Denilmiş ve 94/6019 sayılı Kararnameye göre ödenen yıl içi fiyat farklarına ilâveten, kum-çakıl için işin sözleşmesine (Bayındırlık İşleri Gene Şartnamesine) göre ödenen miktarın, sorumlularına müştereken ve müteselsiler ödettirilmesine karar verilmiştir.

832 sayılı Sayıştay Kanununun 80’inci maddesinin birinci fıkrasında, işin gereği ve ibraz edilen belgelerin mahiyetleri bir olduğu halde aynı konu hakkında dairelerce veya Temyiz Kurulunca verilen ilâmların birbirine aykırı olması halinde, Birinci Başkanın bu ilâmları içtihadın birleştirilmesi için Genel Kurula vereceği belirtilmiştir.

Yukarıda yer alan her iki ilâmda da ödemelerin konusu ve ibraz edilen belgeler aynı mahiyette olduğu halde, bu ilâmlar arasında aykırılık bulunmaktadır.

Her ne kadar, mezkûr ilâmlara konu olan uygulamaların dayanağını teşkil eden 94/6019 sayılı Kararname hükümleri 1.1. 1995 tarihinden itibaren yürürlükten kalkmışsa da, henüz kesin hesabı çıkmamış işler ve yargılamanın iadesi yoluyla görüşülmesi gereken konular bakımından içtihadın birleştirilmesine ihtiyaç bulunmaktadır

Bu itibarla, 7’nci ve 8'inci Dairelerce verilen ilâmlar arasındaki aykırılığın giderilmesini teminen içtihadın birleştirilmesi gerektiğine çoğunlukla karar verildi.

AZINLIK DÜŞÜNCESİ

İlâmlar arasında aykırılığa yol açan uygulamalar, 94/6019 sayılı Kararname eki Esaslarda yer alan hükümlerin yorumundan kaynaklanmaktadır. 20.9.1994 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan bu Kararname eki Esasların 4’üncü maddesiyle, fiyat farkları uygulamasının 1.7.1994 tarihinden 31.12.1994 tarihine kadar yapılacağı hükme bağlanmıştır. Dolayısıyla 94/6019 sayılı Kararname eki Esasların konuya ilgili hükümlerinin uygulaması 1.1.1995 tarihinde sona ermiş bulunmaktadır.

Söz konusu Esasların uygulandığı 1994 yılına ait sayman hesaplarının da hemen tamamı yargılanmış ve karara bağlanmış durumdadır.

İçtihadı birleştirme kararlan, kararın ittihazı tarihinden itibaren hüküm ifade ettiklerinden ve bu kararların geçmişe yönelik olarak uygulanmasına imkân bulunmadığından, bahse konu ilâmlar arasındaki aykırılığın giderilmesi pratik bir fayda sağlamayacaktır.

Bu nedenle, içtihadın birleştirilmesine lüzum ve mahal bulunmamaktadır.

KONU İLE İLGİLİ MEVZUAT

Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrası:

Sözleşme veya eklerinde başka hükümler bulunmadığı takdirde, izin belgesine (ruhsata) bağlı sahipli ocaklardan idarenin zorunlu gördüğü ve uygun bulduğu hallerde malzeme alınması gerektiğinde, ocak sahiplerine malzemenin birim miktarı için ödenecek bedel ile aynı şartlar çerçevesinde hesaplanmış malzeme birim fiyatı arasındaki fark idareye aittir.

25.8.1994 tarih ve 94/6019 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli Kamu Sektörüne Dahil İdarelerin İhalesi Yapılmış ve Yapılacak İşlerinde İhale Usul ve Şekillerine Göre Fiyat Farkı Hesabında Uygulayacakları Esaslarda Değişiklik

Yapılmasına İlişkin Esasların;

Geçici 4’üncü maddesi:

Aynı Esasların “Malzeme Fiyat Farkları” başlığı altındaki 9’uncu maddesi aşağıdaki şekilde de uygulanır.

Yıl İçi Fiyat Farkları

İnşaat, tesisat, onarım, montaj ve bunlarla ilgili taşıma ve ihzarat işlerinde, yıl içinde fiyat rayiç ve ücret değişmeleri nedeniyle, sözleşme veya uygulama yılı birim fiyatlarına ek olarak ödenecek veya kesilecek farklar : (Geçici Madde 1 ve Geçici Madde 2’ye uygulanmaz.)

Her iş kalemi için yıl içinde fiyat, rayiç ve ücret değişmeleri nedeniyle sözleşme veya uygulama yılı birim fiyatlarına ek olarak ödenecek veya kesilecek farklar aşağıdaki formüle göre hesaplanarak birim fiyata ek olarak ödenecek veya kesilecektir.

Geçici 8’inci maddesi:

Fiyat Farkının Her Türlü Fiyat Farkını İçermesi

Geçici maddelere göre hesaplanan fiyat farkları, uygulama ayında ödenecek bütün fiyat farklarını içine alır. Bunun dışında müteahhidin kullandığı metodlara, makina, ekipman, malzeme ve işçiliğin cins ve miktarına, Türk Lirasının yabancı paralar karşısında değer kaybetmesine, yurt dışından temin edilen malzemenin menşei ülkede fiyatının artmasına, demir, çimento v.s. gibi malzemenin hangi nedenle olursa olsun serbest piyasadan temin edilmesine atıfla bulunarak başka fiyat farkı talep edilemez ve ödenemez.

Geçici 10’uncu maddesinin (3) numaralı bendi:

Geçici maddelere göre uygulanacak esasların yürürlüğe girdiği tarihten önce sözleşmeleri yapılan ve devam eden işlerde :

Sözleşmelerinde öngörüldüğü şekilde fiyat farkı almak suretiyle devam eden işlerde müteahhitler, geçici maddelerde getirilen esasların yürürlüğe girdiği tarihten itibaren kırkbeş takvim günü içinde hiçbir şart öne sürmeden idareye başvuracaklar ve dilekçelerinde;

a) İşe sözleşmelerine göre devam etmek,

b) Geçici maddelerde getirilen esaslara göre işe devam etmek,

c) Sözleşmelerinin feshi (tasfiyesi),

İsteklerinden birini belirteceklerdir.

Yukarıda belirtilen şekilde yazılı olarak süresi içinde başvurmayan müteahhitler, sözleşmelerine göre işe devam etmeyi kabul etmiş sayılırlar.

4’üncü maddesi:

Bu Kararname eki Esaslar Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer ve fiyat farkları uygulaması 1/7/1994 tarihinden 31/12/1994 tarihine kadar bu Esaslardaki şartlarla yapılır.

ESAS YÖNÜNDEN İNCELEME

Konu ile ilgili mevzuat incelenerek gereği görüşüldü :

Bu Esasların geçici 4’üncü maddesiyle, 88/13181 sayılı Kararname eki Esasların "Malzeme Fiyat Farkları ” başlığı altındaki 9’uncu maddesinin değişik biçimde uygulanması ve "yıl içi fiyat farkları ” adı altında, inşaat, tesisat, onarım, montaj ve bunlarla ilgili taşıma ve ihzarat işlerinde, her iş kalemi için yıl içinde fiyat rayiç ve ücret değişmeleri nedeniyle, sözleşme veya uygulama yılı birim fiyatlarına ek olarak fark ödenmesi (veya kesilmesi) ve bu farkların da, her ay aynı maddede gösterilen formüle göre ve toptan eşya parametreleri esas alınmak suretiyle hesaplanması kabul edilmiştir.

Aynı Esasların geçici 8’inci maddesinde ise, "Geçici maddelere göre hesaplanan fiyat farkları, uygulama ayında ödenecek bütün fiyat farklarını içine alır. Bunun dışında müteahhidin kullandığı metodlara, makina, ekipman, malzeme ve işçiliğin cins ve miktarına, Türk Lirasının yabancı paralar karşısında değer kaybetmesine, yurt dışından temin edilen malzemenin menşei ülkede fiyatının artmasına, demir, çimento vs. gibi malzemenin hangi nedenle olursa olsun serbest piyasadan temin edilmesine atıfta bulunarak başka fiyat farkı talep edilemez ve ödenemez. ” hükmü yer almıştır. Bahis konusu ilâmlar arasındaki aykırılık da, esas itibariyle bu hükmün yorumundan kaynaklanmaktadır.

Ancak, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 6’ncı maddesine göre sahipli ocaklardan satın alınan kum-çakıl için ödenen fiyat farklarının diğer malzeme fiyat farklarından ayrı mütalâa edilmesi icabetmektedir. Zira kum-çakıl için ödenen bu farklar, fiyat farkından ziyade bedel farkı niteliğinde olup, Bayındırlık Bakanlığınca her yıl için tesbit edilen birim fiyatlara esas rayiçlerle Valiliklerce tesbit edilen yerel fiyatlar arasındaki bedel farkını ifade etmektedir.

Söz konusu Esaslar, 88/13181 sayılı Kararname eki Esaslarda değişiklik yapmakta olup, 88/13181 sayılı Kararname eki Esaslarda kum-çakılla ilgili hüküm bulunmamaktadır. Dolayısıyla 94/6019 sayılı Kararname eki Esaslar, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesini kapsamamakta ve bu Esaslara göre ödenen fiyat farkları ile Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 6’ncı maddesine göre sahipli ocaklardan satın alınan kum-çakıl için ödenen fiyat farkları tamamen ayrı nitelik taşımaktadır.

Nitekim Bayındırlık ve İskân Bakanlığının 19.11.1994 tarih ve 22116 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 94/6019 sayılı Kararname eki Esaslarla ilgili tebliğinin 5’inci maddesinde, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "Sözleşme veya eklerinde başka hükümler bulunmadığı takdirde, izin belgesine (ruhsata) bağlı sahipli ocaklardan idarenin zorunlu gördüğü ve uygun bulduğu hallerde malzeme alınması gerekliğinde, ocak sahiplerine malzemenin birim miktarı için ödenecek bedel ile aynı şartlar çerçevesinde hesaplanmış malzeme birim fiyatı arasındaki fark idareye aittir. " hükmüne göre ödenmekte olan sahipli ocaktan temin edilen malzeme bedel farkının, 94/6019 sayılı Kararname eki Esaslardaki fiyat farkına esas olan rayiçler ve birim fiyatlardan tamamen farklı nitelikte olması sebebiyle, 94/6019 sayılı Kararname eki Esasların 8’inci maddesinde konu edilen "her türlü fiyat farkları" kapsamına girmeyeceği ve sözleşmesinde veya eklerinde aksine bir hüküm olmadığı takdirde ödenmesine devam edileceği belirtilmiştir.

Kaldı ki, Bakanlar Kurulu Kararlarıyla yürürlüğe konulan Esaslar, sözleşme hükümlerini değiştirmemekte, sözleşmelere konulacak hükümleri belirlemektedir. Bu nedenle 94/6019 sayılı Kararname eki Esaslar, sözleşmenin eki olan Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesindeki hükümlerin uygulanmasına engel teşkil etmemektedir.

Diğer taraftan, kum-çakıl için Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 6’ncı maddesine göre fark ödenmesi kabul edilmediği takdirde, kamuya ait ocaklardan malzeme temin edenlerle, sahipli ocaklardan malzeme satın alanlar arasında eşitsizlik ortaya çıkacak ve sahipli ocaklardan malzeme satın alanların zarara uğramasına yol açılmış olacaktır.

Bütün bu nedenlerle, 94/6019 sayılı Kararname eki Esaslara göre ödenen fiyat farklarının dışında, kum-çakıl için Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 6’ncı maddesine göre ayrıca fark ödenmesinin mümkün bulunduğu kanaatine varılmıştır.

SONUÇ

Bakanlar Kurulunun 25.8.1994 tarih ve 94/6019 sayılı Kararıyla yürürlüğe konulan “Kamu Sektörüne Dahil İdarelerin İhalesi Yapılmış ve Yapılacak İşlerinde İhale Usul ve Şekillerine Göre Fiyat Farkı Hesabında Uygulayacakları Esaslarda Değişiklik Yapılmasına

İlişkin Esaslar”da öngörülen fiyat farklarının yanı sıra, sahipli ocaklardan temin edilen kum- çakıl için Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 6’ncı maddesinde belirtilen fiyat farkının da ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığına ve içtihadın bu yönde birleştirilmesine 2.7.1998 tarihinde çoğunlukla karar verildi.

AZINLIK DÜŞÜNCESİ

Konunun Genel Kurulda müzakeresi sırasında birbirinden oldukça farklı görüşler ileri sürülmüş ve konu gerek mevzuatın yorumu, gerekse uygulama açısından tam olarak netleşmemiştir.

Öte yandan Bayındırlık Bakanlığının konu ile ilgili açıklamaları da farklılık göstermektedir. Bayındırlık ve İskân Bakanlığının 19.11.1994 tarih ve 22116 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 94/6019 sayılı Kararname eki Esaslarla ilgili tebliğinin 5’inci maddesinde, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne göre ödenmekte olan sahipli ocaktan temin edilen malzeme bedel farkının, 94/6019 sayılı Kararname eki Esaslardaki fiyat farkına esas olan rayiçler ve birim fiyatlardan tamamen farklı nitelikte olduğu, bu Esasların 8’inci maddesinde konu edilen “her türlü fiyat farkları ” kapsamında düşünülmeyeceği ve sözleşmesinde veya eklerinde aksine bir hüküm olmadığı takdirde ödenmesine devam edileceği belirtilmiştir. Buna mukabil, aynı Bakanlık bünyesindeki Yapı İşleri Genel Müdürlüğünce Bakanlık Makamına yazılan 25.11.1994 tarih ve 5678 sayılı yazıda bu tebliğde belirtilenin aksine bir görüş yer almıştır.

Bu durumda daha ayrıntılı bir incelemeye ihtiyaç bulunduğundan, ilgili idarelerden temsilci çağrılarak dinlenmesi ve uygulamaya ilişkin bilgiler alındıktan sonra bir karara varılması daha uygun olacaktır.

AZINLIK DÜŞÜNCESİ

Bakanlar Kurulunun 25.8.1994 tarih ve 94/6019 sayılı Kararına ekli Kamu Sektörüne Dahil İdarelerin İhalesi Yapılmış ve Yapılacak İşlerinde İhale Usul ve Şekillerine Göre Fiyat Farkı Hesabında Uygulayacakları Esaslarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Esasların geçici 4’üncü maddesiyle, "yıl içi fiyat farkları" adı altında, inşaat, tesisat, onarım, montaj ve bunlarla ilgili taşıma ve ihzarat işlerinde, her iş kalemi için yıl içinde fiyat rayiç ve ücret değişmeleri nedeniyle, sözleşme veya uygulama yılı birim fiyatlarına ek olarak fark ödenmesi (veya kesilmesi) ve bu farkların da, her ay aynı maddede gösterilen formüle göre ve toptan eşya parametreleri esas alınmak suretiyle hesaplanması kabul edilmiştir. Bu fiyat farkı bütün inşaat girdilerine uygulandığı için, kum-çakılı da kapsamaktadır. Dolayısıyla geçici 4’üncü madde uyarınca fiyat farkı ödenmesi durumunda, kum-çakıl için ayrıca Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 6’ncı maddesine göre fiyat farkı ödenmesine imkân bulunmamaktadır.

Nitekim aynı Esasların geçici 8’inci maddesinde, “Geçici maddelere göre hesaplanan fiyat farkları, uygulama ayında ödenecek bütün fiyat farklarını içine alır. Bunun dışında müteahhidin kullandığı metodlara, makina, ekipman, malzeme ve işçiliğin cins ve miktarına, Türk Lirasının yabancı paralar karşısında değer kaybetmesine, yurt dışından temin edilen malzemenin menşei ülkede fiyatının artmasına, demir, çimento vs. gibi malzemenin hangi

nedenle olursa olsun serbest piyasadan temin edilmesine atıfta bulunarak başka fiyat farkı talep edilemez ve ödenemez. ” denilmek suretiyle, mükerrer fiyat farkı ödenmesinin önüne geçilmiş ve 94/6019 sayılı Kararname eki Esaslara göre fiyat farkı ödenmesi halinde, başkaca hiçbir fiyat farkının ödenmeyeceği açıkça belirtilmiştir.

94/6019 sayılı Kararname eki Esasların geçici 10’uncu maddesinin (3) numaralı bendinde de, bu Esasların yürürlüğe girdiği tarihten önce sözleşmeleri yapılan ve devam eden işlerde, sözleşmelerinde öngörülen şekilde fiyat farkı almak suretiyle işe devam eden müteahhitlere, Esasların yürürlüğe girdiği tarihten itibaren kırkbeş takvim günü içinde hiçbir şart öne sürmeden idareye başvurarak,

a) İşe sözleşmelerine göre devam etme,

b) Geçici maddelerde getirilen esaslara göre işe devam etme,

c) Sözleşmelerinin feshini (tasfiyesini) isteme, alternatiflerinden birini tercih imkânı sağlanmıştır.

Bu hükümden de açıkça anlaşılacağı üzere, müteahhitlerin hem 94/6019 sayılı Kararname eki Esaslara, hem de sözleşmelerine göre işe devam etmelerine imkân bulunmamaktadır. Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi de sözleşme eki olduğundan, bu Şartnameye göre kum-çakıl fiyat farkı verilmesi halinde, anılan geçici 10’uncu madde hükmüne aykırı olarak hem 94/6019 sayılı Kararname eki Esaslar, hem de sözleşme hükümleri uygulanmış olacaktır. Dolayısıyla, 94/6019 sayılı Kararname eki Esaslara göre işe devam eden müteahhitlere, sözleşmelerine ve sözleşme eki durumundaki Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 6’ncı maddesine göre ayrıca fiyat farkı ödenmesi mümkün değildir.

Öte yandan, kum-çakıla Bayındırlık işleri Genel Şartnamesine göre yapılan ödemenin fiyat farkı değil, rayiç farkı olduğu yönündeki görüşün de kabulü mümkün değildir. Zira, rayiç farkı olduğu kabul edildiği takdirde bu ödemelere müteahhit kârı ve genel gider karşılığının ilâve edilmesi ve ihale tenzilâtı uygulanması icabeder. Oysa kum-çakıl için Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 6’ncı maddesine göre ödenen farklar, tamamen diğer malzeme fiyat farkları ile aynı niteliktedir ve bunlara müteahhit kârı ve genel gider karşılığı ilâve edilmediği gibi ihale tenzilâtı da uygulanmamaktadır.

Bu itibarla, 94/6019 sayılı Kararname eki Esaslar uyarınca ödenen yıl içi fiyat farklarına ilâveten, kum-çakıl için Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinin 6’ncı maddesine göre ayrıca fiyat farkı ödenmesi, söz konusu Esasların geçici 8’inci maddesine aykırıdır.