EN
TR
T.C. ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Tapu Dairesi Başkanlığı
Sayı : E-23294678-010.10-18509904
Konu : Cins Değişikliği (13/a harcı)
İlgi : Gelir İdaresi Başkanlığının 16/09/2025 tarihli ve E-59491943-140.04.01-81366 sayılı yazısı.
29.07.2021 tarihli ve 31552 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 88 seri no'lu Harçlar Kanunu Genel Tebliği'nde 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun mükerrer 69 uncu ve 132 nci maddelerinde yapılan değişiklikler kapsamında cins tashihi harcının tahsiline ilişkin açıklamalar yapılmıştır.
Harçlar Kanununa ekli (4) sayılı tarifenin "I-Tapu işlemleri" başlıklı bölümünün 13/a fıkrasında yer alan cins tashihi harçlarının belediyelerce yapı kullanma izin harcı ile birlikte makbuz karşılığı peşin olarak tahsil edilmesi usulü benimsenmiştir. Harç bildiriminin süresi içinde verilmemesi durumunda, ilgili belediyeler hakkında 213 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı, bildirim ile bildirilen harcın süresinde ödenmemesi halinde, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre harcın ilgili belediyeden takip ve tahsilinin sağlanacağı, cins tashihi harcının tamamını almadan işlem yapan belediye görevlileri ve harcın tahsiline yetkili belediyelerin harcın ödenmesinden mükelleflerle birlikte müteselsilen sorumlu olacağı düzenlenmiştir.
Yapı kullanım izninin belediyeler dışında valilikler ve diğer kurum/kuruluşlarca verildiği durumlarda, cins tashihi harçlarının vergi dairelerince tahsiline 14/3/2009 tarihli ve 27169 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 59)'nde belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde devam edileceği belirtilmiştir.
Tapu müdürlükleri açısından ise, 492 sayılı Kanuna bağlı (4) sayılı tarifenin I/13-a fıkrası kapsamında yapılacak cins değişikliği işlemlerinde, söz konusu harcın belediyelerce verilen bildirime dahil edilip edilmediğinin kontrol edileceği, işleme konu cins tashihi harcının bildirime dahil edilmediği veya eksik dahil edildiğinin tespiti durumunda bu durum söz konusu harcın tahsili için belediyenin muhtasar yönünden bağlı bulunduğu vergi dairesine/malmüdürlüğüne bildirileceği düzenlenmiştir.
Gelir İdaresi Başkanlığından alınan ilgi yazıda özetle; yapı kullanma izin belgesi talebinde ortaya çıkan ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununa göre alınan yapı kullanma izni harcı ile 492 sayılı Harçlar Kanununa göre alınan cins tashihi harcının tek seferde ve tek noktada alınarak mükelleflere ödemelerde kolaylık sağlanması amacıyla daha önce vergi dairesince tahsil edilen cins tashihi harcının belediyelerce yapı kullanma izni harcı ile birlikte tahsil edilmesi yönünde düzenleme yapılmıştır. Buradan da anlaşılacağı üzere, söz konusu Kanunla 492 sayılı Kanunda yapılan düzenlemelerle cins tashihi harcının ne zaman ve hangi kurum tarafından tahsil edileceği belirlenmiş olmakla birlikte, harcı doğuran olayda herhangi bir değişiklik yapılmamış olup, öncesinde olduğu gibi cins tashihi harcı, arsa ve arazi üzerine inşa olunacak bina vesair tesislerin tapuda tescili ile doğmaktadır. Cins tashihi işleminde harcı doğuran olay tapuda yapılacak tescil (arsa ve arazi üzerine inşa olunacak bina vesair tesislerin tescili) işlemi olup, 492 sayılı Harçlar Kanunu uygulamasında harcı doğuran olayın yapı kullanma izninin düzenlenmesine bağlandığı herhangi bir harç bulunmamaktadır. Mahiyetine bakılmaksızın harca tabi işlem veya hizmet gerçekleştirildiği anda harç alacağının doğmuş olacağı dolayısıyla harcın hesabında harca konu işlem veya hizmetin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan kanun ve tarife hükümlerinin esas alınacağı, cins tashihi (bina tesis) harcının alınmasına esas teşkil eden işlemin, tapu sicilinde kayıtlı arsa ve arazi üzerinde yeniden inşa olunacak bina ve sair tesislerin tescili işlemi olduğu dikkate alındığında, tapuda işlem yapılacak yılda 492 sayılı Kanuna bağlı (4) sayılı tarifenin I/13-a fıkrasına göre geçerli harç tutarı üzerinden harç tahsil edilmesi, önceden tahsil edilen harç tutarının bulunması durumunda ise fark harcın tahsil edilmesi gerekmekte olduğu aksi takdirde söz konusu harçlar tahsil edilmeden harca konu işlemi yapan tapu memurlarının tapu harcının ödenmesinden mükellefler ile birlikte müteselsilen sorumlu olacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar kapsamında 492 sayılı Kanuna bağlı (4) sayılı tarifenin I/13-a fıkrası kapsamında yapılacak cins değişikliği işlemlerinde;
- Söz konusu harcın belediyelerce vergi dairesi/mal müdürlüğüne eksiksiz olarak bildirilip bildirilmediğinin kontrol edilmesi,
- İşleme konu cins tashihi harcının bildirime dahil edilmediği veya eksik dahil edildiğinin tespiti durumunda söz konusu harcın tahsili için belediyenin muhtasar yönünden bağlı bulunduğu vergi dairesine/mal müdürlüğüne bildirimde bulunulması,
- Yapı kullanım izninin belediyeler dışında valilikler ve diğer kurum/kuruluşlarca verildiği ve 59 Seri No'lu Harçlar Kanunu Genel Tebliği ekinde yer alan "EK-3" belgenin düzenlendiği durumlarda harcın tahsil tarihine dikkat edilmesi,
- Eksikliğin tespitinde tapu sicilinde tescilin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan kanun ve tarife hükümlerinin esas alınması,
- Söz konusu harcın ödenmediği veya eksik ödendiği durumlarda fark harç tahsil edilmeden işlem yapılmaması,
Gerekmektedir.
Bunun yanı sıra; Gelir İdaresi Başkanlığının 2005/1 sıra sayılı Harçlar Kanunu İç Genelgesi'nde "492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarifelerde yer alan harca tabi işlem ve belgelere ilişkin gerekli başvurunun yapılmış ve harcın da ödenmiş olması kaydıyla iş yoğunluğu veya başvurunun gerektirdiği diğer nedenlerle işlemin takip eden yılda sonuçlanması durumunda, yeni yılda uygulanacak harçların söz konusu işlem ve belgelere uygulanmasına gerek bulunmamaktadır." düzenlemesine yer verilmekte olup, tapu ve kadastro müdürlüklerine başvurusu yapılmış ve işlem için gerekli harcın da ödenmiş olması kaydıyla iş yoğunluğu veya başvurunun gerektirdiği diğer nedenlerle işlemin takip eden yılda sonuçlanması durumunda işlemin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan kanun ve tarife hükümlerinin uygulanmasına gerek bulunmamaktadır.
Bilgi ve gereği ile bu hususun Bölge Müdürlüğünüze bağlı tüm birimlere duyurulması rica ederim.
