2926 Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu

BİRİNCİ KISIM

Genel Hükümler

Amaç

Bu Kanunun amacı tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlara ve hak sahiplerine, malullük, yaşlılık ve ölüm hallerinde bu Kanunda yazdı şartlarla sosyal sigorta yardımları sağlamaktır.

Kapsam

Kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmaksızın tarımsal faaliyette bulunan kimselerden,

a) 22 yaşını doldurmuş erkekler.

b) 22 yaşını doldurmuş aile reisi kadınlar.

Bu Kanuna göre sigortalı sayılırlar.

Tanımlar

Bu Kanunda geçen;

a) Sigortalı: Bu Kanuna göre sigortalı sayılan kimseleri,

b) Tarımsal Faaliyette Bulunanlar: Kendi mülkünde, ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde, kamuya mahsus mahallerde ekim, dikim, bakım, üretim, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veya doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünlerinin üretimini, avlanmasını, avcılar ve yetiştiriciler tarafından muhafazasını, taşınmasını sağlayanları veya bu ürünlerden sair bir şekilde faydalanmak suretiyle kendi adına ve hesabına faaliyette bulunanları,

c) Hak Sahibi: Sigortalıların veya Kurumdan bu Kanuna göre malullük veya yaşlılık aylığı almakta olanların ölümü halinde; bu Kanuna göre aylık bağlanmasına veya toptan ödeme yapılmasına hak kazanan eşini, çocuğunu, anasını ve babasını,

d) Kurum: Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumunu, kısaca ''BAĞ - KUR''u,

e) Sosyal Güvenlik Kuruluşları: T.C. Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu, Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesine göre kurulan emekli sandıklarını,

f) Katsayı: Her yıl bütçe kanunu ile tespit edilen ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi Devlet memurlarının aylıklarına uygulanan katsayıyı,

g) İş Kazası: Tarımsal faaliyetleri dolayısıyla sigortalıları hemen veya sonradan bedence veya ruhca arızaya uğratan olayı,

h) Meslek Hastalığı: Sigortalının yürüttüğü tarımsal faaliyetlerin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya tarımsal faaliyetin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, sakatlık veya ruhi arıza hallerini,

i) Ay: 30 takvim gününü,

j) Tam Yıl: 360 takvim gününü,

İfade eder.

Sigortalı sayılmayanlar

Bu Kanunun uygulanmasında;

a) Kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşlarına prim veya emeklilik keseneği ödemekte olanlar,

b) (a) bendinde belirtilen kuruluşlardan malullük veya yaşlılık aylığı ile daimi tam işgöremezlik geliri almakta olanlar veya aylık veya gelir bağlanması için talepte bulunanlar.

c) 1.7.1976 tarih ve 2022 sayılı Kanuna göre aylık bağlananlar.

Sigortalı sayılmazlar.

Sigortalılığın başlangıcı ve zorunlu oluşu

2 nci madde kapsamına girenler, 22 yaşını doldurdukları tarihi takip eden yılbaşından itibaren sigortalı sayılırlar. Ancak, 7 nci maddede belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülükleri kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlar.

Bu suretle sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemez ve kaçınılamaz.

Sigortalılığın sona ermesi

Bu Kanuna göre sigortalı sayılanlardan;

a) Tarımsal faaliyette bulunanlar, tarımsal faaliyetlerine son verdikleri tarihi takip eden aybaşından,

b) Diğer sosyal güvenlik kuruluşları kapsamına tabi bir işte çalışanların, çalışmaya başladıkları tarihten,

c) Aile reisliği sıfatını kaybeden kadınların, bu sıfatı kaybettikleri tarihi takip eden aybaşından,

İtibaren sigortalılıkları sona erer.

Köy ve mahalle muhtarları sigortalılıkları sona erenleri, sigortalılığın sona erdiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdürler.

Sigortalıların kayıt ve tescil yaptırma zorunluluğu

Bu Kanuna göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar.

Sigortalıları bildirme yükümlülüğü

Köy ve mahalle muhtarları sigortalıları, sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren üç ay içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdürler.

Resen tescil

Bu Kanuna göre sigortalı sayılanlardan sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren üç ay içinde Kuruma kayıt ve tescillerini yaptırmayanların tescil işlemleri, Kurumca resen yapılır.

Tescilde esas alınacak kayıtlar

Sigortalıların kayıt ve tescil işlemlerinde valilik, kaymakamlık, özel idare, belediye, muhtarlık ve nüfus idareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, 21.10.1935 tarih ve 2834 sayılı Kanuna göre kurulan tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin, 18.4.1972 tarih ve 1581 sayılı Kanuna göre kurulan tarım kredi kooperatifleri ve birliklerinin, 24.4.1969 tarih ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre kurulan Pancar Ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği (Pankobirlik), Türkiye Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtları esas alınır.

İKİNCİ KISIM

Sigorta Yardımları

BİRİNCİ BÖLÜM

Malullük Sigortası

Malullük sigortasından sağlanan yardım

Malullük sigortasından sağlanan yardım, malullük aylığı bağlanmasıdır.

Malullük

Bu Kanunun uygulanmasında çalışma gücünün on az üçte ikisini yitirdiği tespit edilen sigortalı malul sayılır.

Şu kadar ki, sigortalılığın başladığı tarihte malul sayılacak derecede hastalık veya arızası bulunduğu önceden veya sonradan tespit edilen sigortalı, bu hastalık veya arızası nedeniyle malullük sigortası yardımından yararlanamaz.

Sigortalıların hangi hallerde çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirmiş sayılacakları, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunundaki esaslara göre tespit olunur.

Malullük aylığından yararlanma şartları

Malullük aylığından yararlanabilmek için;

a) 13 nci maddeye göre malul sayılmak,

b) En az beş tam yıl sigorta primi ödemiş olmak,

c) Yazılı istekte bulunmak.

Şarttır.

Ancak, bu Kanuna göre fiili sigortalılığı devam ederken bir iş kazası veya meslek hastalığı sonucu çalışma gücünün en az üçte ikisini kaybettikleri 12 nci maddenin son fıkrası hükmüne göre tespit edilenler için bir tam yıl sigorta primi ödemiş olmak yeterlidir.

Malullük aylığının hesaplanması

Malullük aylığı bağlanmasına hak kazanan sigortalıya 33 üncü maddede belirtilen basamaklardan son defa prim ödediği basamağa ait göstergenin katsayı ile çarpımının % 70'i oranında malullük aylığı bağlanır.

Sigortalı başka bitinin sürekli bakımına muhtaç durumda ise bu oran % 80’e çıkarılır.

Malullük aylığının başlangıcı

Malullük aylığının ödenmesine, maluliyetin tespit edildiği rapor tarihini takip eden aybaşından başlanır.

İKİNCİ BÖLÜM

Yaşlılık Sigortası

Yaşlılık sigortasından sağlanan yardımlar

Yaşlılık sigortasından sağlanan yardımlar şunlardır;

a) Yaşlılık aylağı bağlanması,

b) Toptan ödeme yapılması.

Yaşlılık aylığından yararlanma şartları

Yaşlılık aylığından yararlanabilmek için sigortalının;

a) Kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmuş olması,

b) En az 25 tam yıl prim ödemiş olması,

c) Kurumdan yazılı istekte bulunması,

Şarttır.

Kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmakla beraber en az 15 tam yıl sigorta primi ödemiş olanlara da kısmi aylık bağlanır.

Yaşlılık aylığının hesaplanması

Yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanan sigortalıya, bulunduğu basamakta en az bir tam yıl prim ödemiş olması şartıyla 33 üncü maddede belirtilen basamaklardan son defa prim ödediği basamak göstergesinin katsayı ile çarpımının % 70'i oranında yaşlılık aylığı bağlanır.

Şu kadarki;

a) Sigortalının bulunduğu basamakta en az bir tam yıl prim ödememiş olması halinde yaşlılık aylığı bir önceki basamak üzerinden hesaplanır.

b) Yaşlılık aylığı; sigortalının kadın ise 50, erkek ise 55 yaşından sonra sigortalılığa devamda fazla olan her tam yaş için ve 25 yıldan fazla prim ödediği her tam yıl için % 70 oranı birer artırılarak hesaplanır.

Yaşlılık aylığı herhalde % 90 oranını geçemez.

17 nci maddenin son fıkrasına göre bağlanacak kısmi yaşlılık aylığı 25 yıldan eksik prim ödenmiş her tam yıl için % 70 oranı ikişer eksiltilerek hesaplanır.

Yaşlılık aylığının başlangıcı

Yaşlılık aylığının ödenmesine sigortalının aylık bağlanması için Kurumdan yazılı istekte bulunduğu tarihi takip eden aybaşından başlanır.

Yaşlılık aylığının kesilmesi

Yaşlılık aylığı almakta iken, bu Kanun kapsamına tabi çalışanlar hariç, diğer sosyal güvenlik kanunlarına tabi olarak çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıkları çalışmaya başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren kesilir.

Yukarıdaki fıkraya göre yaşlılık aylığı kesilen sigortalılardan işten ayrılarak yaşlılık aylığı verilmesi için yazılı istekte bulunanlara eski yaşlılık aylığı, istek tarihinden sonraki aybaşından itibaren yeniden ödenmeye başlanır.

Yaşlılık sigortasından toptan ödeme yapılması ve hizmet ihyası

Kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmuş bulunmakla beraber, malullük veya yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanamayan sigortalılara; ödedikleri primler, sigortalılıklarının sona ermesi halinde, yazılı istekleri üzerine toptan ödeme şeklinde geri verilir.

Ancak, bu gibi kimseler, bu Kanuna tabi olarak çalışmaya yeniden başladıkları ve evvelce kendilerine yapılan toptan ödeme tutarlarını, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren hesaplanacak kanuni faizi ile birlikte peşin olarak iade ettikleri takdirde, bu Kanuna göre geçen sigortalılık süreleri geçerli sayılır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Ölüm Sigortası

Ölüm, sigortasından sağlanan yardımlar

Ölüm sigortasından sağlanan yardımlar şunlardır:

a) Ölen sigortalının eşine, çocuklarına, ana ve babasına aylık bağlanması,

b) Ölen sigortalının eşine, çocuklarına, ana ve babasına toptan ödeme yapılması,

c) Ölen sigortalı için cenaze masrafı karşılığı verilmesi.

Ölüm sigortasından aylık bağlama şartları

a) Ölüm tarihinde en az üç tam yıl sigorta primi ödemiş olan,

b) Malullük veya yaşlılık aylığı almakta iken veya yazılı olarak istekte bulunup malullük veya yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazandıktan sonra ölen,

c) Bağlanmış bulunan malullük veya yaşlılık aylıkları kesilmiş iken ölen,

d) En az üç tam yıl sigorta primi ödemiş olanlardan 21 inci maddeye göre toptan ödeme isteğinde bulunmakla beraber toptan ödeme yapılmadan ölen.

Sigortalının hak sahiplerine yazılı istekleri üzerine aylık bağlanır.

Ancak, sigortalı iken geçirdiği iş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölenler için bir tam yıl prim ödemek yeterlidir.

Ölüm aylığının hesaplanması

Sigortalının ölümü halinde hak sahiplerine bağlanacak aylığın tespit edilmesinde;

a) Sigortalının almakta olduğu malullük veya yaşlılık aylığı.

b) Sigortalının bağlanmasına hak kazanmış olduğu malullük veya yaşlılık aylığı veya kısmi yaşlılık aylığı,

c) Malullük aylığı bağlandıktan sonra kontrol muayenesi sebebi ile aylığı kesilen sigortalı için kesilmiş bulunan malullük aylığı,

d) Yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra 20 nci maddenin birinci fıkrasına göre kesilen aylığı.

e) Sigortalının üç tam yıl prim ödemekle beraber 15 tam yıl sigorta primi ödemeden ölümü halinde 15 tam yıl sigorta primi ödemiş olanlar gibi 18 inci madde hükmüne göre hesaplanacak kısmi aylığı,

Esas tutulur.

Sigortalı, başka birinin sürekti bakımına muhtaç durumda malul sayılarak aylık bağlanmış veya aylık bağlanmasına hak kazanmış ise (a), (b) ve (c) bentlerinde esas tutulan aylıklarda bu nedenle yapılan artış oranı dikkate alınmaz.

Ölüm aylığı, herhalde ölüm aylığının hesaplanmasına esas basamak göstergesi ile katsayının çarpımının % 90’ını aşamaz.

Ölüm aylığının başlangıcı

Ölüm aylığının ödenmesine, sigortalının ölüm tarihini takip eden aybaşından başlanır.

Malullük veya yaşlılık aylığı almakta iken ölen sigortalının hak sahiplerine bağlanacak aylığın ödenmesine, sigortalının hak kazandığı son 3 aylık dönemin sona erdiği tarihten başlanır.

Toptan ödeme

Ölen sigortalının hak sahiplerinden hiçbiri bu Kanuna göre ölüm sigortasından aylık bağlanmasına hak kazanmadıkları takdirde, sigortalının ödediği primler hak sahiplerine toptan ödeme şeklinde geri verilir.

Eş ve çocuklara, ana ve babaya tahsis yapılması

Ölen sigortalının tahsis yapılmasına hak kazanan kimselerine aşağıdaki hükümlerde belirtilen oran ve şartlarda aylık bağlanır veya toptan ödeme yapılır.

Ölen sigortalının 24 üncü madde gereğince tespit edilecek aylığının veya 26 ncı madde gereğince yapılacak toptan ödeme tutarının;

a) Dul karısına % 50'si; aylık alan çocuğu bulunmaması halinde ise % 75'i,

b) Sigortalı kadının ölüm tarihinde çalışamayacak durumda malul veya 55 yaşını doldurmuş olup da geçiminin sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen kocasına % 50’si, aylık alan çocuğu bulunmaması halinde ise % 75’i,

c) 18 yaşını veya ortaöğrenim yapması halinde 20, yükseköğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmamış veya yaşları ne olursa olsun çalışamayacak durumda malul bulunan erkek çocukları ile herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi bir işte çalışmayan veya buralardan aylık veya gelir almayan yaşları ne olursa olsun evli olmayan kız çocukların her birine % 25'i,

d) Sigortalının ölüm tarihinde veya sonradan eşine veya çocuklarına yapılması gereken tahsisin toplamı sigortalıya ait tahsisten aşağı olursa artan kısım eşit paylar halinde, geçiminin sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen ana ve babasına, her birinin hissesi sigortalıya ait aylığın en çok % 25'i olacak şekilde,

Aylık veya toptan ödeme şeklinde verilir.

Hak sahiplerine bağlanacak aylıklara esas aylık tutarı, birinci basamak göstergesinin katsayı ile çarpımının % 50’sinden az olamaz. Bu miktarın, hak sahibi bir kişi ise % 80’inden, iki kişi ise % 90'ından, iki kişiden fazla ise % 100’ünden az aylık bağlanamaz.

Sigortalı tarafından evlat edinilmiş, tanınmış veya nesebi düzeltilmiş veya babalığı hükme bağlanmış çocukları ile sigortalının ölümünden sonra doğan çocukları bağlanacak aylıktan yukarıda belirtilen esaslara göre yararlanırlar.

Hak sahibi eş ve çocuklara yapılacak tahsisin toplamı, sigortalıya ait aylık veya toptan ödeme tutarını geçemez. Bu sınırın aşılmaması için, gerekirse hak sahiplerinin tahsis miktarından orantılı olarak indirimler yapılır.

Ölüm sigortasından bağlanan aylığın kesilmesi

Sigortalının dul eşi evlenirse aylığı kesilir. Aylığın kesilmesine yol açan evlenme son bulunca aylık yeniden bağlanır. Sonraki eşinden de aylık almaya hak kazanan dul eşe hu aylıklardan fazla olanı ödenir.

Sigortalının kız çocuklarına bağlanan aylıklar herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi işlerde çalışmaya başladıkları veya evlendikleri tarihi takibeden dönem başından itibaren kesilir. Aylığın kesilmesine yol açan sebebin son bulması halinde, bu tarihi takibeden aybaşından itibaren herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi bir işte çalışmamak veya buralardan aylık veya gelir almamak kaydıyla yeniden aylık bağlanır.

Sigortalının erkek çocuklarına bağlanan aylıklar; çocuğun 18 yaşını, ortaöğrenim yapması halinde 20 yaşını, yükseköğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurduğu tarihe kadar devam eder. Belirtilen yaşlan doldurdukları tarihlerde çalışamayacak durumda malul olan çocukların aylıkları, bu yaşları doldurduktan sonra da kesilmez.

Cenaze masrafı karşılığı

Sigortalının veya malullük veya yaşlılık aylığı almakta olanların ölümleri halinde, ölen sigortalının ailesine, Kurum Yönetim Kurulunun önerisi ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının onayı ile tespit edilecek tarife üzerinden cenaze masrafı karşılığı ödenir,

Cenaze gerçek veya tüzelkişiler tarafından kaldırılırsa masrafların belgelere dayanan ve tarifedeki miktarı geçmeyen kısmı bunlara ödenir. Şu kadar ki, yapılan masraflar bu miktardan az olursa artanı sigortalının ailesine verilir.

ÜÇÜNCÜ KISIM

Mali Hükümler

Prim alınması ve yönetim giderleri

Bu Kanun gereğince sigortalılara yapılacak her türlü yardımlarla yönetim giderlerini karşılamak üzere Kurumca bu Kanun hükümlerine göre sigortalılardan prim alınır.

Yönetim giderleri, Kurumun 2.9.1971 tarih ve 1479 sayılı Kanun ile bu Kanundan doğan genel yıllık gelirlerinin % 10’unu aşamaz.

Prim oranı ve hesaplanması

Bu Kanuna göre ödenecek aylık sigorta primi, sigortalının 33 üncü maddede yer alan basamak göstergesinin katsayı ile çarpımının % 15’idir.

İhtiyatların işletilmesi

Kurumun bu Kanun hükümlerinin yerine getirilmesi için elde ettiği prim ve prime ilişkin gelirleri, taşınır ve taşınmaz mallar ile iştirak ve diğer gelirlerinden her hesap yılı sonunda her türlü giderlerin indirilmesinden sonra kalan meblağ ihtiyat olarak ayrılır.

İhtiyatlar;

a) Faiz haddi yürürlükteki hükümlere göre en yüksek seviyede olmak şartıyla Devlet bankalarına yatırmak,

b) Devletin çıkardığı veya kefil olduğu tahvillere yatırmak,

c) Taşınmaz mallara yatırmak,

d) 2.9.1971 tarih ve 1479 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde tespit edilen esaslar çerçevesinde kuracağı tüzelkişiliği haiz müesseselere ve şirketlere sermaye olarak koymak veya kurulmuş bulunanların hisse senetlerini ve ortaklık paylarını satın almak,

Suretiyle işletilir,

(b) bendi gereğince yatırılacak miktar gelir fazlası olarak birikmiş bulunan meblağın % 40'ını geçemez.

2.9.1971 tarih ve 1479 sayılı Kanun ile bu Kanuna göre elde edilen gelirler ayrı ayrı değerlendirilir. Bunlar arasında herhangi bir şekilde aktarma yapılmaz. Kurumun genel yönetim giderleri, bu Kanun ile 2.9.1971 tarih ve 1479 sayılı Kanundan doğan yıllık gelirler oranında tevzi edilir.

2.9.1971 tarih ve 1479 sayılı Kanuna 8.3.1981 tarih ve 2423 sayılı Kanunla ilave edilen ek 6 ncı madde hükümleri bu Kanun için de aynen geçerlidir.

Sigorta primine ve aylıklara esas olan basamaklar

Bu Kanuna göre sigortalıların ödeyecekleri primler ve bağlanacak aylıkların hesabında, aşağıda tespit edilen basamak göstergelerinin katsayı ile çarpılması suretiyle bulunacak tutarlar esas alınır.

Yukarıdaki basamak göstergeleri; geçim endekslerinde, asgari ücretlerde, genel ücret düzeylerinde ve ülkenin ekonomik durumunda meydana gelen değişikliklerle Kurumun malî durumu göz önünde bulundurulmak, basamak sayısı sabit kalmak kaydıyla ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa ekli gösterge tablosunun en yüksek gösterge rakamını aşmamak üzere Bakanlar Kurulu kararı ile yeniden düzenlenebilir.

Basamak seçilmesi

Sigortalı bu Kanuna sigortalılığın başladığı tarihte 33 üncü maddede belirtilen basamaklardan dilediğini seçer.

Üç ay içinde basamak seçilmemesi halinde birinci basamak seçilmiş sayılır.

Gerek bu Kanun gerekse diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamından çıkarak yeniden bu Kanun kapsamına girenlerin, evvelce bu Kanuna göre fiilen prim ödemiş oldukları son basamak üzerinden sigortalılıkları devam eder.

Basamak yükseltilmesi

Seçtiği, intibak ettirildiği veya yükselttiği basamakta iki tam yılını dolduran sigortalılar, prim borçlarını ödemek ve Kuruma yazılı istekte bulunmak şartıyla istek tarihini takip eden yılbaşından itibaren bir üst basamağa yükselebilirler.

Primlerin ödenmesi

Sigortalı, 31 inci maddede belirtilen prim borcunu ait olduğu yıl içinde Bakanlar Kurulunca tespit edilen dönemlerde ödemek zorundadır. Kurumun prim alacakları; Bakanlar Kurulu kararı ile ürün bedellerinden tevkii suretiyle de tahsil edilebilir.

Primler, süresi içinde ve tam olarak ödenmezse; ödenmeyen kısmı, ödemenin yapıldığı tarihteki 33 üncü maddede belirtilen basamak göstergesinin yürürlükteki katsayı ile çarpımı sonunda elde edilen tutarın 31 inci maddede yer alan prim oranına göre hesaplanarak tahsil edilir.

Yangın, su baskını, salgın hastalık ve deprem gibi bir afete uğrayan ve bunu belgeleyen sigortalılar tarafından süresinde ödenmeyen primler hakkında bir yıl süreyle ikinci fıkra hükmü uygulanmaz.

Ödenmeyen primler için kurumca düzenlenecek belgeler

Bu Kanuna göre alınacak sigorta primlerinin ödenmesi için Kurumca sigortalıya yapılacak bildiri üzerine prim borçlan ödenmezse, Kurumca düzenlenen ve sigortalının prim borcu miktarını gösteren belgeler resmi dairelerin usulune göre verdikleri belgeler hükmünde olup, icra ve iflas dairelerince bunların tabi oldukları hükümlere göre işlem yapılır.

Yersiz olarak alınan primlerin geri verilmesi

Yanlış ve yersiz olarak alındığı anlaşılan primler, alındığı tarihten itibaren 10 yıl geçmemiş ise sigortalıya geri verilir.

Primleri geri verilenlerin, primleri iptal edilen çalışmaları dolayısıyla kurumca malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından verilmekte olan aylıklarının ödenmesi, bu sebeple gerekli tahsis ve ödeme şartlarını yitirmiş olurlarsa durdurulur.

Şu kadar ki, daha önce sağlanan yardımlara ilişkin giderler ilgililerden geri alınmaz.

Vergi, resim, harç, fon ve katılma payı muafiyeti

a) Bu Kanuna göre sigortalılardan tahsil edilen primler ile sair şekilde elde olunan gelirler ve 32 nci maddenin (d) bendi uyarınca kurulan müessese ve iştiraklerden sağlanan hak ve gelirler,

b) Bu Kanuna göre sigortalılara ve hak sahiplerine verilen aylıklar ve yapılan yardımlar,

c) Bu Kanun hükümlerinin uygulanmasından doğan Kuruma ait taşınır ve taşınmaz mallar, bunların alım ve satım işlemleri ile kurumun hizmet gereği ihtiyaç duyduğu ve Türkiye'de temini mümkün olmayan malların ithali, kiralanması,

d) Bu Kanunun uygulanması sebebiyle Kurumun taraf olduğu dava ve icra takipleri ile ilanları,

e) Bu Kanunla ilgili olarak kurumca yapılan bütün işlemler ve bu işlemler için ilgililere verilmesi veya bunlardan alınması gereken yazı ve belgeler ve bunların suretleri.

İthalde alınan vergi ve resimler dahil her türlü vergi, resim ve harçlar ile Kurumun doğrudan doğruya hizmetlerinden faydalanmadığı fon ve kuruluşlara katkı paylarından muaftır.

DÖRDÜNCÜ KISIM

Çeşitli Hükümler

Raporlar

Sigortalıların ve hak sahiplerinin malullük hallerinin tespitinde Sosyal Sigortalar Kurumu sağlık tesislerinin sağlık kurulları ile genel bütçeye dahil dairelere ait hastanelerin sağlık kurullarınca verilecek raporlarda belirtilen hastalık ve arızalar esas tutulur.

Raporları yeterli görülmeyenler Kurumca yeniden muayene ettirilebilirler.

İlgililerin durumlarının tespitinde son muayene raporu esas tutulur.

Yukarıda belirtilen raporlar üzerine Kurumca verilen karara ilgililer tarafından itiraz edilirse, durum Sosyal Sigortalar Kurumu Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır.

Sosyal Sigortalar Kurumunca yerine getirilen bu hizmetin karşılığı, anılan Kurumun ücret tarifesi üzerinden ödenir.

Kontrol muayenesi

Kurum. 14 üncü maddeye göre malullük aylığı bağlanan sigortalıları ve 27 nci maddeye göre aylık bağlanan çalışamayacak durumda malul koca veya çocukları, kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını dolduruncaya kadar kontrol muayenesine tabi tutabilir.

Yapılan kontrol muayenesi sonucu; malullük durumunun kalktığının anlaşılması halinde ödenmekte olan aylıklar kesilir.

Kabul edilir bir özürü olmadığı halde kontrol muayenesini Kurumun yazılı bildirisinde belirtilen tarihi takip eden aybaşına kadar yaptırmayanların aylıklarının ödenmesi, kontrol muayenesi için belirtilen tarihten sonraki aybaşından başlanarak durdurulur.

Kontrol muayenesini Kurumun yazılı bildirisinde belirtilen tarihten başlayarak üç ay içinde yaptıran ve malullük halinin devam ettiği tespit edilenlerin aylıkları, ödemenin durdurulduğu tarihten başlanarak tekrar verilir.

Kontrol muayenesini Kurumun yazılı bildirisinde belirtilen tarihten üç ay geçtikten sonra yaptıran ve malullük halinin devam ettiği tespit edilenlerin durdurulan aylıkları rapor tarihini takip eden aybaşından başlanarak ödenir.

Aylıkların birleşmesi

Hem malullük hem de yaşlılık sigortasından aylık bağlanma sına hak kazanan sigortalıya bu aylıklardan yüksek olanı, aylıklar eşitse yalnız yaşlılık aylığı bağlanır.

Malullük sigortasından aylık bağlanmasına ve yaşlılık sigortasından toptan ödeme yapılmasına hak kazanan sigortalıya yalnız malullük aylığı verilir.

Aylıkların ödenmesi

Sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince bağlanan aylıklar, üç ayda bir peşin olarak verilir. Aylığın başlama tarihi ile ilk üç aylık dönem arasındaki haklar ayrıca ödenir.

Peşin ödenen üç aylık, durum değişikliği veya ölüm halinde geri alınmaz.

Hizmetlerin birleştirilmesi

Bu Kanuna tabi olarak geçen hizmet süreleri ile;

a) 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ve aynı Kanunun Geçici 20 nci maddesinde belirtilen emekli sandıklarına.

b) 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununa,

c) 1479 sayılı Bağ - Kur Kanununa.

d) Diğer sosyal güvenlik kanunlarına.

Tabi olarak geçen hizmet süreleri 24.5.1983 tarih ve 2829 sayılı Kanun hükümlerine göre birleştirilir.

Avans verilmesi

Malullük, yaşlılık veya ölüm sigortalarından aylık bağlanması veya toptan ödeme işlemlerine başlanmış bulunan ve aylığa veya toptan ödeme yapılmasına hak kazandığı anlaşılan sigortalıya veya hak sahiplerine, işlemlerin gecikmesi halinde, gecikilen her ay için birinci basamak göstergesinin katsayı ile çarpılması sonucu bulunarak tutarın % 50 sini geçmeyecek şekilde ve ilerideki alacaklarından mahsup edilmek üzere avans verilebilir.

Yol parası ve zaruri giderler

Sigortalılarla bunların ölümleri halinde hak sahiplerinin;

a) Malullük durumlarının tespiti,

b) Verilen raporların Kurumca yeterli görülmemesi sebebiyle yeniden muayenesi,

c) Kontrol muayenesi,

Dolayısıyla Kurumca bir yerden başka bir yere gönderilmesi halinde, bunların veya lüzum görülmesi üzerine bunlara refakat ödecek kimselerin gidiş - dönüş yol paraları ile zamiri giderleri Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onanacak bir tarifeye göre Kurumca ödenir.

İlgililerin isteği veya itirazı üzerine Kurumca muayeneye gönderilenlerin bu istek veya itirazlarının doğru olduğu anlaşıldığı takdirde bunlara ve refakatçilerine de gidiş - dönüş yol paralan ve zarurî giderleri ödenir.

Üçüncü şahısların sorumluluğu

Üçüncü şahısların suç sayılır hareketi ile bu Kanunda sayılan yardımların yapılmasını gerektiren bir durumun dogması halinde Kurum, sigortalı veya hak sahiplerine bu Kanunda belirtilen gerekli yardımları yapar.

Ancak, Kurum bu yardımların tutan için üçüncü kişilere rücu eder.

Savcılıktan bilgi istenmesi

Kurum, bu Kanunda belirtilen sigorta olayları dolayısıyla yapılan soruşturmaların sonucu hakkında, Cumhuriyet savcılıklarından bilgi isteyebilir.

Bildirme

Kurum, malullük, yaşlılık ve ölum sigortalarından aylık bağlanması veya toptan ödeme yapılması için gerekli belgeler tamamlanınca, bağlanacak aylıkları ve yapılacak toptan ödemeleri hesap ve tespit ederek en geç üç ay içinde ilgililere yazı ile bildirir.

Bilgi verme yükümlülüğü

10 uncu maddede belirtilen merci, kurum, kuruluş, kooperatifler ve birlikleri ile şirket ve bankalar Kurumun isteği üzerine her türlü bilgi ve belgeyi vermekle yükümlüdürler.

Yaş

Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına ilişkin yaş ile ilgili hükümlerin uygulanmasında, sigortalının ve hak sahiplerinin, sigortalının bu Kanuna ilk defa tabi olduğu tarihte nüfus kütüğüne kayıtlı bulunan doğum tarihi, sigortalının bu Kanuna ilk defa tabi olduğu tarihten sonra doğan çocuklarının da nüfus kütüğüne ilk olarak yazılan doğum tarihleri esas tutulur.

Nüfus kayıtlarında doğum ay ve günleri yazılı olmayanlar 1 Temmuzda, doğum ayı yazılı olup da günü yazılı olmayanlar o ayın birinde doğmuş sayılır.