Ticaret Bakanlığı Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer Tehdit ve Tehlikelere Dair Görev Yönergesi

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar

Amaç

(1) Bu Yönergenin amacı; yurt içinde ve yurt dışında meydana gelip ülkemizi etkileyebilecek olan kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer tehdit ve tehlikelere karşı insan sağlığı ve çevreye yönelik zararın önlenmesi veya en aza indirilmesi için gerekli tedbirlerin alınması amacıyla Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı ile ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşlarının olay öncesi, sırası ve sonrasına ilişkin görev ve sorumluluklarını belirlemek, Bakanlık tarafından yapılacak müdahale ve diğer faaliyetlerin etkin bir şekilde yerine getirilmesini sağlamaktır.

Kapsam

(1) Bu Yönerge; kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer tehdit ve tehlikelere karşı alınacak önlemler ile yapılacak hizmetleri yürütmekle görevli Bakanlık merkez ve taşra birimleri ile ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşlar tarafından yapılacak hizmetleri kapsar.

Dayanak

(1) Bu Yönerge; 1/10/2020 tarihli ve 31261 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 3033 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan ‘Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer Tehdit ve Tehlikelere Dair Görev Yönetmeliğinin 30 uncu maddesinin birinci fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar

(1) Bu Yönergede yer alan;

a) Bakan: Ticaret Bakanını,

b) Bakan Yardımcısı: Destek Hizmetleri, Tasfiye İşleri ve Döner Sermaye Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakan Yardımcısını,

c) Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,

ç) Başkanlık: Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığını,

d) Çift kullanımlı malzeme: Sanayide, üretimde ve tarımda ilaç üretimi gibi yararlı alanlarda kullanılan ancak kitle imha silahlarının üretimi ve geliştirilmesinde kullanılabileceğinden şüphe duyulabilecek her türlü madde ve malzemeyi,

e) Dekontaminasyon: Kişi, araç, malzeme ve binalar ile alanlar üzerinde etki gösteren kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerin etkilerinin tamamen giderilmesi veya sağlık açısından tehdit oluşturmayacak seviyeye indirilmesi için yapılan işlemleri,

f) İlk müdahale ekipleri: Olay bölgesinde keşif-tespit, bomba imha, olay yeri güvenlik, arama-kurtarma, dekontaminasyon, itfaiye ve acil sağlık hizmetlerini yürüten ekipleri,

g) Kalibrasyon: Belirlenmiş koşullar altında, doğruluğu bilinen bir ölçüm standardını veya sistemini kullanarak diğer test ve ölçüm aletinin doğruluğunun ölçülmesi ve sapmalarının belirlenmesi için yapılan işlemleri,

ğ) KBRN: Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer kelime grubunun kısaltmasını,

h) KBRN maddesi: İnsan sağlığı ve çevre için tehlikeli durumlara yol açabilecek kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerini,

ı) KBRN olayı: Kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerin kasten veya kazaen yayılmasıyla oluşan, insan sağlığı ve çevre için zararlı ve tehlikeli durumları,

i) KBRN riski: İnsan sağlığı ve çevrenin, kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerinin kasten veya kazaen çevreye yayılmasından zarar görme olasılığını ve zararın ciddiyet derecesini,

j) KBRN savunması: Kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer saldırılarından korunabilmek, kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer ajanların etkilerini yok etmek veya mümkün olduğunca en aza indirebilmek için alınan önlemler ve yapılacak çalışmaların tümünü,

k) KBRN tehdidi: Petrol kirlenmeleri, bulaşıcı hastalıklar, soba zehirlenmeleri ve kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerin yayılımı sonucu meydana gelebilecek deniz kirlenmeleri hariç olmak üzere, kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerden elde edilmiş silahların, terör, sabotaj ve benzeri eylemlerde kasten kullanılmasını,

l) KBRN tehlikesi: Petrol kirlenmeleri, bulaşıcı hastalıklar, soba zehirlenmeleri ve kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerin yayılımı sonucu meydana gelebilecek deniz kirlenmeleri hariç olmak üzere; endüstriyel üretimde, sağlık sektöründe, laboratuvarlarda, bilimsel araştırmalarda ürün ya da ara ürün olarak kullanılan kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerin kazaen yayılmasıyla oluşan durumları,

m) Kitle imha silahı (KİS): Biyosfere, doğal ve insan yapımı yapılara ve/veya çok sayıda insana büyük ölçüde zarar veren silahları,

n) NATO: Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütünü,

o) Prekürsör: Hangi yöntemle olursa olsun, bir kimyasal maddenin üretimi sırasında herhangi bir aşamada rol oynayan başka bir kimyasal maddeyi,

ö) Risk analizi: Tehdit ve tehlikelere yönelik olarak ortaya çıkabilecek risklerin önceden tanımlanıp değerlendirilmesini,

p) Risk azaltma: Tehdit ve tehlikelere yönelik olarak risklerin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve azaltılmasına yönelik sistematik olarak gerçekleştirilen faaliyetleri,

r) Sıcak bölge: Kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddeler ile kirlendiği tespit edilmiş, çevreyi ve yaşamı tehdit eden tehlikeli bölgeyi,

s) Soğuk bölge: Sıcak bölgede tespit edilmiş kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddeler ile kirlenmesi muhtemel olmayan, acil tıbbi müdahale ve ambulans hizmetlerinin yürütüldüğü temiz bölgeyi,

ş) TAMP: Türkiye Afet Müdahale Planını,

t) Tehlikeli madde: Doğaları, içerik ve durumları nedeniyle çevre güvenliğini, hayvanları, insanları ve genel güvenliği tehlikeye düşürme potansiyeline sahip maddeyi,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Görev ve Sorumluluklar

Görev ve sorumluluklar

(1) Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer Tehdit ve Tehlikelere Dair Görev Yönetmeliği’nde Bakanlığımıza verilen görevler ile Bakan Yardımcılığı Makamınca verilen görevlerin yerine getirilmesinden Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı ile ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşlar sorumludurlar.

(2) Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı ile ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşlardan kendilerine görev verilenler Bakanlığımıza yüklenen görevleri yerine getirmenin yanı sıra diğer bakanlık kurum ve kuruluşlar ile iş birliği içerisinde çalışmaktan sorumludurlar.

Bakanlığın görev ve sorumlulukları

(1) Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı birimleri bu Yönergede kendilerine verilen görevleri yerine getirmekten ayrı ayrı sorumludur.

(2) Bakan Yardımcısının görev ve sorumlulukları

a) Bakan tarafından, Yönerge kapsamında süreçlerin yönetilmesi için Bakan Yardımcısı görevlendirilir.

b) KBRN tehdit ve tehlikelerine karşı alınacak önlemler, yapılacak çalışmalara katılım sağlamak.

c) KBRN risk ve zarar azaltma çalışmalarına, ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içerisinde katılım sağlamak.

ç) KBRN alanında ilgili kurum ve kuruluşların yürüttüğü faaliyetlerin değerlendirilmesi ve bu konuda bilgi paylaşımının sağlanması amacıyla yapılan toplantılara katılım sağlamak.

d) İlgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği içerisinde yerel ve ulusal düzeyde yapılan KBRN tatbikatlarına katılım sağlamak.

e) Merkez ve taşra teşkilatı personelinin KBRN tehdit ve tehlikelerine yönelik farkındalık ve bilgi düzeyinin artırılması amacıyla çalışmalar yürütmek,

f) İlgili kurumlarla iş birliği içinde KBRN silah ve maddeleriyle ve bu nitelikteki tehlikeli atıkların ve çift kullanımlı malzemelerin yurda kaçak giriş ve çıkışlarının engellenmesini, bu tür faaliyette bulunan şahıs ve grupların izlenmesini ve gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak.

g) Görev alanına giren bölgelerde, KBRN maddesi içeren ve içerdiğinden şüphe edilen mühimmata, patlayıcı düzeneklere ve cisimlere yönelik müdahale işlemlerini 24/2/2000 tarihli ve 4536 sayılı Denizlerde ve Yurt Yüzeyinde Görülen Patlayıcı Madde ve Şüpheli Cisimlere Uygulanacak Esaslara ilişkin Kanun hükümlerine göre yürütmek.

(3) İthalat Genel Müdürlüğünün görev ve sorumlulukları

a) İthalat Rejimi Kararı kapsamında, KBRN araç, gereç ve malzemeleri konusunda gerekli önlemleri almak ve düzenlemeleri yapmak.

b) Kamu kurum ve kuruluşları ile ithalat yetkisi bulunan firmaların KBRN kapsamında ithal edeceği ürünlerle ilgili izinleri ve belgeleri vermek.

(4) Gümrükler Genel Müdürlüğünün görev ve sorumlulukları

a) Yurt dışından gönderilen ve/veya yurt dışına gönderilecek bağış, yardım ve eğitim amaçlı KBRN malzemeleri ile kurtarma ve iyileştirmede ihtiyaç duyulacak diğer malzemelerin yurt içine girişi ve yurt dışına çıkışıyla ilgili işlemlerin ilgili mevzuat çerçevesinde bekletilmeden yapılmasını sağlamak.

b) Son kullanıcı olarak ithal edilen, KBRN araç, gereç ve malzemelerinin yurt içine girişiyle ilgili işlemlerin ilgili mevzuat çerçevesinde bekletilmeden yapılmasını sağlamak.

(5) Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğünün görev ve sorumlulukları

a) KBRN silah ve bunların yapımında kullanılan malzemeler ile tehlikeli endüstriyel maddelerin kaçakçılığını önlemek ve izlemek, bu doğrultuda gümrüklü yer ve sahalarda gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak, gerektiğinde diğer kolluk birimleri ve ilgili diğer kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapmak.

(6) Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğünün görev ve sorumlulukları

a) İthalatta Bakanlığımız yasal yetki alanına giren konulardaki risk değerlendirmesi, elektronik ortamda yürütülen gümrük işlemlerine ilişkin olarak ve emniyet/güvenlik amaçlı risk analizi çalışmaları kapsamında gerçekleştirmek.

b) Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer Tehdit ve Tehlikelere ilişkin risk durumunun sistem üzerinden takip edilmesi gereken unsurları (ürün, ülke, firma ve benzeri), takip gerekçesi, süresi ve oranına ilişkin bilgilerin, ilgili kurum ve kuruluşlarca yazılı olarak bildirilmesi halinde gereğini yapmak.

(7) Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünün görev ve sorumlulukları

a) Tüketicilerin tüketim maddeleri yönünden çevresel tehlikelerden korunabilmesi amacıyla alınacak tedbirlerin belirlenmesinde ilgili bakanlık ve kuruluşlarla işbirliği yapmak.

(8) Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğünün görev ve sorumlulukları KBRN alanında insan sağlığı ve güvenliği ile kamu yararı doğrultusunda ürün güvenliği politikalarının ilgili kuruluşlarla iş birliği halinde hazırlanmasını sağlamak.

(9) Strateji Geliştirme Başkanlığının görev ve sorumlulukları

a) KBRN tehdit ve tehlikelerine karşı Teçhizat ve donanım alımı yapacak ilgili harcama biriminin bütçesinde ödenek ayrılmasını sağlamak.

b) Olağanüstü durumlarda hazırlıklı olmak için ödenekle ilgili tedbirleri almak.

(10) Personel Genel Müdürlüğünün görev ve sorumlulukları

a) Bu Yönerge kapsamında görev alacak personelin KBRN eğitimi almalarını sağlamak.

b) KBRN riski yüksek yerlerde görev yapan personelin gerektiğinde başka bölgelere nakillerini yapmak.

(11) Destek Hizmetleri, Tasfiye İşleri ve Döner Sermaye Genel Müdürlüğünün görev ve sorumlulukları

a) KBRN Yönergesini hazırlamak ve yayımlamak.

b) KBRN konusunda yayımlanan mevzuatı takip etmek, yapılan değişiklikleri merkez ve taşra teşkilatı ile ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşlara duyurulmasını sağlamak.

c) Bakanlık Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezinin faaliyete geçmesi durumunda sekretarya hizmetlerini yürütmek.

ç) İhtiyaçların karşılanması için bütçeye konulacak ödeneği belirlemek ve belirlenen ödeneği Strateji Geliştirme Başkanlığına bildirmek.

d) Bakanlık personelinin gerektiğinde tahliyesi durumunda ulaştırma ve barınma hizmetlerini yerine getirmek.

e) KBRN risk analizlerinin çıkarılması hususunda sivil ve askeri makamlara Bakanlıkla ilgili bilgilerin verilmesi hususunda koordinasyonu sağlamak.

f) Bakanlığa gönderilen paket, koli, zarf vb.nin alıcısı belli olsa bile şüpheli bir durum olduğunda ön inceleme sonrasında ilgili kolluk kuvvetlerine bilgi vermek.

g) KBRN silah ve maddeleriyle, terör ve sabotaj eylemlerine ilişkin duyum, ihbar ve istihbari bilgileri ilgili birimlere göndermek.

(12) Diğer Merkez Birimlerinin görev ve sorumlulukları

a) KBRN ile ilgili Bakanlık merkez teşkilatı arasındaki yazışmalarda Destek Hizmetleri, Tasfiye İşleri ve Döner Sermaye Genel Müdürlüğünün koordinesini almak.

(13) İlgili/İlişkili Kuruluşların görev ve sorumlulukları

a) Bakanlıktan alınan talimatlarla verilen görevlere ilişkin çalışmaları yürütmek.

b) KBRN tehdit ve tehlikelerine karşı kendi tedbirlerini almak/aldırmak.

c) KBRN tehdit ve tehlikelerine karşı kendi görev talimatını hazırlamak, Bakanlık Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezinin faaliyete geçmesi durumunda merkezde temsilci bulundurmak.

(14) Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri, Serbest Bölge Müdürlükleri, İl Ticaret Müdürlüklerinin görev ve sorumlulukları

a) Bu Yönergenin yayımlanmasını müteakip 6 ay içerisinde KBRN talimatı hazırlar ve ast birimlere yayımlar.

b) KBRN tehdit ve tehlikelerine karşı tespit, teşhis ve arındırma hizmetlerini, il afet ve acil durum müdürlüğü koordinatörlüğünde il bünyesindeki kamu ve özel kurum ve kuruluşlarla yürütülür.

c) Afet ve Acil Durum Planında KBRN tehdit ve tehlikelerine karşı yürütülecek görevlere yer verilmesi sağlanır.

ç) İl bazında, KBRN tehdit ve tehlikeleriyle ilgili olarak;

1) KBRN risk analizlerinin çıkarılmasına ihtiyaç duyulması halinde, Ticaret İl Müdürlükleri, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının il teşkilatları ve özel sektör kuruluşları ile Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüklerince gerekli koordinasyon sağlanır.

2) İl sınırları içinde veya komşu il sınırları içinde olup, tedbir gerektiren kimyasal ve biyolojik tehdit veya tehlike yaratabilecek üretim, depolama, laboratuvar ve atık tesisi veya benzeri işletmelere yönelik risk analizlerinin çıkarılması için garnizon komutanlıkları ile ilgili kamu ve özel kurum ve kuruluşlarından talepte bulunulur.

d) Bakanlık ve AFAD Başkanlığından gelen talimatlar doğrultusunda kurumlarda işbirliği içerisinde gerekli tedbirlerin alınması sağlanır.

e) İlgili kurumlarca personele, KBRN tehlikeleri ve korunma konularında kurs, seminer, panel vb. etkinlikler düzenleyerek eğitim verilmesi sağlanır.

f) KBRN teçhizat ve donanımın alınması bu yönergenin 7 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre yapılır.

g) KBRN silah ve maddeleriyle, terör ve sabotaj eylemlerine ilişkin duyum, ihbar ve istihbaratı bilgileri çok ivedi olarak Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüğü, İl Emniyet Müdürlüğü ve/veya İl Jandarma Komutanlığına bildirilir.

ğ) Bölge ve İl Müdürlükleri, kurumlar ile çevresinde KBRN tehlikeleri ile çevrenin kirlenmesi durumunda İl Afet ve Acil Durum, Sağlık, Orman, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerine haber verilir.

h) Kimyasal tehlikenin tanımlanmasında Valilik tarafından ihtiyaç duyulması halinde laboratuvarlardan yararlandırılması sağlanır.

ı) Tehdit ve tehlikenin büyüklüğü ile risk durumuna göre AFAD/İl Afet Müdürlüklerinden yardım talep edilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Malzeme Temin Edilmesi ve Mali Hükümler

Araç ve malzeme

(1) Bakanlık, KBRN olaylarına müdahalede kullanılacak temel ekipmanların teknik özelliklerini, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının görüşleri alınarak belirler bu alandaki teknolojik gelişmeleri takip eder ve talep edilecek malzemeler için teknik destek ister.

(2) Bu Yönergede belirlenen görevlerin yerine getirilmesinde ihtiyaç duyulan araç, gereç ve malzemeler, Bakanlık tarafından temin edilir. Bakım, onarım ve kalibrasyon gibi rutin işlemler envanter sahibi birimlerce yapılır veya yaptırılır.

Bütçe

(1) Bakanlık bu Yönergede kendilerine verilen görevlerle ilgili ihtiyaç duyacakları harcamalar için bütçelerine gerekli ödeneği koymakla yükümlüdür.

Hibe ve yardımlar

(1) Bu Yönergede belirtilen görevleri yürütecek olan kurum ve kuruluşlara hibe edilen veya gönderilen her türlü malzeme ve teknik ekipmanın geçici veya kati ithali 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanununun 128 ila 131 inci ve 167 nci maddelerinde belirtilen usul ve esaslar göre yapılır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Eğitim ve tatbikatlar

(1) Bu Yönerge kapsamında görev alacak personelin eğitimleri, AFAD Başkanlığı tarafından verilir.

(2) Bakanlık merkez teşkilatı ile bölge müdürlükleri, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşlar ile valilikler ekiplerin ve personelin eğitimleri Afet ve Acil Durum Eğitim Merkezi Müdürlüğü, Afet ve Acil Durum Arama ve Kurtarma Birlik Müdürlükleri tarafından verilir.

(3) Kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenlenecek olan tatbikat ve eğitimlere ilişkin duyuru ve davet olması halinde, Bakanlık ilgili birimlerince katılım sağlanır.

Bilgi ve belgeler

(1) Bu Yönerge kapsamındaki faaliyetleri yerine getirmekle yükümlü Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı, bu faaliyetlere ilişkin olarak AFAD Başkanlığına gönderilmek üzere talep edilen her türlü bilgi, belge ve dokümanı Destek Hizmetleri, Tasfiye İşleri ve Döner Sermaye Genel Müdürlüğüne vermekle yükümlüdür.

Denetim

(1) Bu Yönerge gereğince bakanlık merkez teşkilatı ile taşra teşkilatı ve İlgili/İlişkili kuruluşlarda yürütülen iş ve işlemlerin denetimi;

(a) Merkez Teşkilatında: Bakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığınca,

(b) İllerde Valiliklerce görevlendirilen personel tarafından yapılır.

Talimat hazırlanması

(1) Bu Yönergenin yayımını müteakip altı ay içinde Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri, İl Ticaret Müdürlükleri ile ilgili ve ilişkili kuruluşlar “Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer Tehdit ve Tehlikelere Dair Görev Talimatı” hazırlayacaklardır.

(2) Yönerge hükümlerine göre hazırlanan Talimat, illerde valilerce onaylanarak yürürlüğe konulur. Talimatın bir nüshası onaylanmasını müteakip, üç ay içerisinde Bakanlığa ve ast birimlere gönderilir. Değişen şartlara göre güncelliği sağlanır.

Yürürlük

(1) Bu Yönerge onay tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

(1) Bu Yönerge hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.