EN
TR
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Konvertibl ve Non-Konvertibl Dövizler" başlıklı bölümündeki 1 inci maddesinde yer alan, "Batı Alman markı" ifadesi "Alman markı" olarak değiştirilmiştir.
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Konvertibl ve Non-Konvertibl Dövizler" başlıklı bölümündeki 2 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 2
Yukarıda sayılanlar dışında kalan döviz ve efektiflerin alım ve satımına ilişkin işlemler uluslararası piyasalardan alınacak verilere göre bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşlarınca serbestçe tesbit edilen kurlar üzerinden yapılır."
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Konvertibl ve Non-Konvertibl Dövizler" başlıklı bölümündeki 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 3
Bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşlarınca Türkiye’de yerleşik kişiler ile dışarıda yerleşik kişilere döviz satışı serbesttir."
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Döviz Kurları" başlıklı bölümündeki 5 inci maddesinin birinci paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 5
Ticari ve gayriticari işlemlere ilişkin olarak yapılan döviz ve efektif alım-satım işlemlerinde uygulanacak döviz kurları bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşlarınca piyasa kuralları dahilinde serbestçe belirlenir."
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Döviz Kurları" bölümündeki 6 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 6
Bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşları;
a) Kendilerine ibraz edilen dövizi natık çekler karşılığında bankacılık teamüllerine uygun olarak kısmen Türk parası ve kısmen efektif veya tamamen efektif ödemesinde bulunabilirler.
b) Efektif veya dövizi natık çekleri bankacılık teamüllerine uygun olarak aynı veya ayrı cins efektiflerle değiştirebilirler. Bankalar, özel finans kurumları ve PTT bunları döviz olarak da yurt dışına havale edebilir.
c) Efektifleri daha küçük veya daha büyük küpürlerle değiştirebilirler.”
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Döviz Pozisyon Yönetimi ve Bilgi Verme" başlıklı bölümünün 7 nci maddesindeki "A) Döviz Pozisyon Yönetimine İlişkin Oranlar" başlıklı kısmı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 7
A) Döviz Pozisyon Yönetimine İlişkin Oranlar
Bankalar ve özel finans kurumları döviz pozisyonu yönetimi sırasında aşağıda belirtilen oranlara uymak zorundadırlar.
Yetkili müeseseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşlarının Döviz Pozisyonu Yönetimine ilişkin uymaları gereken esaslar Merkez Bankası’nca ayrıca belirlenir.
1- Likidite Oranı
Likidite oranı, bankalar ve özel finans kurumlarının döviz ve altın mevcutlarının döviz ve altın taahhütlerine bölünmesi suretiyle bulunur. Bu oran % 10’dan aşağı olamaz. Likidite oranının hesaplanması sırasında kullanılacak olan döviz ve altın mevcutları ve döviz ve altın taahhütlerinin tanımı aşağıdadır.
Döviz ve Altın Mevcutları;
- Bankalar ve özel finans kurumlarının yurtdışı muhabirleri nezdin'de cari hesap ve depo hesaplarında bulunan döviz mevcutları ile altın depo hesaplarında bulunan altın mevcutları ve döviz üzerinden düzenlenmiş kıymetli evrak portföyleri,
- Bankalar ve özel finans kurumlarının 32 sayılı Karar’da öngörülen standartlardaki işlenmiş veya işlenmemiş altın mevcutları,
- Bankalar ve özel finans kurumlarının yurtiçi muhabirleri nezdinde cari hesap, döviz tevdiat hesabı veya depo hesaplarında bulunan döviz mevcutları ile altın depo hesaplarında bulunan altın mevcutları,
- Bankalar ve özel finans kurumlarının kasalarında bulunan efektif mevcutları,
- Bankalar ve özel finans kurumlarının Merkez Bankası bünyesinde kurulan Döviz ve Efektif Piyasalarında ve Bankalararası Para Piyasalarında işlem yapabilmek için Merkez Bankası’na teminat olarak tevdi ettikleri döviz depoları, uluslararası standartdaki altın, yabana devlet veya hazine kuruluşlarınca çıkarılan bono ve tahviller,
- Hazine Müsteşarlığı'nca doğrudan veya garantisi ile veya Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nca yurt içinde çıkarılmış ve çıkarılacak döviz veya değeri döviz karşılığı Türk lirası olarak belirlenmiş menkul kıymetlerden bankalar ve özel finans kurumlarının döviz mevcut ve alacaklarının % 15’ine kadar olanları olarak belirlenmiştir.
Döviz ve Altın Taahhütleri;
- Vadesine üç ay kalan akreditif taahhütleri,
- Vadesine üç ay kalan ve vadesi geldiğinde ödenmesi bankalar ve özel finans kurumlarınca taahhüt edilen kabul poliçeleri,
- Vadesine üç ay kalan ve ihracatın gerçekleşmemesi halinde geri ödenmesine bankalar ve özel finans kurumlarınca garanti verilen prefinansman kredi taahhütleri,
- Bankalar ve özel finans kurumlarının yurtiçi ve yurtdışından doğrudan sağladıkları ve ödemesini garanti ettikleri vadesine üç ay kalan diğer krediler ile aldıkları döviz depoları,
- Vadesiz döviz tevdiat hesaptan ve döviz üzerinden açılan cari hesaplar,
- Vadesiz altın depo hesapları,
- Bankalar ve özel finans kurumlarının Merkez Bankası bünyesinde kurulan Döviz ve Efektif Piyasalarında yaptıkları işlemlerden dolayı ödeme yükümlülüğü altına girdikleri vadesine üç ay kalan döviz depoları, döviz kredileri ve diğer döviz taahhütleri,
olarak belirlenmiştir.
2- Döviz Pozisyon Oranı
Döviz pozisyon oranı, bankalar ve özel finans kurumlarının ABD doları, Alman markı, altın dahil diğer konvertibl paraların ABD dolar karşılıkları toplamı üzerinden her bir kategori itibariyle ve ayrıca, bunların toplam ABD dolar karşılıkları üzerinden döviz ve altın mevcutları ile döviz ve altın alacakları toplamının döviz ve altın borçları toplamına bölünmesi suretiyle bulunur. Döviz pozisyon oranının hesaplanması sırasında kullanılacak olan döviz ve altın mevcut ve alacakları ile döviz ve altın borçlarının tanımı aşağıdadır.
Döviz ve Altın Mevcutları ve Alacakları;
- Bankalar ve özel finans kurumlarının yurtdışı muhabirleri nezdinde cari hesap ve depo hesaplarında bulunan döviz mevcutları ile altın depo hesaplarında bulunan altın mevcutları ve döviz üzerinden düzenlenmiş kıymetli evrak portföyleri,
- Bankalar ve özel finans kurumlarının yurtiçi muhabirleri nezdinde cari hesap ve döviz tevdiat hesabı, veya depo hesaplarında bulunan döviz mevcutları ile altın depo hesaplarında bulunan altın mevcutları,
- Bankalar ve özel finans kurumlarının Merkez Bankası nezdindeki hesaplarında bulunan döviz ve altın mevcutları (Bankaların döviz ve altın olarak tutulan toplam döviz tevdiat ve altın depo munzam karşılıkları ile özel finans kurumlarının cari ve katılma hesapları için bloke edilen tutarlar dahil),
- Bankalar ve özel finans kurumlarının kasalarında bulunan altın ve efektif mevcutları,
- Bankalar ve özel finans kurumlarınca yurtiçi veya yurtdışına açılan döviz kredileri toplamı,
- Bankalarca 95-32/13 sayılı Tebliğ’e göre açılan altın kredileri toplamı,
- Bankalar ve özel finans kurumlarınca Merkez Bankası bünyesinde kurulan Döviz ve Efektif Piyasalarında ve Bankalararası Para Piyasalarında işlem yapabilmek için Merkez Bankası’na teminat olarak tevdi ettikleri döviz depolan, efektif depoları, uluslararası standartdaki altın, yabanca devlet veya hazine kuruluşlarınca çıkarılan bono ve tahviller,
- Bankalar ve özel finans kurumlarının Döviz ve Efektif Piyasalarında yaptıkları işlemlerden dolayı adlarına diğer bankalar ve özel finans kurumlarında tesis ettikleri döviz depolan ve verdikleri döviz kredileri,
- Nitelikleri Merkez Bankası Genelgeleriyle belirlenen vadeli döviz alımları,
- İlgili mevzuat çerçevesinde bankalar ve özel finans kurumlarının, kendi döviz pozisyonlarından yurtdışına transfer edilmek suretiyle iktisap ettikleri yurtdışı iştirakleri,
- Satın alınan çekler,
- Hazine Müsteşarlığı’nca doğrudan veya garantisi ile veya Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nca yurt içinde çıkarılmış ve çıkarılacak döviz veya değeri döviz karşılığı Türk lirası olarak belirlenmiş menkul kıymetlerden bankalar ve özel finans kurumlarının döviz mevcut ve alacaklarının % 15’ine kadar olanları
olarak belirlenmiştir.
Döviz ve Altın Borçları;
- Bankalar nezdinde açılmış bulunan döviz tevdiat ve altın depo hesaplan toplamı (Bankalararası döviz tevdiat ve altın depo hesaplan dahil) ve özel finans kurumları nezdinde döviz olarak açılmış bulunan cari ve katılma hesaplan toplamı (özel finans kurumları arası cari ve katılma hesapları dahil),
- Bankalar ve özel finans kurumlarınca yurtiçi ve yurtdışından ödemesi döviz olarak yapılmak üzere borçlu sıfatıyla sağlanan döviz kredileri toplamı,
- Bankalar ve özel finans kurumlarınca yurtdışından depo hesabı olarak sağlanmış fonlar,
- Bankalar ve özel finans kurumlarının Merkez Bankası bünyesinde kurulan Döviz ve Efektif Piyasalarında yaptıkları işlemlerden dolayı ödeme yükümlülüğü altına girdikleri döviz depoları, döviz kredileri ve diğer döviz taahhütleri,
- Nitelikleri Merkez Bankası Genelgeleri ile belirlenen vadeli döviz satımları,
- Ödenecek çekler,
- Ödenecek havaleler,
olarak belirlenmiştir.
Her kategori için asgari % 75 azami % 115 olan döviz pozisyon oranı toplam ABD doları karşılıkları için asgari % 80 azami % 110’dur.
Ancak, akreditif taahhütleri, vadesine altı ay kalan ve vadesi geldiğinde ödenmesi bankalar ve özel finans kurumlarınca taahhüt edilen kabul poliçeleri, vadesine altı ay kalan ve ihracatın gerçekleşmemesi halinde geri ödemesine bankalar ve özel finans kurumlarınca garanti verilen prefinansman kredi taahhütleri toplamı, yukarıda belirtilen her kategori itibariyle;
- ABD doları karşılığı 5 milyona kadar olan bankalar ve özel finans kurumları bu tür taahhütlerinin toplamı kadar,
- ABD doları karşılığı 5 milyon ile 25 milyon arasında olan bankalar ve özel finans kurumları 7,5 milyon ABD dolarına kadar,
- ABD doları karşılığı 25 milyon ile 50 milyon arasında olan bankalar ve özel finans kurumları 10 milyon ABD dolarına kadar,
- ABD doları karşılığı 50 milyondan fazla olan bankalar ve özel finans kurumları 12,5 milyon ABD dolarına kadar,
ilgili kategorideki döviz cinsinden olmak üzere ilave döviz varlığı bulundurabilirler.
Toplam ABD doları karşılığı için ilave limit tutarı her kategori için yukarıdaki esaslara göre tesbit edilen limitlerin toplamıdır.
Ayrıca, bankalar ve özel finans kurumları, yaptıkları zorunlu döviz ve efektif devirleri esas alınarak Merkez Bankası’nca belirlenecek tutarlarda ilave limite ek olarak döviz varlığı bulundurabilirler.
Bankalar ve özel finans kurumlarının yukarıda belirtilen esaslar çerçevesinde toplam ABD dolar karşılıkları için saptanan oranların dışında kalmaları halinde; noksan ve fazlalıkları için, ait olduğu haftanın son iş günü Merkez Bankası cari döviz alış kuru esas alınarak bulunan Türk lirası karşılığı üzerinden Merkez Bankası’nca kısa vadeli kredilere genel olarak uygulanan reeskont faiz oranının 2.0 kat sayı ile çarpımı sonucu bulunacak oranda haftalık cezai faiz uygulanır. Cezai faiz, ait olduğu haftayı takip eden haftanın Ok beş iş günü sonuna kadar Merkez Bankası’na yatırılacaktır.”
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Döviz Pozisyon Yönetimi ve Bilgi Verme” başlıklı bölümündeki 7 nci maddesinin "B) Vadeli Döviz Alım-Satımı" kısmı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
B) Vadeli Döviz Alım-Satımı
Bankalar ve kıymetli maden aracı kuruluşları Merkez Bankası’nca bildirilen vadeli açık pozisyon limitleri içinde kalmak şartıyla, vadeli döviz alım ve satımı yapabilirler.”
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Döviz Pozisyon Yönetimi ve Bilgi Verme" başlıklı bölümündeki 7 nci maddesinin "C) Muhabirlik İlişkileri" kısmı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"C) Muhabirlik İlişkileri
Bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşları yurtdışı muhabirleri nezdindeki hesaplarım ve her türlü muhabir ilişkilerini Merkez Bankası talimatında belirlenen esaslar dahilinde tesis ederler. Merkez Bankası’nca kabul edilmeyen yurtdışı bankalar nezdinde açılmış hesaplar ve mevcut muhabirlik ilişkisi ile her türlü döviz piyasası işlemleri Merkez Bankası’nın talimatında belirtilen esaslar doğrultusunda sona erdirilir.”
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Döviz Pozisyon Yönetimi ve Bilgi Verme" başlıklı bölümündeki 7 nci maddesinin "D) Zorunlu Döviz ve Efektif Devirleri ve Satışları” başlıklı kısmı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"D) Zorunlu Döviz ve Efektif Devirleri ve Satışları
Bankalar, özel finans kurumları ve PTT ihracat (Prefinansman ihracat bedeli olarak alışı yapılan dövizler dahil) ve görünmeyen işlemlerden (Faiz gelirleri ve mahiyetlerine bakılmaksızın döviz tevdiat hesapları, cari hesaplar veya katılma hesaplarından Türk lirası karşılığı yapılan alışlar dahil) alışını yaptıkları döviz ve efektiflerin, % 18 oranındaki kısmını, hesaba geçtiği tarihten itibaren takip eden ayın son işgününe kadar Merkez Bankasına devretmek ve buna ilaveten % 7 oranındaki kısmını da hesaba geçtiği tarihten itibaren takip eden ayın son işgününe kadar Merkez Bankası bünyesindeki döviz ve efektif piyasalarına satmak veya Merkez Bankasına devretmek zorundadırlar. Bankalar nezdlerinde açılan altın depo hesaplarından Türk lirası olarak alışını yaptıkları altının % 25’i oranında, devir tarihindeki ABD doları karşılığı tutarında zorunlu devir yaparlar. Altın depo hesaplan ile ilgili devirlerin tamamı, devir sürelerine uyulmak kaydıyla, istenirse Merkez Bankası bünyesindeki döviz ve efektif piyasalarında satış yapılarak gerçekleştirilebilir.
Yetkili müesseseler ve kıymetli maden aracı kuruluşları ise % 25 oranında zorunlu döviz devri yaparlar.
Merkez Bankası bünyesindeki döviz ve efektif piyasalarına katılarak döviz, efektif ve altına ilişkin işlemleri Merkez Bankası’nca belirlenen kurallara göre yapabilen yetkili müesseseler ve kıymetli maden aracı kuruluşları % 25 oranındaki toplam döviz devirlerini aynı süreler içinde Merkez Bankası bünyesindeki döviz ve efektif piyasalarına satmak suretiyle yerine getirebilirler. Ancak, sözü edilen yetkili müesseseler ve kıymetli maden aracı kuruluşlarının yapacakları asgari döviz satışları aylık bir milyon ABD dolarından az olamaz. Merkez Bankası döviz ve efektif piyasalarında işlem yapamayan yetkili müesseseler ile kıymetli maden aracı kuruluşları dilerlerse toplam döviz devirlerini, Merkez Bankası bünyesindeki döviz ve efektif piyasalarında işlem yapabilen yetkili müesseseler, kıymetli maden aracı kuruluşları ve/veya Bankalar aracılığıyla bu piyasada döviz ve/veya efektif satmak suretiyle yerine getirebilirler.
Merkez Bankası’na yapılacak bildirimin kabul edildiği hallerde bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşları yukarıda belirtilen oranların üzerinde döviz devri ya da devir niteliğinde döviz satışı yapabilirler.
Bankalar veya özel finans kurumları, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararın ihracata ilişkin 8. maddesinin (a) fıkrasında, fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün olarak belirlenen süre dışında getirilerek kendilerine satılan ihracat dövizlerinin tamamını, 'hesaba geçtiği tarihten itibaren takip eden ayın son işgününe kadar Merkez Bankası’na devretmek zorundadırlar.
Devir ve satış işlemi, dövizlerin fiilen Merkez Bankası hesaplarına alacak kaydı, efektiflerin ise, Merkez Bankası Şubelerine teslim edilmesi halinde tamamlanmış sayılır. Bu süre içinde devir ve satış gerçekleştirilmediği veya eksik yapıldığı takdirde, sonradan yapılacak devirlerde devir ve satışa konu döviz ve efektifler, devir ve satış işleminin yapılması gereken son işgününde Merkez Bankası’nca bankalararası işlemlere uygulanan zorunlu döviz alış kuru sabitleştirilmek suretiyle devir işlemine tabi tutulur. Fiili devrin yapıldığı tarihteki bankalararası zorunlu döviz alış kuru, sabitleştirilen kurdan düşük olduğu takdirde fiili devir tarihindeki kur uygulanır. Ayrıca, bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler ve kıymetli maden aracı kuruluşları devretmek ve satmakla yükümlü olup, süresi içinde devretmedikleri veya satmadıkları döviz tutarları için, devre ve satışa esas alınan döviz cinsi üzerinden yıllık % 3 oranında cezai faiz öderler.
Devirler ABD doları ve Alman markı üzerinden alışı yapılan dövizler için kendi döviz cinsleri üzerinden veya ABD doları yerine Alman markı veya Alman markı yerine ABD doları üzerinden gerçekleştirilir. ABD doları yerine Alman markı veya Alman markı yerine ABD doları üzerinden devir yapıldığında, işlemin yapıldığı sırada Merkez Bankası tarafından ilan edilmiş bulunan çapraz kurlar uygulanır ve yapılan devir işleminin ABD doları veya Alman markı yerine yapılan bölümü işlem sırasında Merkez Bankası’na bildirilir.
Hollanda florini, İsviçre frangı, Fransız frangı ve İngiliz sterlini üzerinden alışı yapılan dövizler için kendi döviz cinsleri üzerinden veya ABD doları veya Alman markı üzerinden devir yapılır. Bu döviz cinsleri dışında kalan yabancı paralar üzerinden yapılan alışlara ilişkin döviz devirleri ise ABD doları veya Alman markı cinsinden yapılır. Döviz satışları ise sadece ABD doları ve Alman markı üzerinden gerçekleştirilir. ABD doları ve Alman markı dışındaki dövizlerin ABD doları ve Alman markına çevrilmesinde, zorunlu devir ve satış yükümlülüğünün doğduğu ayın son i; gününde Merkez Bankası’nca uygulanan çapraz kurlar uygulanır. Efektif devirleri ve satışları, kesin alışı yapılan efektif cinsinden yapılabileceği gibi döviz devirlerine uygulanan genel esaslar dahilinde ABD doları veya Alman markı cinsi efektifler üzerinden de gerçekleştirilebilir ve zorunlu döviz devirleri ve satışları yerine kabul edilmez."
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Döviz Pozisyon Yönetimi ve Bilgi Verme" başlıklı bölümündeki 7 nci maddesinin "E) Döviz Tevdiat Munzam Karşılıkları" başlıklı kısmı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
E) Döviz Tevdiat ve Altın Depo Hesabı Munzam Karşılıkları
Bankalar nezdlerinde açılan Türkiye’de ve dışarıda yerleşik özel ve tüzel kişilere ait (yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşları dahil) tüm döviz tevdiat hesaplan için Merkez Bankası nezdinde döviz tevdiat munzam karşılığı tesis ederler. Özel finans kurumları, ilgili mevzuat uyarınca döviz üzerinden açılan cari ve katılma hesapları için gerekli blokajı tesis ederler.
Yurtiçi bankalararası tevdiat için döviz tevdiat munzam karşılığı tesis edilmez.
Döviz tevdiat munzam karşılık oranları 31.3.1994 tarihi itibariyle düzenlenecek döviz tevdiat munzam karşılık cetvelinde mevcut döviz tevdiat hesapları tutarı sabit kabul edilerek bu tutarlar üzerinden vadesiz ve bir ay vadeliler için % 18.50, bir aydan fazla vadeliler için % 15.50 dir. 31.3.1994 tarihli döviz tevdiat munzam karşılık cetvelinden başlamak üzere döviz tevdiat tutarında meydana gelecek artışlar için ise bu oran vadesiz ve bir ay vadeliler ile bir aydan fazla vadeliler için % 13 dur.
Bankalar nezdlerinde açılan altın depo hesaplan için de Merkez Bankası nezdinde % 13 oranında munzam karşılık tesis ederler. Altın depo munzam karşılığı, altın veya munzam karşılık cetvellerinin düzenlenme tarihindeki ABD doları karşılığı üzerinden tesis edilir. Altın olarak tesis edilen munzam karşılıklar en az 995/1000 saflıkta ve uluslararası standarttaki en az 1 kilogramlık bar ve külçeler halindeki altın olarak gerçekleştirilir. Yurtiçi bankalararası altın depo hesaplan için munzam karşılık tesis edilmez.
Döviz tevdiat munzam karşılıklarının döviz olarak tutulmaya devam edilen bölümüne ve altın depo munzam karşılıklarına faiz ödenmez.
Döviz tevdiat ve altın depo munzam karşılıklarının tesisinde 20 Mart 1985 tarih 18700 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Merkez Bankası 85/1 Sayılı Tebliği esasları uygulanır.
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Döviz Pozisyon Yönetimi ve Bilgi Verme" başlıklı bölümündeki 8 inci maddesinin birinci paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Madde 8- Bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT, kıymetli maden aracı kuruluşları ve ilgili diğer kuruluşlar, Merkez Bankası’nca istenecek döviz ve Türk lirası işlemlerine ilişkin her türlü istatistiki bilgilerle, Türk lirası banknot ithal ihracına ait bilgileri belirlenen sürelerde vermekle yükümlüdürler. Merkez Bankası, bu kuruluşlarda konuyla ilgili incelemeler yapmaya yetkilidir."
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin 8 inci, 10 uncu, 26 ncı, 27 nci, 30 uncu ve 31 inci maddelerindeki "Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı" ifadeleri "Hazine Müsteşarlığı" olarak düzeltilmiştir.
I-M sayılı Bankamız Genelgesi’nin "Görünmeyen İşlemlere İlişkin Hükümler" bölümündeki 25 inci maddesinin "A-5 Telif Hakları, Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları ile Yönetim Anlaşmaları" başlıklı fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"A-5 Telif Hakları, Fikri ve Sınai Mülkiyet ile Yönetim Anlaşmaları
a) Telif Hakları
- Bilimsel ve sanatsal eserlerin telif hakları ile gazete, dergi ve diğer yayın araçlarında yayımlanan fotoğraf, makale ve benzerlerine ilişkin ödemeler.
- Bilgi işlem makinalarında kullanılmak üzere Türkiye’ye ithal edilen program ürünlerine ilişkin lisans ücretleri.
b) Fikri-Sınai Mülkiyet ve Yönetim Anlaşmaları
Hazine Müsteşarlığı, Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğünce onaylanan lisans, know-how ve benzeri maddi haklara, lisansa bağlı teknik yardım anlaşmalarına ve yönetim anlaşmalarına ilişkin ödemeler.
c) Kredi Kartı Anlaşmaları
Hazine Müsteşarlığının izni çerçevesinde yurt dışındaki kredi kartı kuruluşları ile yapılacak lisans ve temsilcilik sözleşmelerine ilişkin ödemeler.
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Görünmeyen İşlemlere İlişkin Hükümler" bölümündeki 25 inci maddesinin "A-7 Giderlere Katılma Payı" fıkralarındaki "Devlet Planlama Teşkilatı Yabana Sermaye Başkanlığı" ifadesi "Hazine Müsteşarlığı, Yabana Sermaye Genel Müdürlüğü" olarak düzeltilmiştir.
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Görünmeyen İşlemlere İlişkin Hükümler bölümündeki 25 inci maddesinin "D-4 Diğer Sigortalar" fıkrasının "1. Harice Yapılan Prim Ödemeleri" başlıklı bendinin birinci paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Uçak, helikopter ve gemilerin, dış kredi ile satın alındığı takdirde borcu ödeninceye kadar, yurt dışından finansal kiralama yoluyla getirilmesi halinde ise finansal kiralama sözleşme süresi ile sınırlı olmak üzere dışarıda yaptırılacak tekne sigorta primleri."
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Görünmeyen İşlemlere İlişkin Hükümler" bölümündeki 25 inci maddesinin "F-4 Kiralar" başlıklı fıkrasının 2 inci paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"-Gümrük Müsteşarlığının iznine istinaden Türkiye’de yerleşik kişilerce dışarıda yerleşik kişilerden Türkiye’de kullanılmak üzere kiralama yoluyla getirilen malların kira bedelleri. (Verilmiş genel izinlere dayanılarak kiralanacak bilgi işlem makinalarıyla ilgili işlemler, Merkez Bankasınca yürütülür.)"
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Görünmeyen İşlemlere İlişkin Hükümler" bölümündeki 25 inci maddesinin "G-3 Kültürel Seyahatler" başlıklı fıkrasının birinci paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"- Milli Eğitim Bakanlığınca yurt dışında lisans veya yüksek lisans yapmasına izin verilen resmi veya özel öğrencilerin aylıkları ve diğer giderleri."
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Sermaye Hareketlerine İlişkin Hükümler" bölümündeki "Krediler" başlıklı 30 uncu maddesinin "B) Açılması" fıkrasına 13 üncü bendden sonra aşağıdaki paragraf eklenmiştir.
"Bankalar altın depo hesapları karşılığı altınlar ile satın aldıkları altınların fiziki teslimi suretiyle, 95-32/13 sayılı Tebliğ’e göre altın kredisi açabilirler."
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Sermaye Hareketlerine İlişkin Hükümler" bölümündeki "Döviz Hesaplan" başlıklı 32 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Döviz Hesapları ve Altın Depo Hesapları
MADDE 32
Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar ve bu Karar’a ilişkin 91-32/5 sayılı Tebliğde belirtilen esaslara uygun olarak Merkez Bankası ve bankalarca Türkiye’de ve yurtdışında yerleşik kişiler adına döviz tevdiat hesapları açılabilir.
Bankalar, ayrıca Türkiye’de ve yurtdışında yerleşik gerçek ve tüzel kişiler adına 95-32/13 sayılı Tebliğde belirtilen esaslara uygun olarak altın depo hesaplan açabilirler."
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Usul ve Müşterek Hükümler" başlıklı bölümündeki 46 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"USUL VE MÜŞTEREK HÜKÜMLER
Döviz alım ve satım belgeleri
MADDE 46
Türkiye’de faaliyette bulunan bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşları tüm efektif ve döviz alım- satımlarında düzenleyecekleri döviz alım ve satım belgelerini ihtiyaçları dahilinde Genelge ekindeki örneklere uygun olarak kendileri bastıracaklardır. Döviz alış ve satışları sırasında ekteki örneklerdeki bilgileri içermek kaydıyla belge üreten elektronik makinaların da kullanılması veya bilgisayar kullanılmak suretiyle düzenlenmesi mümkündür.
Bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşları döviz alım ve satım belgelerinin düzenlenmesinden sonra belge kapsamına giren bilgilerin değişmesi halinde yeni döviz alım ve satım belgesi düzenlenerek üzerine değişiklik sonucu yeniden düzenlendiğini belirten bir ibare konulacak ve eski döviz alım ve satım belgesi yenisine iliştirilecektir.
Döviz Alım Belgeleri
Genel olarak bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşları döviz alım belgesini iki nüsha olarak düzenlemek zorundadırlar. İhracat işlemlerine ilişkin olarak düzenlenecek döviz alım belgeleri üç nüsha olarak düzenlenecektir. Döviz alım belgelerinin ikinci nüshaları banka veya özel finans kurumunda kalacak, üzerine "bu nüsha üzerinden işlem yapılmaz" şerhi konulacaktır. İhracat işlemlerine ilişkin düzenlenen döviz alım belgelerinin üçüncü nüshaları İhracatı Teşvik Kararına istinaden yürütülen taahhüt kapamalarında kullanılacaktır.
Bankalarca, 95-32/13 sayılı Teblig’de belirtilen esaslara uygun olarak açılan altın depo hesaplarından Türk lirası karşılığında yapılacak altın alımlarında Döviz Alım Belgeleri üzerinde gerekli değişiklikler yapılarak, bu belgeler kullanılacaktır.
Yurda getirilmesi zorunlu dövizler dışındaki dövizler dolayısıyla düzenlenecek döviz alım belgelerinde dövizi satanın isim veya dövizin geliş nedenini vermek istememesi halinde ilgilinin beyanı ile yetinilecektir.
Döviz alım belgesi aşağıdaki bilgileri içerecektir.
Seri No, Sıra No, İstatistik No(lar), Banka Şube Kodu, Dövizi Satan Kişinin/Kuruluşun; Ünvanı/Adı Soyadı, Uyruğu, Satın Alınan Dövizin/Efektifin: Geldiği Ülke, Geliş Nedeni, Cinsi, Uygulanan Kur, Tutarı, Türk lirası Karşılık (ları), USD Karşılık (ları), (1) Türk lirası İhracatın şekli, Teslim şekli, Gümrük Çıkış Beyannamelerinin; Tarihi, Numarası, Çıkış kapısı, Yurda getirilen dövizin ödeme şekli (2) Kesintiler (Komisyon-posta-pul-gider v.s.) Türk lirası, Kalan net Türk lirası (1-2), Açıklama Bölümü, Tarih, Banka Adı, Kaşe, İmza.
Döviz Satım Belgeleri
Bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşları döviz satışları sırasında döviz satım belgelerini iki nüsha olarak düzenlemek zorundadırlar.
Döviz satım belgesi aşağıdaki bilgileri içerecektir.
Seri no, Sıra no, İstatistik No(lar), Banka Şube Kodu, Dövizi Satın Alan Kişi/Kuruluşun, Ünvanı/Adı Soyadı, Adresi, Uyruğu, Döviz Satışının Dayanağı, Satılan Dövizin/Efektifin, Cinsi, Tutarı, Kuru, Türk lirası Karşılık (lan), USD Karşılık (lan), Toplam Türk lirası, Yukarıda dökümü yazılı döviz/dövizler, efektif/efektifler satılmıştır. Tarih, Banka Adı, Kaşe, İmza.
Döviz alım ve döviz satım belgelerinin kağıdının rengi ve boyutları hususunda bir kısıtlama mevcut olmayıp, arzuya göre istenen herhangi bir renkte ve boyutta başarılabilecektir. Gerek döviz alım ve gerekse döviz satım belgelerinde banka, özel finans kurumu, yetkili müessese, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşu adı ve amblemlerinin bulunmasında herhangi bir salanca bulunmamaktadır.
Bankalar ve özel finans kurumları belge üretebilen otomatik makinalar vasıtasıyla ihracat dışındaki işlemler için düzenleyecekleri döviz alım belgelerine ihracat dövizlerine ilişkin bilgileri yazmayabilirler. Gerek otomatik makinalarda üretilen belgelere, gerekse basılı belgelere basımından sonra düzenlenmeleri sırasında veya daha sonra daktilo veya elle ön veya arka yüzlerine, gerekli görülecek istatistiki amaçlı işaretleri koyabilirler. Ayrıca bankaların belgelerin kötüye kullanımını önlemek için gerekli önlemleri de almaları gerekmektedir."
I-M sayılı Bankamız Genelgesinin "Usul ve Müşterek Hükümler" bölümündeki 47 nci maddesinin birinci paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 47
Bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşları döviz alış ve satışlarında düzenledikleri döviz alım ve satım belgelerinin birinci nüshalarını ilgiliye verecekler, ikinci nüshalarını kendi nezdlerinde beş yıl süreyle saklayacaklardır."
Bu Genelge, 6 ncı madde hükümleri 13.3.1995 tarihinden itibaren, 9 uncu madde hükümleri ise 1.3.1995 tarihinden itibaren yapılacak alışlara, uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
