Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Kutup Araştırmaları Enstitüsü Yönetmeliği

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç ve Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar

Amaç ve kapsam

(1) Bu Yönetmelik ile Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) bünyesinde, kısa adı “KARE” olan Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Kutup Araştırmaları Enstitüsünün, Çerçeve Yönetmelikle düzenlenmiş olan hususlar dışında kalan teşkilatlanması ve görevleri ile çalışma usul ve esasları düzenlenmektedir.

Dayanak

(1) Bu Yönetmelik, 17/7/1963 tarihli ve 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanuna ve 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 17/10/2001 tarihli ve 24556 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu Başkanlığına Doğrudan Bağlı Enstitülerin Kuruluş ve İşletmesine İlişkin Çerçeve Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Antarktika Andlaşması: 1 Aralık 1959 tarihinde imzalanan ve 3/8/1995 tarihli ve 95/7172 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile uygun bulunan Antarktika Andlaşmasını,

b) Başkan: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanını,

c) BİDEB: Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığını,

ç) Çalışma Grubu: Kutup Araştırmaları Enstitüsü bünyesinde kurulan Çalışma Gruplarını,

d) Çerçeve Yönetmelik: 17/10/2001 tarihli ve 24556 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu Başkanlığına Doğrudan Bağlı Enstitülerin Kuruluş ve İşletmesine İlişkin Çerçeve Yönetmeliği,

e) Danışma Kurulu: Kutup Araştırmaları Enstitüsü Danışma Kurulunu,

f) Enstitü: Kutup Araştırmaları Enstitüsünü (KARE),

g) Enstitü Müdürü: Kutup Araştırmaları Enstitüsü Müdürünü,

ğ) Enstitü Kurulu: Kutup Araştırmaları Enstitüsü Enstitü Kurulunu,

h) Enstitü Yönetim Kurulu: Kutup Araştırmaları Enstitüsü Yönetim Kurulunu, ı) Kurum: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumunu (TÜBİTAK),

i) Kutup Bölgeleri Koordinasyon Kurulu: 08/08/2025 tarihli ve 32980 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2025/13 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile kurulan Kutup Bölgeleri Koordinasyon Kurulunu,

j) Yönetim Kurulu: TÜBİTAK Yönetim Kurulunu,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Enstitünün Amaç ve İlkeleri ile Görevleri

Enstitünün amaç ve ilkeleri

(1) Enstitü, Türkiye’nin kutup bilimleri ve kutup bölgeleriyle ilgili araştırma, geliştirme ve uygulama faaliyetlerinde ulusal ve uluslararası düzeyde etkinliğini artırmak, ülkemizin bu alandaki bilimsel, teknolojik ve stratejik kapasitesini güçlendirmek, ülkemizi bilimsel platformlarda temsil etmek ve kutup araştırmalarında sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla kurulmuştur.

(2) Enstitünün ilkeleri şunlardır:

a) Kutup araştırmalarında çevreye duyarlı, sürdürülebilir ve ekosistemlerin korunmasını esas alan bir anlayışla hareket eder.

b) Ulusal Kutup Bilim Stratejisi ile kalkınma planları ve ulusal hedeflerle uyum içinde çalışır; bilimsel araştırmaların bütünlüğünü, kurumlar arası koordinasyonu ve paydaşlar arası bilgi paylaşımını gözetir.

c) Enstitü, kutup bölgeleri özelinde ulusal ve uluslararası bilim diplomasisini geliştirmeyi, ikili ve çok taraflı iş birliklerini sürdürmeyi, ülkemizi uluslararası bilimsel platformlarda temsil ederek bilimsel, teknolojik ve stratejik rekabet gücünü artırmayı ilke edinir.

ç) İş birliği, çeviklik, yenilikçilik, çok yönlülük ve duyarlılık değerlerini tüm faaliyetlerinde esas alır.

d) Ulusal ve uluslararası düzeyde kurum, kuruluş ve araştırmacılarla etkileşimi, ortak çalışmaları ve bilimsel paylaşımı teşvik eder.

e) Kutup araştırmalarında bilimsel üretkenliği teşvik eder ve insan kaynağının sürekli gelişimini destekler.

f) Kutup araştırmalarında elde edilen bilimsel bilgilerin paylaşımında açıklık, şeffaflık ve kamu yararını gözetir; araştırma sonuçlarının ülke politikalarına en yüksek düzeyde katkı sağlamasını ilke edinir.

Enstitünün görevleri

(1) Enstitünün görevleri şunlardır:

a) Kutup bölgelerinde yürütülecek bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetlerini, güncel Ulusal Kutup Bilim Stratejisi doğrultusunda desteklemek, yürütmek ve koordine etmek.

b) Kutup bölgeleriyle ilgili ulusal ve uluslararası çalışmalarda ülkemiz adına ulusal irtibat ve odak noktası görevini yürütmek; ilgili kurum, kuruluş ve uluslararası örgütlerle iletişimi sağlamak ve koordinasyonu yürütmek.

c) Ulusal Kutup Bilim Seferlerini planlamak, organize etmek, ilgili mevzuata göre yürütmek, seferlerde görev alacak araştırmacıların lojistik, teknik ve altyapı ihtiyaçlarını planlamak, koordine etmek ve gerekli desteği sağlamak; sefer sonuçlarını raporlamak ve çıktılarının sürdürülebilirliğini temin etmek.

ç) Ülkemizin kutup araştırmaları kapsamında ihtiyaç duyabileceği ulusal ve uluslararası kampları, istasyonları, üsleri, araştırma gemileri, laboratuvarları, ölçüm ve gözlem istasyonları gibi araştırma ve lojistik altyapılarını kurmak, geliştirmek, işletmek, sürdürülebilirliğini sağlamak; bu kapsamda lojistik faaliyetleri planlamak ve yürütmek.

d) Kutup bölgelerinde yürütülecek bilimsel araştırmalar kapsamında, TÜBİTAK proje destek programlarını yürüten ilgili birimlerle koordinasyon sağlamak; bu birimler tarafından açılacak proje çağrılarına ilişkin bilimsel ve teknik hazırlık süreçlerine katkı vermek ve yürütülen projelerin bilimsel çıktılarını izlemek.

e) Kutup bölgelerine ilişkin ulusal ve uluslararası mevzuat, çevre koruma ve emniyet yükümlülükleri çerçevesinde faaliyetleri yürütmek; Antarktika Antlaşması ve ilgili uluslararası düzenlemelere uyulmasını sağlamak.

f) Kutup araştırmaları alanında ulusal ve uluslararası düzeyde bilimsel yayınlar, raporlar ve akademik eserler hazırlamak, yayımlamak ve bilimsel literatüre katkı sağlamak.

g) Ulusal ve uluslararası araştırma geliştirme projeleri hazırlamak, başvuru yapmak, yürütmek ve bu projelerde paydaş olarak yer almak.

ğ) Kutup araştırmalarından elde edilen bilimsel örnek ve verilerin korunması, arşivlenmesi ve paylaşımı amacıyla Ulusal Kutup Numune Arşivi ile Ulusal Kutup Veri Merkezini kurmak, geliştirmek ve işletmek.

h) Ulusal kutup araştırmaları ekosisteminin güçlendirilmesi, çok paydaşlı iş birliklerinin geliştirilmesi ve farklı disiplinlerden bilim insanlarının kutup çalışmalarına katılımının teşvik edilmesi için gerekli koordinasyonu sağlamak.

ı) Kutup araştırmaları alanında uluslararası düzeyde iş birliği faaliyetleri yürütmek; ikili ve çok taraflı ortaklıklar geliştirmek.

i) Ülkemizi kutup bölgeleriyle ilgili uluslararası kuruluşlarda ve toplantılarda temsil etmek; bilim diplomasisini güçlendirmek ve ülkemizin uluslararası görünürlüğünü artırmak.

j) Kutup bölgelerinde çevrenin ve doğal ekosistemlerin korunması amacına yönelik ulusal ve uluslararası toplantı ve çalışmalara katkı sağlamak.

k) Ulusal Kutup Bilim Stratejisinin hazırlanması, güncellenmesi ve uygulanmasında görev almak; kurumlar arası iletişimi ve ulusal koordinasyonu sağlamak; karar verici mercilere rapor ve öneriler sunmak.

l) Üniversiteler, araştırma kurumları ve diğer paydaşlarla iş birliği yaparak araştırmacı insan kaynağının yetişmesine katkı sağlamak; öğrencilere ve genç araştırmacılara burs ve staj imkânları sunmak.

m) Toplumda kutup bölgeleri ve iklim değişikliği konularında farkındalık oluşturmak amacıyla şenlik, yarışma, sempozyum, çalıştay ve benzeri etkinlikler düzenlemek; yazılı, görsel ve dijital materyaller hazırlamak ve yayımlamak.

n) Kutup Bölgeleri Koordinasyon Kurulunun sekretarya hizmetlerini yürütmek ve Kurul kararlarını yetki ve sorumlulukları kapsamında yerine getirmek.

o) Alanı ile ilgili tüm konularda gerekli durumlarda planlama, koordinasyon ve yürütme görevini üstlenmek; bu alanlarda ulusal ve uluslararası temsil görevlerini yürütmek.

ö) Yönetim Kurulu ve Başkan tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmek.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Enstitü Teşkilatı ve Enstitü Kurullarının Oluşumları

Enstitü teşkilatı

(1) Enstitü teşkilatı; Enstitü Yönetim Kurulu, Danışma Kurulu, Enstitü Müdürü, Müdür Yardımcıları, Enstitü Kurulu, Araştırma Bölümleri ve İdari Birimlerden oluşur. Bu organlar arasındaki ilişkiler, Yönetim Kurulu tarafından onaylanmış program ve bütçe çerçevesinde Enstitü Müdürü tarafından düzenlenir. Enstitü Müdürü tarafından önerilip, Enstitü Yönetim Kurulunca onaylanan enstitü teşkilatı Yönetim Kurulunda görüşülerek son şeklini alır. Teşkilattaki değişiklikler aynı yöntemle gerçekleştirilir.

Enstitü Yönetim Kurulunun oluşumu ve çalışma şekli

(1) Enstitü Yönetim Kurulu alanında deneyimli aşağıdaki üyelerden oluşur:

a) TÜBİTAK Başkanlığından iki temsilci.

b) Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından iki temsilci.

c) Enstitü Müdürü.

(2) Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen üyeler Yönetim Kurulunca seçilir. Birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen üyeler Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenir.

(3) Enstitü Yönetim Kurulu Başkanı Enstitü Müdürüdür. Enstitü Müdürü dışındaki Enstitü Yönetim Kurulu üyelerinin görev süresi iki yıldır. İki yılın sonunda üyelerin yeniden seçilmeleri mümkündür. Boşalan üyelikler için aynı usulle yeni üye seçilir. Enstitü Yönetim Kurulu toplantıları, TÜBİTAK Başkanlığına Doğrudan Bağlı Merkez ve Enstitülerin Yönetim Kurullarının Toplantı ve Çalışma Usulüne İlişkin Esaslara uygun olarak gerçekleştirilir.

Danışma Kurulunun oluşumu ve çalışma şekli

(1) Danışma Kurulu, Enstitüde ele alınacak konuların tespiti konusunda fikir alma ve yapılan çalışmaların ihtiyaçlara cevap verme derecesini değerlendirme amacıyla, kutup araştırmaları alanında çalışmalarıyla tanınan ve/veya bu alanda bir organizasyonda/kurumda/kuruluşta görev alan Türkiye Cumhuriyeti ve/veya yabancı uyruklu kişilerden oluşur ve bunlarla kısıtlı olmamakla birlikte aşağıdaki üyeleri içerir:

a) Kutup araştırmaları alanında fiziki bilimler, yer bilimleri, yaşam bilimleri ve sosyal bilimler olmak üzere her disiplinden ulusal ve uluslararası düzeyde çalışmalarıyla tanınan bilim insanlarından en az birer temsilci.

b) Üniversitelerin Kutup Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezlerinden bir temsilci.

c) Deniz Hukuku Ulusal Araştırma Merkezinden (DEHUKAM) bir temsilci.

ç) Türkiye Uzay Ajansı ve/veya TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsünden (UZAY) bir temsilci.

(2) Danışma Kurulu üyeleri, Enstitü Müdürünün önerisi ve Enstitü Yönetim Kurulunun onayı ile iki yıllık süre için seçilirler.

(3) Danışma Kurulu en fazla on beş üyeden oluşur. Toplanma için en az beş üyenin katılımı, karar alma için ise katılanların salt çoğunluğu yeterlidir.

(4) Danışma Kurulu, Enstitü Müdürünün daveti ile danışma kurulunun bilgi ve deneyiminden yararlanılmasına gerek görüldüğü zamanlarda, toplu veya kısmi olarak çevrim içi veya fiziki katılım ile toplanır. Toplantılara Enstitü Müdürü başkanlık eder.

(5) Danışma Kurulunun görevleri şunlardır:

a) Araştırma ve sefer programları hakkında görüş bildirmek.

b) Ulusal ve uluslararası iş birlikleri için öneriler sunmak.

c) Eğitim, farkındalık ve bilim diplomasisi faaliyetleri hakkında tavsiyelerde bulunmak. ç) Enstitü Yönetim Kurulunun ve Enstitü Müdürünün talep ettiği konularda inceleme ve

rapor hazırlamak.

(6) Danışma Kurulu toplantılarında görüşülen konular ve öneriler Enstitü Yönetim Kuruluna sunulur.

Enstitü Kurulunun oluşumu ve çalışma şekli

(1) Enstitü Kurulunun temel işlevi Enstitünün bütünlük ve tutarlılık içinde işlemesini temin için gerekli bilgi akışını ve eşgüdümü sağlamaktır. Enstitü Kurulu, Enstitüde yürütülen faaliyetler konusunda değerlendirmeler yapar ve bu faaliyetler arası ilişkileri düzenleyici ve yönlendirici öneriler ortaya koyar. Enstitünün kısa, orta ve uzun vadeli hedeflerine ilişkin öneriler sunar, idari düzenlemelerin yapılmasına ilişkin öneriler geliştirir, Enstitü kaynaklarının kullanımına ve altyapı ihtiyaçlarına ilişkin değerlendirmeler yapar.

(2) Enstitü Kurulu, Enstitü Müdürünün başkanlığında, Müdür Yardımcıları, Bölüm Yöneticileri ve Araştırma Geliştirme Grup Liderlerinden oluşur. İhtiyaç duyulması halinde, ilgili birim ve şahıslar toplantıya çağrılır.

(3) Enstitü Kurulunun aldığı kararlar Enstitü Müdürüne öneri niteliği taşır.

(4) Enstitü Kurulu, Enstitü Müdürünün çağrısıyla ayda bir düzenli olarak toplanır. İhtiyaç duyulması halinde Enstitü Müdürü tarafından bu sıklık değiştirilebilir.

Enstitü Müdür Yardımcılarının nitelikleri, atanması ve görevleri

(1) Müdür Yardımcıları, kendileri için belirlenen sorumluluk alanlarında yeterli bilgi ve deneyime sahip kişiler arasından, Enstitü Müdürünün önerisiyle Başkan tarafından atanır ve aynı usulle görevden alınırlar.

(2) Enstitü Müdürüne karşı sorumlu olarak, organizasyonda kendilerine bağlı birimleri geliştirici öneriler oluştururlar.

(3) Bağlı birimlerdeki çalışmaların eşgüdümünü ve bu çalışmaların Enstitü programlarına uygun bir şekilde yürütülmesini sağlarlar.

(4) Enstitü Müdürüne gerekli raporlamaları yaparlar.

(5) Enstitü Müdürünce kendilerine verilen diğer görevleri yaparlar.

Personel yapısı ve araştırma bölümleri

(1) Enstitü personelinin yapısı ve özlük işleri, TÜBİTAK İnsan Kaynakları Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yürütülür.

(2) Enstitü bünyesinde araştırma ve uygulama faaliyetleri, Kutup Lojistiği, Kutup Bilimleri ve Uluslararası İlişkiler olmak üzere üç ana bölüm altında yürütülür.

(3) Her bölüm, Enstitü Müdürü tarafından görevlendirilen bir bölüm yöneticisi tarafından yönetilir. Bölüm yöneticileri, Enstitü Müdür Yardımcılarından birine bağlı olarak çalışır.

(4) Enstitü bünyesinde ayrıca idari destek birimleri bulunur. Bu birimler Enstitü Müdürü veya Enstitü Müdürünün görevlendireceği İdari Müdür Yardımcısına bağlı olarak; bunlarla sınırlı olmamakla birlikte, mali işler, insan kaynakları, satın alma, raporlama, bilgi yönetimi ve kurumsal iletişim gibi hizmetleri yürütür.

Bölüm yöneticileri

(1) Bölüm yöneticileri, bağlı bulundukları bölümdeki tüm faaliyetlerin planlanması, yürütülmesi, izlenmesi ve ilgili Enstitü Müdür Yardımcılarına raporlanmasından sorumludur.

(2) Bölüm yöneticisinin görevleri şunlardır:

a) Bölüm çalışma planlarına ilişkin öneri getirmek ve gerekli çalışmaları yapmak.

b) Bölümüne bağlı alt birimleri teknik, mali, idari açılardan ve personel yapısı açısından izlemek, raporlamak ve aralarındaki eşgüdümü sağlamak.

c) Bölümler arası eşgüdüm ve bilgi akışını sağlamak.

ç) Enstitü hedefleri ve çalışma alanları doğrultusunda uzmanlık alanlarını planlamak ve uzmanlar yetiştirilmesini temin etmek.

d) Bölümün görev alanına giren konularda ulusal ve uluslararası iş birliği olanaklarını geliştirmek,

e) Enstitü Müdürü ve ilgili Enstitü Müdür Yardımcısı tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmek.

Çalışma grupları

(1) Enstitü bünyesinde, Enstitünün çalışma alanlarına ilişkin bilimsel, teknik ve idari konularda uzman görüşü sağlamak, tavsiyelerde bulunmak, ortak çalışmalar yürütmek ve proje geliştirmek amacıyla çalışma grupları kurulabilir.

(2) Çalışma gruplarının kuruluşu ve kapatılması Enstitü Kurulunun önerisi ve Enstitü Müdürünün onayı ile gerçekleştirilir. Enstitü ihtiyaçlarına bağlı olarak süreli veya süresiz çalışma grupları oluşturulabilir.

(3) Çalışma grupları, konusuna göre farklı disiplinlerden gelen ve ilgili alanda uzman araştırmacılar, akademisyenler ve gerektiğinde kamu kurum ve kuruluşları temsilcilerinden oluşur.

(4) Çalışma grubu üyeleri Enstitü Kurulunun önerisi ve Enstitü Müdürünün onayı ile belirlenir ve görev süresi iki yıldır. Görev süresi dolan üyeler yeniden atanabilir.

(5) Çalışma grupları, yılda en az bir kez Enstitü Müdürünün daveti üzerine Enstitü Müdürü başkanlığında toplanır. Enstitü Müdürü gerekli gördüğü hallerde olağanüstü toplantı çağrısı yapabilir.

(6) Çalışma grubu üyelerine, toplantılara katılımı desteklemek ve teşvik etmek amacıyla, toplantı katılımı dikkate alınarak güncel mevzuata uygun olarak Yönetim Kurulu kararıyla ödeme yapılabilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Son Hükümler

Yayın yasağı

(1) Enstitüde yapılan çalışma ve faaliyetler, Enstitü Müdürlüğünün yazılı onayı olmaksızın kısmen veya tamamen yayımlanamaz, açıklanamaz.

Atıflar

(1) Diğer mevzuatta, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Marmara Araştırma Merkezi Kutup Araştırmaları Enstitüsüne yapılan atıflar Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Kutup Araştırmaları Enstitüsüne yapılmış sayılır.

Yürürlük

(1) Bu Yönetmelik, TÜBİTAK Başkanı tarafından kabul edildiği tarihte yürürlüğe girer.

Yürütme

(1) Bu Yönetmelik, TÜBİTAK Başkanı tarafından yürütülür.