EN
TR
Türkiye Elektrik Kuruma Genel Müdürlüğünün yeniden düzenlenmesi; 17/6/1982 tarihli ve 2880 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulunca 10/10/1983 tarihinde kararlaştırılmıştır.
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
Amaç ve kapsam
Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı, 11/4/1983 tarih ve 60 sayılı İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerine tabi olarak ve söz konusu Kanun Hükmünde Kararname hükümleri çerçevesinde faaliyette bulunmak üzere Türkiye Elektrik Kurumu adı altında teşkil olunan İktisadi Devlet Teşekkülü nün hukuki bünye, amaç ve faaliyet konuları, organlar ve teşkilat yapısı, müessese, bağlı ortaklıklar ve iştirakleri ve bunlar arasındaki ilişkileri ve ilgili diğer hususları düzenlemektir.
Hukuki bünye
Bu Kanun Hükmünde Kararname ile Türkiye Elektrik Kurumu (TEK) adında, tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi Devlet Teşekkülü kurulmuştur.
Teşekkül, bu Kanun Hükmünde Kararname ve 60 sayılı Kanun Hükmünde Kararname Hükümleri saklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabidir.
Teşekkül merkezi Ankara'dadır.
Sermayesi 500 milyar TL. olup tamamı Devlete aittir.
Teşekkülün ilgili olduğu Bakanlık Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'dır.
Teşekkülün amaç ve faaliyet konuları
Devletin genel enerji ve ekonomi politikasına uygun olarak bu Kanun Hükmünde Kararnamede yazılı İstisnalar dışında yurdun ihtiyacı bulunan elektriğin üretim, iletim, dağıtım ve ticaretini yapmak amacı ile teşkil edilen teşekkülün faaliyet konulan aşağıda gösterilmiştir;
1) Türkiye’nin genel elektriklenme plân ve programlarını hazırlamak, istatistik bilgileri toplamak,
2) Elektriğin üretim, iletim, dağıtım ve ticareti için (su kaynaklarından elektrik üretimi konusunda etüd, planlama ve inşaat projesi hazırlama ve bu projelerin inşaası hariç) gereken her türlü etüd ve projeler ile inşaat ve tesisleri yapmak, yaptırmak,
3) Tesisleri işletmek veya işlettirmek, bunların kurulması ve işletmesiyle ilgili her türlü maddeleri tedarik etmek,
4) Sadece kendi yapım, bakım ve onarım ihtiyacı için gerekli tesis ve makinaları bulundurmak, bu maksatla kurulmuş tesis ve makinaların artık kapasitelerini değerlendirmek,
5) Tesislerin kurulması ve işletilmesi için lüzumlu elektrik makina, cihaz ve malzemesi üzerinde etüd ve araştırma yapmak ve özel ve diğer Devlet Teşekküllerinin imkânlarını göz önüne almak suretiyle, lüzumu halinde bunları memleket içinde imal etmek veya ettirmek,
6) Kendi İhtiyacı için her türlü ayni ve fikri haklara tasarruf etmek,
7) Yukarıdaki faaliyetlerle ilgili olmak üzere bağlı ortaklıklar tesis etmek veya devralmak,
8) Yukarıdaki faaliyetlerle ilgili olmak veya işletme artıklarını değerlendirmek üzere iştiraklerde bulunmak,
9) 16/6/1939 tarih ve 3845 sayılı Kanunla kurulan İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmeleri Umum Müdürlüğünün, 16/12/1842 tarih ve 4325 sayılı Kanunla kurulan Ankara Elektrik ve Havagazı İşletme Müessesinin ve aynı Kanunla kurulan Adana Elektrik İşletme Müessesinin, 19/7/1943 tarih ve 4483 sayılı Kanunla kurulan müeseesenin, Belediye ve köylerle bunların birliklerinin ve elektrik hizmeti için kurulmuş diğer birliklerin elektrik hizmetlerine ilişkin tesis ve işletmelerini devralmak ve işletmek,
10) Müesseseler ve bağlı ortaklıkların bütçeleri ile fiyat, tarife ve yatırımlarının genel ekonomi ve enerji politikalarına uyumunu sağlamak,
11) Gerektiğinde termik santrallerinin ihtiyari olan kömürü veya buharı üretmek amacıyla, kömür sahalarını veya jeotermal enerji sahalarını işletmek, işlettirmek,
Türkiye Elektrik Kuruntu bu amaç ve faaliyetlerini müesseseler ve bağlı ortaklıklar eliyle yerine getirir.
Kısaltmalar
Bu Kanun Hükmünde Kararname’de geçen;
1) «Kuruluş Kanunu» deyimi bu Kanun Hükmünde Kararname'yi,
2) 60 sayılı KHK deyimi İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşları Hakkında 11/4/1983 tarih ve 60 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’yi.
3) «Tüzük» deyimi, 60 sayılı KHK’nin 64 üncü maddesinde öngörülen tüzüğü,
4) «Koordinasyon Kurulu» deyimi, «Ekonomik İşler Yüksek Koordinasyon Kurulu» nu,
5) «Bakanlık» deyimi, «Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı» nı,
6) «Teşekkül» deyimi, «Türkiye Elektrik Kurumu» nu. kısaltılmış adı (TEK),
7) «Müessese», «Bağlı Ortaklık» ve «İştirak» deyimleri 60 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamedeki tanımları,
ifade eder.
İKİNCİ KISIM
Teşekkülün Organları
Yönetim kurulu
Yönetim Kurulu üyelerinden üçü Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanınca, biri Maliye Bakanınca önerilir ve Başbakan, Maliye Bakanı ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı’nın imzalarını taşıyan ortak kararname ile atanırlar.
Teşekkülün Yönetim Kurulu üyeliklerine atanacakların Devlet Memurluğuna atanabilmesi genel şartlarına sahip ve yüksek öğrenim yapmış olmaları. Maliye Bakanınca önerilecek üyenin maliye ve iktisat; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı tarafından önerilecek iki üyenin, Türkiye Elektrik Kurumu’nun faaliyet alanı ile ilgili elektrik, makina, inşaat, harita ve endüstri mühendisliği dallarında mesleki ihtisasa sahip olmaları şarttır.
Yönetim Kurulunun görev, yetki ve çalışma esasları ile Yönetim Kurulu üyelerinin görev süreleri, genel nitelik ve şartları hakkında 60 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname Hükümleri uygulanır.
Genel Müdür
Teşekkül Genel Müdürü’nün atanması, nitelik ve şartları, görev ve yetkileri hakkında 60 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır.
Genel Müdür, gerekli gördüğü takdirde, görev ve yetkilerini Tüzük hükümleri çerçevesinde kısmen alt kademelere devredebilir.
Yetki verme
Yönetim Kurulu gerekli gördüğü takdirde Tüzük hükümleri çerçevesinde, görev ve yetkilerine giren konularda Genel Müdür veya müessese yönetim organlarını yetkili kılabilir. Yetki verme, teşekkülün en üst düzeyinde yetkili ve sorumlu karar organı olan Yönetim Kurulunun sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Genel Müdür Yardımcıları
Türkiye Elektrik Kurumu'nun en çok altı Genel Müdür Yardımcısı bulunur.
Genel Müdür Yardımcıları arasındaki iş bölümü Genel Müdürce belirlenir.
Genel Müdür Yardımcılarının atanmaları, nitelik ve şartları konusunda 60 sayılı Kanun Hükmünde Kararname Hükümleri uygulanır.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Teşkilat
Genel Müdürlük birimleri
60 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri dairesinde teşekkülün yapacağı görevleri yürütmek üzere gerekli Genel Müdürlük birimleri, Yönetim Kurulu Kararıyla kurulur.
Ancak bu konudaki Yönetim Kurulu Kararı, Koordinasyon Kurulu’nun tasvibiyle yürürlüğe konulur.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Müessese, Bağlı Ortaklık ve İştirakler
Müesseseler, bağlı ortaklıklar ve iştiraklere ilişkin hükümler
Müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerin kurulması, nitelikleri, Yönetimi, organları hakkında 60 sayılı Kanun Hükmündeki Kararname Hükümleri uygulanır.
Türkiye Elektrik Kurumu bu Kanun Hükmünde Kararname'deki amaç ve faaliyetleri gerçekleştirmek için işletmelerini müesseseler halinde teşkilatlandırmak zorundadır.
İştiraklerde teşekkülü temsil eden Yönetim Kurulu üyeleri ile denetçilerinde teşekkül Yönetim Kurulu üyeleri için gerekli nitelik ve şartlar aranır. Ancak denetçilerde mesleki ihtisas şartı aranmayabilir.
Teşekkül veya bağlı ortaklıkları temsilen, bağlı ortaklık veya iştirakler Yönetim Kurulu üyesi olarak görev alacakların hisse senedi tevdi yükümlülüğü temsil ettiği kuruluş tarafından yerine getirilir.
Bağlı ortaklıklar ve iştiraklerin faaliyet konuları
Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 ncü maddesinde belirtilen teşekkül amaç ve faaliyet alanı kapsamı dışında bağlı ortaklıklar kuramaz, iştiraklerde bulunamaz.
BEŞİNCİ KISIM
Çeşitli Hükümler
Mali hükümler, tasfiye ve denetim
Plan, program ve bütçeler; yatırım projelerinin hazırlanması; yatıran ve finansman programları, küçük tamamlama, idame ve yenileme yatırımları, fiyat ve tarifeler, muhasebe sistemleri, bilançolar, netice hesapları ve faaliyet raporları, kâr dağıtımı, tasfiye ve denetim konularında 60 sayılı Kanun Hükmünde Kararname Hükümleri uygulanır.
Devlet malı sayılma
Teşekkül, müessese ve bağlı ortaklıklara ait her türlü taşınır ve taşınmaz malları, paraları ile her türlü hak ve alacakları Devlet malı hükmündedir.
Personele ilişkin hükümler
Teşekkül personeli 60 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile söz konusu Kanun Hükmünde Kararnameye uygun olarak çıkarılacak İktisadi Devlet Teşekkülleri personel rejimi esaslarını düzenleyen kanuna tabidir.
Koordinasyon sağlanması
Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü 5 yıllık ve yıllık yatırım programlarını yaparken sudan elektrik üretimi ile ilgili olarak programına almak istediği projelerde Türkiye Elektrik Kurumu’nun elektrik tesisleriyle ilgili talepleri dikkate alınır.
Devlet Su İşleri ve Türkiye Elektrik Kurumu arasında sudan enerji üretimi tesislerinin etüd, planlama, kuruluş, inşa ve işletme işlerinde devamlı işbirliği yapılır.
Her İki idare arasında gerekli proje koordinasyonu ilgili Bakanlıkça sağlanır.
Türkiye Elektrik Kurumu'nun dışında elektrik tesisleri kurulup işletilmesi, elektrik üretim ve iletimi
1) Enterkonnekte sisteme bağlanan Belediye, köy ve diğer kamu tüzel kişileri yeniden üretim ve iletim tesisi kuramazlar.
2) Tesisleri enterkonnekte sisteme bağlı bulunmayan Belediyelere, köy ve diğer kamu tüzel kişilerine Türkiye Elektrik Kurumu’nun mütalaası alınmak şartıyla Bakanlık tarafından elektrik üretimi ve iletimi tesisleri kurmak ve işletmek ruhsatı verilir.
3) Otoprodüktörlere Türkiye Elektrik Kurumu'nun mütalaası alınmak suretiyle Bakanlık elektrik üretimi ve iletimi tesisleri kurmak ve işletme ruhsatı verebilir.
4) Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Ticari şirketlere müstakil olarak veya Türkiye Elektrik Kurumu’nun iştiraki ile elektrik üretimi yapmak müsaadesi, Devlet Plânlama Teşkilatı’nın olumlu görüşü alınarak Enerji ve Tabir Kaynaklar Bakanlığı'nca verilebilir.
Bu maksatla hazırlanacak etüd ve ön projeler ile üretim tesislerine ait uygulama projelerinin, uygulanmasından önce Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’ nca tasdiki şarttır. 6200 sayılı Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü Teşkilat ve vazifeleri hakkında Kanunim 2 nci maddesinin (i) bendi hükmü saklıdır.
Türkiye Elektrik Kurumu'nca düzenlenen faturaların resmi belge sayılması
Türkiye Elektrik Kurumu’nca düzenlenen ve alıcısının tükettiği enerji miktarlarını ve bedellerini gösteren faturalar, İcra İflas Kanununun 68 nci maddesinde yazılı belgelerden sayılır.
Bu hüküm, mesken aboneleri için ikinci bildirimden sonra uygulanır.
Hidroelektrik tesisleri devri
Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından inşa edilen Hidro-Elektrik tesisleri maliyet bedelleri üzerinden Türkiye Elektrik Kurumu’na devredilir. Bu bedel teşekkülün sermayesine eklenir.
Çok maksatlı projelerin enerji maksatlarına düşen maliyet hisselerinin tesbiti ile devir muamelelerine ait esaslar Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nca hazırlanacak bir yönetmelikle tesbit olunur.
Haczolunamayan tesisler
Türkiye Elektrik Kurumu tesisleri haczolunamaz.
Türkiye Elektrik Kurumu Tesislerinin korunması
Türkiye Elektrik Kurumu tesislerini korumakla görevli olanlar bu görevlerini yerine getirmede, genel zabıta'ya tanınmış olan hak ve yetkileri kullanırlar. Ancak, bu hak ve yetkileri genel zabıta memurları işe el koyuncuya kadar sürer. Bu görevliler ve bunların yetkileri Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından birlikte hazırlanacak bir yönetmelikle belirtilir.
Cadde, sokak, park, meydan gibi yerlerin aydınlatılması
Elektrik İşletmeleri Türkiye Elektrik Kurumu tarafından yürütülen şehir, kasaba ve köylerde cadde, sokak, park, meydan gibi umumi yerlerin aydınlatılması, aydınlatma ile ilgili tesislerin kurulması ve işletilmesi Türkiye Elektrik Kurumu tarafından mahalli idareler ile koordine edilerek yapılır. Mahalli idarelerin özel istekleri ancak anlaşmaya bağlı olarak tesis, işletme ve elektrik enerjisi tüketim giderleri mahalli idarelerden alınmak suretiyle yerine getirilir.
Özel günlere ait aydınlatma istekleri, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı'nca müştereken hazırlanıp yürürlüğe konulacak bir yönetmeliğe göre yapılır.
Hidrolik santral muafiyeti
Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından yapılarak Türkiye Elektrik Kurumu’na devredilen elektrik tesislerinin gümrük ve benzeri recim ve harçlar muafiyetleri aynen devam eder. Barajlar ve enerji nakil hattı direkleri bina vergisinden muaftır.
İntifa ve irtifak hakkı
Türkiye Elektrik Kurumu, geçişe ve yararlanmaya mani olmamak şartıyla cadde, sokak, yol, park ve meydan gibi kamuya tahsis edilmiş yerler ile, genel ve katma bütçeli kurumlar, il özel idareleri belediyeler, köyler ve kamu iktisadi teşebbüslerine ait arazi üzerinde, ilgili kuruluşların görüşlerini alarak elektriklendirme hizmetine ait üretim, iletim ve dağıtım tesislerini kurma hakkına sahiptir. Bu yerler üzerinde irtifak ve intifa hakkı bedelsiz olarak Türkiye Elektrik Kurumu adına tesis edilir.
İmtiyazın genişletilmesi ve uzatılması
1 Ağustos 1982 tarihinde mevcut elektrik üretim, iletim, dağıtım ve ticareti imtiyazına sahip şirketlerin imtiyaz sözleşmesi kapsamı içinde kurmuş oldukları ve halen işletmekte bulundukları üretim ve iletim tesisleri için mevcut imtiyaz sözleşmesi kapsamının genişletilmesine ve sözleşmenin uzatılmasına, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının teklifi üzerine karar vermeğe Bakanlar Kurulu yetkilidir. Bu şirketlerin imtiyaz sözleşmesi kapsamı dışında kurmuş oldukları ve halen işletmekte bulundukları üretim, iletim ve dağıtım tesisleri aynı usulle iki yıl içinde imtiyaz kapsamına alınır.
ALTINCI KISIM
Geçici ve Son Hükümler
İmtiyaz hakları
Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayınlanmasından önce Belediye Elektrik işletmelerine intikal etmiş bulunan imtiyaz hakları, vecibeleri ve tesisleri bu işletmelerin devri ile; Devletçe verilmiş imtiyaz sahibi şirketlere ait imtiyaz hukuk ve vecibeleri ve tesisleri, imtiyaz sözleşmesinin herhangi bir suretle sona ermesi halinde Türkiye Elektrik Kurumu’na geçer.
İmtiyaz hakkı sahibince karşılanmayan elektrik
Elektrik İmtiyazı mevcut bölgelerde imtiyaz hukuku mahfuz kalmak kaydıyla, İmtiyaz sahibi tarafından karşılanmayan elektrik İhtiyacı, yapılan masraflar imtiyazlı şirketten tahsil edilmek kayıt ve şartı ile Devlet Türkiye Elektrik Kurumu tarafından doğrudan doğruya karşılanır.
Devir işlemleri muafiyeti
2705 Sayılı Kanunun geçici hükümlerinin uygulanması nedeniyle yapılacak devirlerle 60 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve bu Kanun Hükmünde Kararname’ye göre yapılacak tüm devir İşlemleri her türlü vergi, resim, harç ve mali mükellefiyetten muaftır.
Kadro ihdası
Teşekkülün ihtiyacı olan Yönetim Kurulu üyesi ve Genel Müdürlük kadrolarını ihdas etmeye ve mevcut kadrolardan gerekli görülenleri iptal etmeye bir yıl süreyle Maliye Bakanlığı yetkilidir. Bu şekilde ihdas edilen kadrolarda görevlendirilenlerin özlük hakları 60 sayılı KHK’nın öngördüğü Personel Kanunu çıkıncaya kadar, yürürlükten kaldırılmış olan 440 sayılı Kanun çerçevesinde benzeri İktisadi Devlet Teşekküllerindeki uygulamaya göre yürütülür.
Kaldırılan ve istisna edilen hükümler
1) 15/7/1970 tarih ve 1312 Sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
2) Aşağıdaki kanun hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır.
a) 9/9/1962 tarih ve 2705 sayılı kanunun 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 ncı maddeleri,
b) 1/2/1977 gün ve 2032 sayılı Kanunun 4 ncü maddesi,
3) Aşağıdaki kanunların bu Kanun Hükmündeki Kararnameye aykırı olan hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır.
a) 19/7/1943 tarih ve 4483 sayılı kanun,
b) 14/6/1935 tarih ve 2819 sayılı kanun,
c) 16/6/1939 tarih ve 3645 sayılı kanun,
d) 22/6/1938 tarih ve 3481 sayılı kanun,
e) 20/6/1945 tarih ve 4762 sayılı kanun,
f) 22/5/1957 tarih ve 6973 sayılı kanunla bu kanuna bazı maddeler ekleyen 10/6/1950 tarih ve 7347 sayılı kanun,
g) 16/12/1942 tarih ve 4325 sayılı kanun ile bu kanunu değiştiren 12/6/1957 tarih ve 7004 sayılı kanun,
4) Aşağıdaki kanun hükümlerinin bu Kanun Hükmündeki Kararnameye aykırı olanları yürürlükten kaldırılmıştır.
a) 3/4/1930 gün ve 1580 sayılı kanunun 15 inci maddesinin 31 inci, 39 uncu ve 47 nci bendleri, 19 uncu maddesinin 4/A bendi ile aynı maddenin 5 inci fıkrası ve 70 inci maddenin 9 uncu bendi,
b) 14/6/1935 tarih ve 2805 sayılı kanunun 7 ve 9 uncu maddeleri ile 6 inci maddesinin (c) fıkrası,
c) 18/12/1953 tarih ve 6200 sayılı kanunun 33 üncü maddesinin enerji satışına dair hükmü,
d) 9/5/1658 tarih ve 7116 sayılı kanunun 9 uncu maddesinin (F) fıkrası,
5) 22/5/1957 tarih ve 6973 sayılı kanunun 10/6/1959 tarih ve 7347 sayılı kanunla değişen 3 üncü maddesinin (c) fıkrasının (2/a), (2/b) ve 3 üncü bendi Türkiye Elektrik Kurumuna uygulanmaz.
Yürürlük
Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
