EN
TR
I - Kuruluş
Türkiye Öğretmenler Bankası Türk Anonim Şirketi adı ile hususi hukuk hükümlerine tabi olmak üzere bir banka kurmak İçin Maarif Vekâletine salâhiyet verilmiştir.
Bankanın kuruluş maksadı
Banka aşağıda yazılı işlerle iştigal eder:
A) (A) Grupu hisse senedi sahipleri bulunan öğretmenlerle Maarif Vekâleti merkez ve taşra teşkilâtında vazifeli olan memurlara mesken inşaatı için gayrimenkul ipoteği karşılığında yirmi seneye kadar vâdeli krediler açmak;
B) Bankaya veya (A) grupu hisse senedi sahibi bulunan öğretmenlerle Maarif Vekâleti merkez ve taşra teşkilâtında vazifeli olan memurlara ait arsalar üzerinde meskenler inşa etmek ve bunları peşin veya ipotek karşılığında yirmi seneye kadar vâde ve taksitle yine bu öğretmen ve memurlara satmak veya bu maksatla arsalar ve meskenler mubayaa etmek;
C) Bankaya ait gayrimenkulleri kiraya vermek, yapı, onarma, taahhüt ve proje işleriyle iştigal etmek;
D) Yapı malzemesi ve ders aletleri endüstrisi ve ticareti yapmak ve bu maksatla ortaklıklar kurmak ve kurulmuş olanlara ortak olmak;
E) Ticari, sınai, zirai her çeşit teşebbüs ve taahhütlerde bulunmak;
F) Ticari mümessillik, ticari vekâlet, sigorta acentalıkları, komüsyon ve nakliye işleri yapmak;
G) Sigorta ortaklıkları kurmak ve kurulmuş olanlara ortak olmak;
H) Diğer bilcümle banka muameleleriyle uğraşmak.
Merkez
Bankanın merkezi Ankara’dadır. Banka lüzum gördüğü yerlerde, Bankalar Kanunu hükümlerine göre şube veya ajans açabilir.
Müddet
Bankanın müddeti katî kuruluş tarihinden başlamak üzere 99 yıldır. Bu müddet Umumi Heyet kararı ile bir misline kadar daha uzatılabilir.
II - Malî hükümler
Sermaye
Bankanın itibari sermayesi her biri (100) yüz Türk lirası kıymetinde (300 000) üç yüz bin hisseye ayrılmış olarak (30 000 000) otuz milyon Türk lirasıdır.
Hisse senetleri
Hisse senetleri (A) ve (B) gruplarına ayrılmış olup bunlardan:
(A) Grupu sermayenin % 55 ini;
(B) Grupu sermayenin % 45 ini teşkil eder.
(A) Grupu hisse senetleri İlkokul Öğretmenleri Yapı Sandığında aidatı bulunanlara tahsis edilmiştir.
Ancak, Yapı Sandığında aidatı bulunanlar tarafından satınalınmayan veya satınalınması taahhüt edilmiyen (A) grupu hisse senetleri evvel emirde öğretmenlerle Maarif Vekâleti merkez ve taşra teşkilâtındaki memurlar, artanı diğer hakikî ve hükmi şahıslar tarafından satın alınabilir. İlkokul Öğretmenleri Yapı Sandığının mevcudu bankaya intikal ettirilerek Sandıkta aidatı bulunanlara, iştirak etmiş oldukları sermaye hissesine tekabül edecek (A) grupu hisse senedi verilir.
(B) Grupu hisse senetleri evvelemirde öğretmenlerle Maarif Vekâleti merkez ve taşra teşkilâtındaki memurlara, artanı diğer hakikî ve hükmi şahıslara tahsis edilmiştir.
(A) Grupu hisse senetleri nama, (B) grupu hisse senetleri hâmiline muharrerdir.
Tahvil çıkarma salâhiyeti
Banka, en az 50 si münhasıran ipotekli ikrazlarda kullanılmak üzere Umumi Heyetin kararı ile ödenmiş sermayesinin iki misline kadar tahvilli, tahviliz uzun vâdeli istikraz akdedebilir. Ancak, bu salâhiyetin kullanılabilmesi. Amortisman ve Kredi Sandığının muvafık mütalâasına ve Maliye Vekâletinin tensibine bağlıdır.
Çıkartacak tahvillerin şekil ve şartları hakkında da aynı veçhile muamele olunur.
Bankanın ipotekle temin edilmiş alacakları tahvillerin resülmal ve faizlerinin ödenmesi için rüçhan hakkı sağlıyan bir karşılık teşkil eder.
Kaynakların tahsisi
Öğretmenler ile Maarif Vekâleti merkez ve taşra teşkilâtındaki memurların mesken ihtiyaçlarını karşılamak üzere, bankanın ödenmiş sermayesi ile ihtiyat akçeleri yekûnunun âzami % 75 i ve 7 nci maddenin tatbikından elde edilecek mebaliğ, gayrimenkul ikrazatına tahsis edilebilir.
Ancak, Yapı Sandığında, aidatı bulunan (A) grupu hisse senedi sahiplerinin mesken ihtiyacını karşılamak üzere yapılacak kredi talepleri tercihan isaf edileceği gibi bu hisse senedi sahiplerine yapılacak ikrazatın faizi, İdare Meclisi kararı ile cari faiz haddinin âzami % 2 noksanı ile tesbit edilebilir.
Bankanın toplıyacağı mevduat, her ne şekilde olursa olsun, gayrimenkul alım ve satımına, mesken inşaatına veya gayrimenkul ipoteği mukabili ikrazata hiç bir suretle, tahsis edilemez. Bu hükme riayet edilmemesi halinde, Bankalar Kanununun buna mütaallik cezai hükümleri tatbik olunur.
Kârın dağıtımı
Bankanın yıllık sâfi kârından:
A) % 5 i ödenmiş sermayenin tutarına varıncaya kadar âdi ihtiyat akçesine,
B) % 5 i ilerde vukuu muhtemel zarar karşılığına,
C) % 5 i fevkalâde ihtiyat akçesine,
D) % 5 i Umumi Heyet tarafından tâyin edilecek nispet ve esaslar dairesinde İdare Meclisi âzaları ile Banka personeline ayrıldıktan sonra bakiyesi hisse senetlerinin ödenmiş kıymetleri üzerinden hissedarlarla (E) bendinde yazılı müessis hisse senetleri sahiplerine tevzi olunur.
E) Yapı Sandığında en az 500 liralık mevduatı bulunan veya mevduatını esas mukavelename ile tesbit edilecek müddet zarfında bu miktara çıkartan (A) grupu hisse senedi sahiplerine ayrıca bedelsiz olarak müessis hisse senedi verilir. Bu hisse senedinin miktar ve temettü nispeti esas mukavelenamede tasrih edilir.
İhtiyat akçeleri
Âdi ihtiyat akçesi Bankanın ilerde vukuu muhtemel zararlarını karşılamak üzere tefrik olunur. Fevkalâde ihtiyat akçesinin kullanış tarzı esas mukavelenamede gösterilir.
III - İdari hükümler
Bankanın idaresi
Bankanın salâhiyetli uvuzları şunlardır:
A) Umumi Heyet
B) Murakıplar
C) İdare Meclisi
D) İdare Komitesi
E) Umum Müdürlük
Umumi heyet
Umumi Heyet banka hisse senedi sahiplerinden teşekkül eder. Şu kadar ki, nama muharrer her on hisseye sahip olanın veya bu kadar hisseyi temsil edenin ve hâmiline muharrer her yirmi hisseye sahip olanın veya bu kadar hisseyi temsil edenin Umumi Heyette bir reyi vardır.
Murakıplar
Banka, Umumi Heyet tarafından ikisi (A) grupu hissedarlarındın ve birisi (B) grupu hissedarlarından seçilen üç murakıp tarafından murakabe edilir.
Murakıplar iki yıl için seçilirler. Tekrar seçilmeleri caizdir.
İdare Meclisi
Bankanın İdare Meclisi Umumi Heyet tarafından üçü (A) grupu hissedarlarından olmak üzere seçilecek 5 âzadan terekküp eder. Azalar 3 senelik bir devre için seçilirler, tekrar seçilmeleri caizdir.
Âzaların, gerekli meslekî, hukuki, malî, iktisadi ve teknik bilgi ve tecrübe sahibi olmaları ve bu sahalarda yüksek tahsil yapmış bulunmaları şarttır.
Yapı Sandığında mevduatı bulunan (A) grupu hissedarlarından seçilecek ikisi için bu şartlar aranmaz.
İdare Komitesi
İdare Komitesi, Bankalar Kanununda yazılı vazifeleri ifa etmek üzere îdare Meclisi tarafından İdare Meclisine dâhil olanlar arasından seçilen iki âza ile Umum Müdür veya vekilinden terekküp eder.
Umum Müdürlük
Bankanın işleri Umum Müdür tarafından tedvir olunur. Bankayı üçüncü şahıslara, idari ve kazai mercilere karşı Umum Müdür temsil eder.
Umum Müdür İdare Meclisi tarafından tâyin edilir. İdare Meclisi lüzumu halinde Umum Müdürün inhası üzerine, kâfi miktarda, Umum Müdüre muavin de tayin eder.
IV - Kuruluş hususiyetleri
Çeşitli hükümler
Bankanın esas mukavelenamesi, Ticaret Kanununda yazılı kuruluş muamelelerine ait şartlar aranmaksızın bu kanun hükümleri dairesinde İcra Vekilleri Heyetince tasdik olunduktan sonra başkaca merasime hacet kalmaksızın doğrudan doğruya ticaret siciline kayıt ve ilân olunur. Katî kuruluş bu ilân tarihinden başlar.
Banka ve kuracağı ortaklıkların İdare Meclisine ve murakıplıklarına seçilen âzalardan öğretmen ve memur olanlar hakkında, bu vazifeleri dolayısiyle, Memurin Kanununun 8 inci maddesi ile 3656 sayılı kanunun 4609 sayılı kanunla değişik 18 inci maddesinin 1 inci fıkrası tatbik olunmaz. Bu kimselere bankadaki munzam vazifeleri dolayısiyle verilecek aylık ücret, mezkûr vazifelere muhassas aylık ücretin üçte ikisini tecavüz etmemek şartiyle Umumi Heyet tarafından tesbit edilir.
Banka ve kuracağı ortaklıkların memurları ile İdare Meclisi Reis ve âzaları 3659 ve 5434 sayılı kanun hükümlerine tabi değildir.
4357 sayılı kanunun 12 nci ve 13 üncü maddeleri ile 14 üncü maddesinin Yapı Sandığı ile ilgili hükümleri mer'iyetten kaldırılmıştır.
İlkokul Öğretmenleri Yapı Sandığının bütün aktif ve pasifi, hak ve borçları ile birlikte kesin kuruluşu gününden itibaren bankaya intikal eder.
Bu intikal muvakkat 2 nci maddede yazılı tasfiye heyeti tarafından Sandığın aktif ve pasifi bankanın kesin kuruluş tarihindeki durum ve rayiçlerine göre kıymetlendirilmek suretiyle hazırlanacak bir devir bilançosu üzerinden yapılır.
Muvakkat 1 inci madde gereğince yapılacak intikal muamelesi tekemmül edinceye kadar İlkokul Öğretmenleri Yapı Sandığı «Hali tasfiyede İlkokul öğretmenleri Yapı Sandığı» adı altında mevcudiyetini muhafaza ve Sandık İdare Heyeti de «Tasfiye Heyeti» sıfatiyle tasfiye muamelâtını icra eder.
Yapı Sandığının son Umumi Heyeti ilk tesis heyeti umumiyesi olarak banka esas mukavelenamesini ihzar ve ilk İdare Meclisi ile ilk Murakıpları seçer.
İlk İdare Meclisi ve ilk Murakıpların vazifeleri bir yıl müddetle devam eder.
İlkokul Öğretmenleri Yapı Sandığı adına tescil edilmiş olan aynî hakların Türkiye Öğretmenler Bankası Türk Anonim Ortaklığı adına devir ve tescili muamelelerinden dolayı bir defaya mahsus olmak üzere hiç bir vergi, resim ve harc alınmaz.
Bu kanun neşri tarihinde mer’iyete girer.
Bu kanun hükümlerini icraya İcra Vekilleri Heyeti memurdur.
