EN
TR
BİRİNCİ BÖLÜM
Kanunun Amacı, Kapsamı ve Tanımlar
Amaç
Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek. ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim - öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.
Kapsam
Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.
Türk Silahlı Kuvvetleri ve emniyet teşkilatına bağlı yükseköğretim kurumlarıyla ilgili hususlar ayrı kanunlarla düzenlenir.
Tanımlar
Bu kanunda geçen kavram ve terimlerin bu kanuna göre tanımları:
a. Yükseköğretim: Milli Eğitim sistemi içinde, ortaöğretime dayalı, en az dört yarıyılı kapsayan her kademedeki eğitim - öğretimin tümüdür,
b. Üst Kuruluşlar: Yükseköğretim Kurulu ve Üniversitelerarası Kurul’dur.
c. Yükseköğretim Kurumları: üniversiteler, fakülteler, enstitüler ve yüksekokullardır.
d. Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip, yüksek düzeyde eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayım yapan: fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur.
e. Fakülte: Yüksek düzeyde eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayım yapan; kendisine enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluşlar bağlanabilen bir yükseköğretim kurumudur.
f. Enstitü: üniversitelerde ve fakültelerde birden fazla benzer ve ilgili bilim dallarında, lisans üstü eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve uygulama yapan bir birimdir.
g. Yüksekokul: Belirli bir mesleğe yönelik eğitim - öğretime ağırlık veren bir yükseköğretim kurumudur.
h. Bölüm: Amaç, kapsam ve nitelik yönünden bir bütün teşkil eden, birbirini tamamlayan veya birbirine yakın bilim ve sanat dallarından oluşan; fakültelerin ve yüksekokulların eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve uygulama birimidir.
ı. Öğretim Elemanları: Yükseköğretim kurumlarında görevli öğretim üyeleri ile öğretim yardımcılarıdır.
j. Öğretim üyeleri: Yükseköğretim kurumlarında görevli profesör, doçent ve yardımcı doçentlerdir.
(1) Profesör: En yüksek düzeydeki öğretim üyesidir.
(2) Doçent: Doçentlik sınavını başarmış öğretim üyesidir.
(3) Yardımcı Doçent: Doktora çalışmalarını başarı ile tamamlamış, tıpta uzmanlık veya belli sanat dallarında yeterlik belge ve yetkisi kazanmış, ilk basamaktaki öğretim üyesidir.
k. Öğretim Yardımcıları: Yükseköğretim kurumlarında, belirli süreler için görevlendirilen, araştırma görevleri okutmanlar, uzmanlar, çeviriciler ve eğitim - öğretim planlamacıları ile belirli konularda eğitim - öğretim ve uygulama yaptıran öğretim görevlileridir.
l. Ön Lisans: Ortaöğretime dayalı, en az dört yarıyıllık bir programı kapsayan, ara insangücü yetiştirmeyi amaçlayan veya bir lisans öğretiminin ilk kademesini teşkil eden bir yükseköğretimdir.
m. Lisans: Ortaöğretime dayalı, en az sekiz yarıyıllık bir programı kapsayan bir yükseköğretimdir.
n. Lisans Üstü: Yüksek lisans, doktora ve tıpta uzmanlık eğitimini kapsayan bir terim olup, aşağıdaki kademelere ayrılır:
(1) Yüksek Lisans: (Bilim uzmanlığı, yüksek mühendislik, yüksek mimarlık, master) : Bir lisans öğretimine dayalı, eğitim - öğretim ve araştırmayı içeren en az iki yarıyıllık veya ortaöğretime dayalı en az on yarıyıllık programı kapsayan bir yükseköğretimdir.
(2) Doktora: Lisansa dayalı en az altı veya yüksek lisansa dayalı en az dört yarıyıllık programı kapsayan ve orijinal bir araştırmanın sonuçlarını ortaya koymayı amaçlayan bir yükseköğretimdir.
(3) Tıpta Uzmanlık: Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı tarafından düzenlenen esaslara göre yürütülen ve tıp doktorlarına belirli alanlarda özel yetenek ve yetki sağlamayı amaçlayan bir yükseköğretimdir.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç
Yükseköğretimin amacı:
a. Öğrencilerini;
(1) ATATÜRK inkılapları ve ilkeleri doğrultusunda ATATÜRK milliyetçiliğine bağlı,
(2) Türk milletinin milli, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini taşıyan, Türk olmanın şeref ve mutluluğunu duyan,
(3) Toplum yararını kişisel çıkarının üstünde tutan, aile, ülke ve millet sevgisi ile dolu,
(4) Türkiye Cumhuriyeti Devletine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış haline getiren,
(5) Hür ve bilimsel düşünce gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı,
(6) Beden, zihin, ruh, ahlak ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş,
(7) İlgi ve yetenekleri yönünde yurt kalkınmasına ve ihtiyaçlarına cevap verecek, aynı zamanda kendi geçim ve mutluluğunu sağlayacak bir mesleğin bilgi, beceri, davranış ve genel kültürüne sahip, vatandaşlar olarak yetiştirmek,
b. Türk Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütün olarak, refah ve mutluluğunu artırmak amacıyla; ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmasına katkıda bulunacak ve hızlandıracak programlar uygulayarak, çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı ve seçkin bir ortağı haline gelmesini sağlamak,
c. Yükseköğretim kurumları olarak yüksek düzeyde bilimsel çalışma ve araştırma yapmak, bilgi ve teknoloji üretmek, bilim verilerini yaymak, ulusal alanda gelişme ve kalkınmaya destek olmak, yurt içi ve yurt dışı kurumlarla işbirliği yapmak suretiyle bilim dünyasının seçkin bir üyesi haline gelmek, evrensel ve çağdaş gelişmeye katkıda bulunmaktır.
Ana ilkeler
Yükseköğretim, aşağıdaki «Ana ilkeler» doğrultusunda planlanır, programlanır ve düzenlenir:
a. Öğrencilere, ATATÜRK inkılaptan ve ilkeleri doğrultusunda ATATÜRK milliyetçiliğine bağlı hizmet bilincinin kazandırılması sağlanır,
b. Milli Kültürümüz, örf ve adetlerimize bağlı, kendimize has şekil ve özellikleri ile evrensel kültür içinde korunarak geliştirilir ve öğrencilere, milli birlik ve beraberliği kuvvetlendirici ruh ve irade gücü kazandırılır.
c. Yükseköğretim kurumlarının özellikleri, eğitim - öğretim dalları ile amaçları gözetilerek eğitim - öğretimde birlik ilkesi sağlanır.
d. Eğitim - öğretim plan ve programları, bilimsel ve teknolojik esaslara, ülke ve yöre ihtiyaçlarına göre kısa ve uzun vadeli olarak hazırlanıp sürekli olarak geliştirilir.
e. Yükseköğretimde imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemler alınır.
f. Yeni üniversiteler, üniversiteler içinde fakülte, enstitü ve yüksekokullar, devlet kalkınma planları ilke ve hedefleri doğrultusunda ve yükseköğretim planlaması çerçevesinde Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü veya önerisi üzerine kanunla kurulur.
g. Meslek elemanı yetiştiren bakanlıklara bağlı yüksekokullar, Yükseköğretim Kurulunun tespit edeceği esaslara göre Bakanlar Kurulu kararı ile kurulur.
h. Yükseköğretim kurumlarının geliştirilmesi, verimlerinin artırılması, genişletilmesi ve bütün yurda yaygınlaştırılması amacına yönelik olarak yenilerinin açılması, öğretim elemanlarının yurt içinde ve dışında yetiştirilmeleri ve görevlendirilmeleri, üretim - insangücü - eğitim unsurları arasında dengenin sağlanması, yükseköğretime ayrılan kaynakların ve ihtisas gücünün dağılımı, milli eğitim politikası ve kalkınma planları ilke ve hedefleri doğrultusunda ülke, çevre ve uygulama alanı ihtiyaçlarının karşılanması, örgün, yaygın, sürekli ve açık eğitim - öğretimi de kapsayacak şekilde planlanır ve gerçekleştirilir.
ı. Yükseköğretim kurumlarında, eğitim - öğretim süresince, ATATÜRK ilkeleri ve inkılap tarihi, Türk dili, yabancı dil zorunlu derslerdendir. Ayrıca beden eğitimi veya güzel sanat dallarından biri de zorunlu ders olarak programlanır ve icra edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Üst Kuruluşlar
Yükseköğretim kurulu
a. Yükseköğretim Kurulu; tüm yükseköğretimi düzenleyen ve yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine yön veren, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip, sürekli görev yapan bir kuruluştur. Yükseköğretim Kuruluna; Yükseköğretim Denetleme Kurulu, öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi ile gerekli planlama, araştırma, geliştirme, değerlendirme, bütçe, yatırım ve koordinasyon faaliyetleri ile ilgili birimler bağlıdır.
b. Yükseköğretim Kurulu:
(1) Devlet Başkanı tarafından, tercihan rektörlük yapmış kişiler arasından seçilen sekiz,
(2) Bakanlar Kurulunca, üniversiteler dışından, temayüz etmiş üst düzeydeki devlet hizmetlileri veya emeklileri arasından seçilen altı,
(3) Genelkurmay Başkanlığınca kendi bünyesinden seçilen bir,
(4) Milli Eğitim Bakanlığınca kendi bünyesinden seçilen iki üye ile,
(5)Üniversitelerarası Kurulca, Kurul Üyeleri dışından ve en az yirmibeş yıl öğretim üyeliği yapmış kişiler arasından seçilen sekiz öğretim üyesinden oluşur.
Yukarıdaki (2), (3), (4) ve (5) nci bentlere göre seçilenlerin üyelikleri Devlet Başkanının onayı ile kesinleşir. Bu bentlerde belirtilenlerin ilk seçimleri bir ay, Devlet Başkanı tarafından üyelikleri onaylanmayanların yerine yeni adayların seçimleri ise iki hafta İçinde yapılmadığı takdirde. Devlet Başkanınca doğrudan atama yapılır.
c. Kurul üyeliği (Genelkurmay Başkanlığınca seçilen üye hariç) sekiz yıldır. Her iki yılda bir üyelerin dörtte biri yenilenir. Süresi biten üyelerle herhangi bir sebeple kuruldan ayrılanların yerine yeniden seçim yapılır. Süreleri sona eren üyelerin Kurula yeniden seçilmeleri mümkündür. Herhangi bir nedenle üyeliğin normal süreden önce sona ermesi halinde, eski üyenin kalan süresini tamamlamak üzere yenisi seçilir.
Genelkurmay Başkanlığınca seçilen üyenin süresi iki yıldır ve bu süre içinde diğer özlük hakları saklı kalmak kaydı ile maaşsız izinli sayılır. Diğer üyelerin varsa kurumları ile tüm ilişikleri kesilir. Kurul üyeliğine seçilmede ve üyelerin görevlerine devamda yaş haddi yoktur.
Devlet Başkanı, Kurul Üyeleri arasından dört yıl süreyle bir başkan; Kurul Başkanı da Kurul üyeleri arasından iki yıl süreyle iki başkanvekili seçer. Başkanın görevlendireceği başkan vekillerinden biri başkanın bulunmadığı hallerde ona vekâlet eder.
Milli Eğitim Bakanı gerekli gördüğü hallerde kurula katılır ve başkanlık eder.
Yükseköğretim Kurulunun toplantı nisabı 16 kişidir.
d. Yükseköğretim Kurulu üyelerinin ücretleri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre en yüksek devlet memuruna ödenen aylığın (ek gösterge, yan ödeme ve tazminatlar dahil) iki katım geçmemek üzere Bakanlar Kurulunca tespit edilir. Emekli olarak seçilenlerin emekli maaşlarının ödenmesine devanı edilir,
e. Yükseköğretim Kurulu üyeleri, kamu yararına kurulmuş demekler, vakıflar ve bunlara bağlı kuruluşlarda herhangi bir ücret almadan görev yapma ve Bakanlar Kurulunca verilecek geçici görevler dışında, herhangi bir kamu kuruluşunda veya özel kuruluşta çalışamazlar.
Bakanlar Kurulunca görevlendirme dışında herhangi bir nedenle bir yıl içinde, yıllık izin hariç, toplam üç ay hizmete devam etmeyenler Kuruldan ayrılmış sayılırlar.
Yükseköğretim kurulunun görevleri
Yükseköğretim Kurulunun görevleri;
a. Yükseköğretim kurumlarının bu kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim - öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, Üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak,
b. Yükseköğretim kurumları arasında bu kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak,
c. Üniversite çalışmalarının en verimli düzeyde sürdürülmesi için büyümenin sınırlarını tespit etmek ve yaz öğretimi, gece öğretimi, ikili öğretim gibi tedbirler almak,
d. Devlet kalkınma planlanma ilke ve hedefleri doğrultusunda ve yükseköğretim planlaması çerçevesi içinde:
(1) Yeni üniversite kurulmasına ve gerektiğinde birleştirilmesine ilişkin önerilerini veya görüşlerini Millî Eğitim Bakanlığına sunmak,
(2) Bir üniversite içinde fakülte, enstitü ve yüksekokul açılmasına, birleştirilmesine ya da kapatılması ile ilgili olarak ve doğrudan veya üniversitelerden gelecek önerilere dayalı kararlar almak ve gereği için Milli Eğitim Bakanlığına göndermek,
Yükseköğretim Kurumları içinde bölüm açılmasına, birleştirilmesine veya kapatılmasına doğrudan ve üniversitelerden gelecek önerilere göre karar verip uygulatmak,
Öğretimin aksaması sonucunu doğuracak olaylar dolayısıyla öğrenimin ara verilmesine veya tekrar başlatılmasına ilişkin olarak üniversitelerden gelecek önerilere göre veya doğrudan karar alıp uygulatmak,
(3) Bakanlıklar tarafından kurulacak yükseköğretim kurumlarının kuruluş, amaç ve esaslarını inceleyerek görüşlerini ilgili makama sunmak,
e. Yükseköğretim kurumlarında öğrencilerin yatay ve dikey geçişlerine ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları üniversitelerarası Kurulun da görüşünü alarak belirlemek,
f. Üniversitelerin ihtiyaçlarını, eğitim - öğretim programlarını, bilim dallarının niteliklerini, araştırma faaliyetlerini, uygulama alanlarını, bina, araç, gereç ve benzeri imkânlar ve öğrenci sayılarını ve diğer ilgili hususları dikkate alarak; üniversitelerin profesör, doçent ve yardımcı doçent kadrolarını dengeli bir oranda tespit etmek,
g. Her yıl üniversitelerin verecekleri faaliyet raporlarını inceleyerek değerlendirmek; üstün başarı gösterenlerle, yeterli görülmeyenleri tespit etmek ve gerekli önlemleri almak,
h. Üniversitelerin her eğitim - öğretim programına kabul edeceği öğrenci sayısı önerilerini inceleyerek kapasitelerini tespit etmek; insangücü planlaması, kurumların kapasiteleri ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esaslarını da dikkate alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit etmek,
ı. Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkân ve fırsat eşitliği sağlayacak önlemleri almak,
j. Her eğitim - öğretim programında öğrencilerden alınacak harca alt, ilgili yükseköğretim kurumlarının önerilerini inceleyerek karara bağlamak,
k. Yükseköğretim üst kuruluşları ile üniversitelerce hazırlanan bütçeleri görüşerek karara bağlamak ve Milli Eğitim Bakanlığına sunmak,
1. Rektörlerin disiplin işlemlerini kovuşturmak ve karara bağlamak,
m. Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.
Yükseköğretim denetleme kurulu
a. Yükseköğretim Denetleme Kurulu, Yükseköğretim Kurulu adına üniversiteleri, bağlı birimlerini, öğretim elemanlarını ve bunların faaliyetlerini gözetim ve denetim altında bulunduran, Yükseköğretim Kuruluna bağlı bir kuruluştur.
b. Kuruluş ve İşleyişi:
Yükseköğretim Denetleme Kurulu:
(1) Yükseköğretim Kurulu tarafından önerilecek beş profesör üyeden,
(2) Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay tarafından gösterilecek üçer aday arasından Yükseköğretim Kurulu tarafından seçilip önerilecek birer üyeden,
(3) Genelkurmay Başkanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığınca seçilecek birer üyeden.
Oluşur.
Bu suretle tespit edilen Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerinin atanmaları, cari usullere göre yapılır.
Yükseköğretim Denetleme Kurul Başkanı, bu kurul üyeleri arasından Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından atanır.
Genelkurmay Başkanlığınca seçilen üyenin görev süresi iki, diğerlerinin ise altı yıldır. Genelkurmay Başkanlığınca seçilen üye, diğer özlük hakları saklı kalmak kaydı ile maaşsız izinli sayılır, Diğer üyelerin kurumları ile ilişikleri kesilir. Kurul Üyelerinin yaş haddi öğretim üyelerinde olduğu gibidir.
Genelkurmay Başkanlığınca seçilenin dışındaki üyelerin üçte biri her iki yılda bir yenilenir. Süreleri sona eren üyelerin yeniden seçilmeleri mümkündür. Herhangi bir nedenle üyeliğin normal süreden önce sona ermesi halinde, eski üyenin kalan süresini tamamlamak üzere aynı statüde yenisi seçilir.
Kurul üyelerinin Ücretleri, Yükseköğretim Kurulu üyelerine ödenen ücreti geçmeyecek şekilde Bakanlar Kurulunca tespit edilir. Emekli olarak seçilenlerin emekli maaşlarının ödenmesine devam edilir.
Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyeleri, Bakanlar Kurulu ve Yükseköğretim Kurulu tarafından verilen istisnai geçici görevler dışında hiç bir kamu kuruluşu veya özel kuruluşta ücretli ve ücretsiz çalışamazlar. Üyelerden geçici görevlendirme dışında herhangi bir nedenle bir yıl içinde, yıllık izin hariç, toplam üç ay hizmete devam etmeyenler kuruldan ayrılmış sayılır.
Yükseköğretim denetleme kurulunun görevleri
Yükseköğretim Denetleme Kurulunun görevleri;
a. Üniversitelerde eğitim - öğretim ve diğer faaliyetlerin bu kanunda belirtilen amaca ve ana ilkelere ve Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenecek esaslara uygunluğunu Yükseköğretim Kurulu adına denetlemek,
b. Gerekli görülen hallerde üniversite yöneticilerinden yazılı veya sözlü bilgi istemek,
c. Rektörler hakkında Yükseköğretim Kurulu tarafından istenecek disiplin soruşturması yapmak,
d. Üniversitelerdeki denetlemeleri sırasında umumi hükümlere göre adil kovuşturma açılmasını gerektiren fiil veya olayları veya tespit ettiği disiplin suçlarım, hazırlayacağı şümullü tahkikat raporu ve önerileriyle birlikte gerekli işlem için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına iletmek,
e. Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.
Öğrenci seçme ve yerleştirme merkezi
Görevi, kuruluş ve işleyişi:
a. Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi, Yükseköğretim Kurulunun tespit ettiği esaslar çerçevesinde yükseköğretim kurumlarına girecek öğrencilerin sınav esaslarım tespit eder, sınavları hazırlar, yapar, öğrenci isteklerini de gözönünde tutarak Yükseköğretim Kurulunun verdiği esaslara ve sınav sonuçlarına göre değerlendirir, öğrenci adaylarının üniversitelere ve diğer yükseköğretim kurumlarına yerleştirilmesini sağlar ve bu faaliyetlerle ilgili araştırmaları yapar,
b. Öğrenci adaylarından seçme ve yerleştirme sınavları için kayıt ve sınav ücreti alınır. Bu ücretler, oluşturulacak Yükseköğretim Kurulu Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Fonunda toplanır. Fonun ita amiri Yükseköğretim Kurul Başkanıdır. Bu fon öncelikle öğrenci seçme ve yerleştirme hizmetleri için kullanılır. Fondan yapılacak harcamalarda ve diğer mali hususlarda döner sermaye ile ilgili esaslar uygulanır. Fonun yönetim, işletme ve denetim esasları Yükseköğretim Kurulunca tespit edilir. Her yıl sonunda fondan artan meblağ gelecek yılın fonuna eklenir.
Üniversitelerarası kurul
a. Kuruluş ve işleyişi:
Üniversitelerarası Kurul, Üniversite rektörleri, Genelkurmay Başkanlığının Silahlı Kuvvetlerden dört yıl için seçeceği bir profesör ile her üniversite senatosunun o üniversiteden dört yıl için seçeceği bir profesörden oluşur.
Rektörler, Üniversitelerarası Kurula, bir yıl süre ile, üniversitelerin Cumhuriyet dönemindeki kuruluş tarihlerine göre, sıra ile, başkanlık yaparlar.
Kurul, çalışmalarını kolaylaştırmak ve üniversitelerarasında ve uluslararası yükseköğretim kurumları ile işbirliğini düzenlemek amacı ile sürekli ve geçici birimler ve komisyonlar kurabilir. Bu birim ve komisyonların teşkil ve çalışma esasları üniversitelerarası Kurulca belirlenir.
Kurul, en az yılda iki defa, aksi kararlaştırılmadıkça başkanın bağlı olduğu üniversitenin bulunduğu şehirde toplanır ve kurul gündemi Önceden Milli Eğitim Bakanlığına, Yükseköğretim Kuruluna ve kurul üyelerine gönderilir.
Milli Eğitim Bakam ve Yükseköğretim Kurul Başkanı gerekli gördüğü hallerde Kurulun toplantılarına katılabilir.
b. Görevleri:
Üniversitelerarası Kurul akademik bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar:
(1) Yükseköğretim planlaması çerçevesinde, üniversitelerin eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerini koordine etmek, uygulamaları değerlendirmek, Yükseköğretim Kuruluna ve Üniversitelere önerilerde bulunmak,
(2) Teşkilat ve kadro yönünden ve Yükseköğretim Kurulu kararları doğrultusunda üniversitelerin öğretim üyesi ihtiyacını karşılayacak önlemleri teklif etmek,
(3) Üniversitelerin tümünü ilgilendiren eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak veya görüş bildirmek,
(4) Aynı veya benzer nitelikteki fakültelerin yada üniversitelere veya fakültelere bağlı diğer yükseköğretim kurumlarının eğitim - öğretimine ilişkin ilkeler ve süreler arasında uyum sağlamak,
(5) Doktora ile ilgili esasları tespit etmek ve yurt dışında yapılan doktoraları, doçentlik ve profesörlük unvanlarını değerlendirmek,
(6) Doçentlik sınavlarını düzenlemek ve ilgili yönetmelik gereğince doçent adaylarının yayın ve araştırmalarının değerlendirilmesi ve doçentlik sınavı ile ilgili esasları tespit etmek ve jürileri seçmek,
(7) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yükseköğretim Kurumları
Yükseköğretim Kurumlarının Görevleri
Bu kanundaki amaç ve ana ilkelere uygun olarak yükseköğretim
görevleri;
a. Çağdaş uygarlık ve eğitim - öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde, toplumun ihtiyaçları ve kalkınma planları ilke ve hedeflerine uygun ve ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim - öğretim, bilimsel araştırma, yayım ve danışmanlık yapmak,
b. Kendi ihtisas gücü ve maddi kaynaklarını rasyonel, verimli ve ekonomik şekilde kullanarak, milli eğitini politikası ve kalkınma planları ilke ve hedefleri ile Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılan plan ve programlar doğrultusunda, ülkenin ihtiyacı olan dallarda ve sayıda insangücü yetiştirmek,
c. Türk toplumunun yaşam düzeyini yükseltici ve kamu oyunu aydınlatıcı bilim verilerini söz, yazı ve diğer araçlarla yaymak,
d. Örgün, yaygın, sürekli ve açık eğitim yoluyla toplumun özellikle sanayileşme ve tarımda modernleşme alanlarında eğitilmesini sağlamak,
e. Ülkenin bilimsel, kültürel, sosyal ve ekonomik yönlerden ilerlemesini ve gelişmesini ilgilendiren sorunlarını, diğer kuruluşlarla işbirliği yaparak, kamu kuruluşlarına önerilerde bulunmak suretiyle öğretim ve araştırma konusu yapmak, sonuçlarını toplumun yararına sunmak ve kamu kuruluşlarınca istenecek inceleme ve araştırmaları sonuçlandırarak düşüncelerini ve önerilerini bildirmek,
f. Eğitim - öğretim seferberliği için de örgün, yaygın, sürekli ve açık eğitim hizmetini üstlenen kurumlara katkıda bulunacak önlemleri almak,
g. Yörelerindeki tarım ve sanayinin gelişmesine ve ihtiyaçlarına uygun meslek elemanlarının yetişmesine ve bilgilerinin gelişmesine katkıda bulunmak, sanayi, tarım ve sağlık hizmetleri ile diğer hizmetlerde modernleşmeyi, üretimde artışı sağlayacak çalışma ve programlar yapmak, uygulamak ve yapılanlara katılmak, bununla ilgili kurumlarla işbirliği yapmak ve çevre sorunlarına çözüm getirici önerilerde bulunmak,
h Eğitim teknolojisini üretmek, geliştirmek, kullanmak, yaygınlaştırmak,
ı. Yükseköğretimin uygulamalı yapılmasına ait eğitim - öğretim esaslarını geliştirmek, döner sermaye işletmelerini kurmak, verimli çalıştırmak ve bu faaliyetlerin geliştirilmesine ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmaktır.
ÜNİVERSİTE ORGANLARI
Rektör
a. Atanması: Üniversite tüzelkişiliğinin temsilcisi olan rektör, Yükseköğretim Kurulunun önereceği yükseköğretimden sonra en az onbeş yıl başarılı hizmet vermiş tercihan devlet hizmetinde bulunmuş ikisi, üniversitelerde görevli profesörlerden olmak, üzere dört kişi arasından Devlet Başkanınca beş yıl için atanır. Önerilenler atanmadığı ve iki hafta içerisinde yeni adaylar gösterilmediği takdirde Devlet Başkanınca doğrudan atama yapılır. Süresi biten rektör yeniden atanabilir.
Rektör, çalışmalarında kendisine yardım etmek üzere, üniversitenin aylıklı profesörleri arasından en çok üç kişiyi rektör yardımcısı olarak seçer.
Rektör yardımcıları, rektör tarafından beş yıl için atanır.
Rektör, görevi başında olmadığı zaman yardımcılarından birisini yerine vekil bırakır. Rektör görevi başından iki haftadan fazla uzaklaştığında Yükseköğretim Kuruluna bilgi verir. Göreve vekâlet altı aydan fazla sürerse yeni bir rektör atanır.
b. Görev, yetki ve sorumlulukları:
(1) Üniversite kurullarına başkanlık etmek, yükseköğretim üst kuruluklarının kararlarının uygulamak, üniversite kurullarının önerilerini inceleyerek karara bağlamak ve üniversiteye bağlı kuruluşlar arasında düzenli çalışmayı sağlamak,
(2) Her eğitim - öğretim yılı sonunda ve gerektiğinde üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetleri hakkında üniversitelerarası Kurula bilgi vermek,
(3) Üniversitenin yatırım programlarım, bütçesini ve kadro ihtiyaçlarını, bağlı birimlerinin ve üniversite yönetim kurulu ile senatonun görüş ve önerilerini aldıktan sonra hazırlamak ye Yükseköğretim Kuruluna sunmak,
(4) Gerekli gördüğü hallerde üniversiteyi oluşturan kuruluş ve birimlerde görevli öğretim elemanlarının ve diğer personelin görev yerlerini değiştirmek veya bunlara yeni görevler vermek,
(5) Üniversitenin birimleri ve her düzeydeki personeli üzerinde genel gözetim ve denetim görevini yapmak,
(6) Bu kanun ile kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.
Üniversitenin ve bağlı birimlerinin öğretim kapasitesinin rasyonel bir şekilde kullanılmasında ve geliştirilmesinde, öğrencilere gerekli sosyal hizmetlerin sağlanmasında, gerektiği zaman güvenlik önlemlerinin alınmasında, eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin devlet kalkınma plan, ilke ve hedefleri doğrultusunda planlanıp yürütülmesinde, bilimsel ve idari gözetim ve denetimin yapılmasında ve bu görevlerin alt birimlere aktarılmasında, takip ve kontrol edilmesinde ve sonuçlarının alınmasında birinci derecede yetkili ve sorumludur.
Senato
a. Kuruluş ve işleyişi: Senato, rektörün başkanlığında, rektör yardımcıları, dekanlar ve her fakülteden fakülte kurullarınca üç yıl için seçilecek birer öğretim üyesi ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul müdürlerinden teşekkül eder.
Senato, her eğitim - öğretim yılı başında ve sonunda olmak üzere yılda en az iki defa toplanır,
Rektör gerekli gördüğü hallerde senatoyu toplantıya çağırır.
b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar :
(1) Üniversitenin eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak,
(2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek,
(3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak,
(4) Üniversitenin yıllık eğitim - öğretim programım ve takvimini inceleyerek karara bağlamak,
(5) Bir sınava bağlı olmayan fahri akademik unvanlar vermek ve fakülte kurullarının bu konudaki önerilerini karara bağlamak,
(6) Fakülte kurulları ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul kurullarının kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek karara bağlamak,
(7) Üniversite yönetim kuruluna üye seçmek,
(8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.
Üniversite Yönetim Kurulu
a. Kuruluş ve işleyişi: üniversite yönetim kurulu: rektörün başkanlığında dekanlardan, üniversiteye bağlı değişik öğretim birim ve alanlarını temsil edecek şekilde senatoca dört yıl için seçilecek üç profesörden oluşur.
Rektör gerektiğinde yönetim kurulunu toplantıya çağırır.
Rektör yardımcıları oy hakkı olmaksızın yönetim kurulu toplantılarına katılabilirler.
b. Görevleri: Üniversite yönetim kurulu idari faaliyetlerde rektöre yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar:
(1) Yükseköğretim üst kuruluşları ile senato kararlarının uygulanmasında, belirlenen plan ve programlar doğrultusunda rektöre yardım etmek,
(2) Faaliyet plan ve programlarının uygulanmasını sağlamak; üniversiteye bağlı birimlerin önerilerini dikkate alarak yatırım programını, bütçe tasarısı taslağını incelemek ve kendi önerileri ile birlikte rektörlüğe sunmak,
(3) Üniversite yönetimi ile ilgili rektörün getireceği konularda karar almak.
(4) Fakülte, enstitü ve yüksekokul yönetim kurullarının kararlarına yapılacak İtirazları inceleyerek kesin karara bağlamak,
(5) Bu kanun ile verilen diğer görevleri yapmaktır.
FAKÜLTE ORGANLARI
Dekan
a. Atanması: Fakültenin ve birimlerinin temsilcisi olan dekan rektörün önereceği, fakültenin aylıklı üç profesörü arasından Yükseköğretim Kurulunca üç yıl süre ile seçilir ve normal usul ile atanır. Süresi biten dekan yeniden atanabilir.
Dekan kendisine çalışmalarında yardımcı olmak üzere fakültenin aylıklı öğretim üyeleri arasından en çok İki kişiyi dekan yardımcısı olarak seçer.
Dekan yardımcıları, dekanca en çok üç yıl için atanır.
Dekana, görevi başında olmadığı zaman yardımcılarından biri vekâlet eder. Göreve vekâlet altı aydan fazla sürerse yeni bir dekan atanır.
b. Görev, yetki ve sorumluluktan:
(1) Fakülte kurullarına başkanlık etmek, fakülte kurullarının kararlarım uygulamak ve fakülte birimleri arazında düzenli çalışmayı sağlamak,
(2) Her öğretim yılı sonunda ve istendiğinde fakültenin genel durumu ve işleyişi hakkında rektöre rapor vermek,
(3) Fakültenin ödenek ve kadro ihtiyaçlarım gerekçesi ile birlikte rektörlüğe bildirmek, fakülte bütçesi ile ilgili öneriyi fakülte yönetim kurulunun da görüşünü aldıktan sonra rektörlüğe sunmak,
(4) Fakültenin birimleri ve her düzeydeki personeli üzerinde genel gözetim ve denetim görevini yapmak,
(5) Bu kanun ile kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.
Fakültenin ve bağlı birimlerinin öğretim kapasitesinin rasyonel bir şekilde kullanılmasında ve geliştirilmesinde gerektiği zaman güvenlik önlemlerinin alınmasında, öğrencilere gerekli sosyal hizmetlerin sağlanmasında, eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin düzenli bir şekilde yürütülmesinde, bütün faaliyetlerin gözetim ve denetiminin yapılmasında, takip ve kontrol edilmesinde ve sonuçlarının alınmasında rektöre karşı birinci derecede sorumludur.
Fakülte Kurulu
a. Kuruluş ve işleyişi: Fakülte kurulu, dekanın başkanlığında fakülteye bağlı bölümlerin başkanları ile varsa fakülteye bağlı enstitü ve yüksekokul müdürlerinden ve üç yıl için fakültedeki profesörlerin kendi aralarından seçecekleri üç, doçentlerin kendi aralarından seçecekleri iki, yardımcı doçentlerin kendi aralarından seçecekleri bir öğretim üyesinden oluşur.
Fakülte kurulu normal olarak her yarı yılbaşında ve sonunda toplanır.
Dekan gerekli gördüğü hallerde fakülte kurulunu toplantıya çağırır.
b. Görevleri: Fakülte kurulu akademik bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar.
(1) Fakültenin, eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetleri ve bu faaliyetlerle ilgili esasları, plan, program ve eğitim - öğretim takvimini kararlaştırmak,
(2) Fakülte yönetim kuruluna üye seçmek,
(3) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.
Fakülte Yönetim Kurulu
a. Kuruluş ve işleyişi: Fakülte yönetim kurulu, dekanın başkanlığında fakülte kurulunun üç yıl için seçeceği üç profesör, iki doçent ve bir yardımcı doçentten oluşur.
Fakülte yönetim kurulu dekanın çağırışı üzerine toplanır.
Yönetim kurulu gerekli gördüğü hallerde geçici çalışma grupları, eğitim - öğretim koordinatörlükleri kurabilir ve bunların görevlerini düzenler.
b. Görevleri: Fakülte yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar:
(1) Fakülte kurulunun kararları ile tespit ettiği esasların uygulanmasında dekana yardım etmek,
(2) Fakültenin eğitim - öğretim, plan ve programları ile takviminin uygulanmasını sağlamak,
(3) Fakültenin yatırım, program ve bütçe tasarısını hazırlamak,
(4) Dekanın fakülte yönetimi ile ilgili getireceği bütün işlerde karar almak,
(5) Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim - öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek,
(6) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.
ENSTİTÜLER
Organlar
a. Enstitünün organları, enstitü müdürü, enstitü kurulu ve enstitü yönetim kuruludur.
b. Enstitü müdürü, üç yıl için ilgili fakülte dekanının önerisi üzerine rektör tarafından atanır. Rektörlüğe bağlı enstitülerde bu atama doğrudan rektör tarafından yapılır. Süresi biten müdür tekrar atanabilir.
Müdürün, enstitüde görevli aylıklı öğretim elemanları arasından üç yıl için atayacağı en çok iki yardımcısı bulunur.
Müdüre vekâlet etme veya müdürlüğün boşalması hallerinde yapılacak işlem, dekanlarda olduğu gibidir.
Enstitü müdürü, bu kanun ile dekanlara verilmiş olan görevleri enstitü bakımından yerine getirir.
c. Enstitü kurulu müdürün başkanlığında, müdür yardımcıları ve enstitüyü oluşturan ana bilim dalı başkanlarından oluşur.
d. Enstitü yönetim kurulu, müdürün başkanlığında, müdür yardımcıları, müdürce gösterilecek altı aday arasından eusitü kurulu tarafından üç yıl için seçilecek üç öğretim üyesinden oluşur.
e. Enstitü kurulu ve enstitü yönetim kurulu, bu kanunla fakülte kurulu ve fakülte yönetim kuruluna verilmiş görevleri enstitü bakımından yerine getirirler.
YÜKSEKOKULLAR
Organlar
a. Yüksekokuların organları, yüksekokul müdürü, yüksekokul kurulu ve yüksekokul yönetim kuruludur,
b. Yüksekokul müdürü, üç yıl için ilgili fakülte dekanının önerisi üzerine rektör tarafından atanır. Rektörlüğe bağlı yüksekokullarda bu atama doğrudan rektör tarafından yapılır. Süresi biten müdür tekrar atanabilir.
Müdürün okulda görevli aylıklı öğretim elemanları arasından üç yıl için atayacağı en çok iki yardımcısı bulunur.
Müdüre vekâlet etme veya müdürlüğün boşalması hallerinde yapılacak işlem, dekanlarda olduğu gibidir.
Yüksekokul müdürü, bu kanun ile dekanlara verilmiş olan görevleri yüksekokul bakımından yerine getirir.
c. Yüksekokul kurulu, müdürün başkanlığında, müdür yardımcıları ve okulu oluşturan bölüm veya ana bilim dalı başkanlarından oluşur.
d. Yüksekokul yönetim kurulu; müdürün başkanlığında, müdür yardımcıları ile müdürce gösterilecek altı aday arasından yüksekokul kurulu tarafından üç yıl için seçilecek üç öğretim üyesinden oluşur.
e. Yüksekokul kurulu ve yüksekokul yönetim kurulu, bu kanunla fakülte kurulu ve fakülte yönetim kuruluna verilmiş görevleri yüksekokul bakımından yerine getirirler.
Bölüm
Bir fakülte ya da yüksekokulda, aynı veya benzer nitelikte eğitim - öğretim yapan birden fazla bölüm bulunamaz.
Bölüm, bölüm başkanı tarafından yönetilir.
Bölüm başkanı bölümün aylıklı profesörleri, bulunmadığı takdirde doçentleri, doçent de bulunmadığı takdirde yardımcı doçentler arasından fakültelerde dekanca, fakülteye bağlı yüksekokullarda müdürün önerisi üzerine dekanca, rektörlüğe bağlı yüksekokullarda müdürün önerisi üzerine rektörce üç yıl için atanır. Süresi biten başkan tekrar atanabilir.
Bölüm başkanı, görevi başında bulunamayacağı süreler için öğretim üyelerinden birini vekil olarak bırakır.
Herhangi bir nedenle altı aydan fazla ayrılmalarda, katan süreyi tamamlamak üzere aynı yöntemle yeni bir bölüm başkanı atanır.
Bölüm başkanı bölümün her düzeyde eğitim - öğretim ve araştırmalarından ve bölüme ait her türlü faaliyetin düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesinden sorumludur.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Öğretim Elemanları
Öğretim üyelerinin görevleri
a. Yükseköğretim kurumlarında ve bu kanundaki amaç ve ilkelere uygun biçimde önlisans, lisans ve lisansüstü düzeylerde eğitim - öğretim ve uygulamalı çalışmalar yapmak ve yaptırmak, proje hazırlıklarını ve seminerleri yönetmek,
b. Yükseköğretim kurumlarında, bilimsel araştırmalar ve yayımlar yapmak,
c. İlgili birim başkanlığınca düzenlenecek programa göre, belirli günlerde öğrencileri kabul ederek, onlara gerekli konularda yardım etmek, bu kanundaki amaç ve ana ilkeler doğrultusunda yol göstermek ve rehberlik etmek,
d.Yetkili organlarca verilecek görevleri yerine getirmek,
e. Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.
Yardımcı Doçentliğe atama
a. Bir üniversite biriminde açık bulunan, yardımcı doçentlik, isteklilerin başvurması için rektörlükçe ilan edilir. Fakültelerde ve fakültelere bağlı kuruluşlarda dekan, rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokullarda müdürler; biri o birimin yöneticisi, biri de o üniversite dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit ederek bunlardan adayların her biri hakkında yazılı mütalaa isterler. Dekan veya ilgili müdür kendi yönetim kurullarının görüşünü de aldıktan sonra önerilerini rektöre sunar. Atama, rektör tarafından yapılır.
Yardımcı doçentler bir üniversitede, her seferinde iki yıllık bir dönem için olmak üzere en çok üç defa atanabilirler.
b. Yardımcı doçentliğe atanmada aranacak şartlar:
(1) Doktora veya tıpta uzmanlık unvanım veya üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilecek belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak,
(2) Fakülte, enstitü veya yüksekokul yönetim kurullarınca, biri o dilin öğretim üyesi olmak üzere seçilecek üç kişilik bir jüri tarafından; sınava girenin kendi bilim alanında Türkçeden yabancı dile, yabancı dilden Türkçeye 150 - 200 kelimelik bir çeviriyi kapsayan yabancı dil sınavını başarmak.
c. Bir üniversitede boşalan yardımcı doçentlik kadrosuna o üniversitede doktora veya tıpta uzmanlık veya belli bir sanat dalında yeterlik kazananlar en az üç yıl geçmeden başvuramazlar.
Doçentlik sınavı
a. Doçentlik sınavı, üniversitelerarası Kurulca yılda bir kere açılır.
Aşağıdaki şartları haiz adaylar, üniversitelerarası Kurulun tespit edeceği tarihe kadar, üniversitelerarası Kurula gerekli belge ve yayınlar ile birlikte başlıca bilim dalı ile uzmanlık ve araştırma konularını da bildirerek başvururlar, üniversitelerarası Kurul bilim konularını da dikkate alarak öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atama Yönetmeliğine göre üç veya beş kişilik bir jüri tespit eder. Bu jüri eserleri inceleyip, adayı sözlü veya gerektiğinde ayrıca pratik ve uygulamak sınava tabi tutar ve bir raporla, başarılı olanlara, ilgili konuyu ve bilim dalım kapsayan bilim alanının doçentlik yetkisini verir.
b. Doçentlik sınavına katılabilmek için:
(1) Bir lisans diploması aldıktan sonra, doktora veya tıpta uzmanlık unvanım veya üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak,
(2) Orijinal bilimsel araştırına ve yayınlar yapmış olmak,
(3) Üniversitelerarası Kurulca merkezi sistemle hazırlanacak bir yabancı dil imtihanım başarmış olmak,
(4) Deneme dersinde başarılı olmak,
Gerekir.
Yukarıdaki (3) ncü bent gereğince yapılacak yabancı dil sınavının adayın bilim dalı ile ilgili olması şartı aranmaz. Bilim alanı bir yabancı dille ilgili olanlar bu sınavı başka bir yabancı dilde vermek zorundadırlar.
Doçentliğe atama
a. Bir üniversite biriminde açık bulunan doçentlik, isteklilerin başvurması için rektörlükçe ilan edilir. Müracaat eden adayların durumlarını incelemek üzere rektör tarafından, varsa biri ilgili birim yöneticisi, en az biri de o üniversite dışından olmak üzere üç profesör tespit edilir. Bu profesörler, adaylar hakkında ayrı ayrı mütalaalarım rektöre bildirirler. Rektör, bu mütalaalara dayanarak, üniversite yönetim kurulunun görüşünü de aldıktan sonra atamayı yapar.
b. Doçentliğe atamada aşağıdaki şartlar aranır:
(1) Doçentlik unvanını almış olmak,
(2) En az üç yıl bir yükseköğretim kurumunda yardımcı doçentlik kadrosunda çalışmış olmak.
Profesörlüğe yükselme ve atama
a. Profesörlüğe yükseltilmede;
(1) Doçentlik unvanını aldıktan sonra en az iki yılı üniversitede olmak üzere beş yıl ilgili bilim alanında çalışmış olmak,
(2) İlgili bilim alanında uygulamaya yönelik çalışmalar ve uluslararası düzeyde orijinal yayınlar yapmış olmak,
(3) Bir profesörlük kadrosuna atanmış olmak,
Gerekir.
Yukarıda (2) nci bentteki yayınlardan birisi başlıca araştırma eseri olarak belirtilir.
b. Profesörlük kadrosuna atama:
(1) Açık profesörlük kadrosuna yukarıdaki şartları haiz doçentlerle bir başka üniversitede en az üç yıl hizmet etmiş profesörler atanabilirler.
(2) Üniversitelerde profesörlük kadroları boşaldığında, rektörler boşalan kadrodaki bilim dallarını ve varsa adaylarda aranacak nitelikleri Yükseköğretim Kuruluna bildirirler. Yükseköğretim Kurulu, üniversitelerdeki boş kadroları, bilim dallarını ve aranan nitelikleri ilan eder.
(3) Yukarıda belirtileli şartları haiz adaylar üniversite tercihlerini de sıralayarak Yükseköğretim Kuruluna başvururlar.
(4) Yükseköğretim Kurulu müracaatları ilgili üniversitelere bildirir. Başvuranların durumlarını incelemek üzere rektör tarafından, biri profesörlüğün açık olduğu birimden, en az biri de o üniversite dışından olmak üzere üç profesör tespit edilir.
(5) Rektör, bu profesörlerin adaylar hakkında ayrı ayrı verdikleri mütalaaları üniversite yönetim kuruluna sunar. Üniversite yönetim kurulundan aldığı görüşü de inceleyerek, adaylar arasında üniversitenin tercihini belirterek atanmak üzere Yükseköğretim Kuruluna önerir.
(6) Yükseköğretim Kurulu, bu önerileri, gerekli gördüğü hallerde, ilgili üniversite rektörleri veya yetkili temsilcilerinin katılacağı bir komisyonda, adayların isteklerini de gözönünde tutarak, inceletir. Alınacak karara göre atama yapar.
Bir üniversitede açık bulunan profesörlüğe aynı üniversitede son üç yıl zarfında doçentlik görevinde bulunanlar müracaat edemezler.
Yabancı ülkelerde alınan doçentlik unvanı
Doktora veya tıpta uzmanlık unvanını kazandıktan sonra yabancı ülkelerde doçentlik unvanını veya yetkisini almış olanlar, en az iki yıl bu unvan ile yabancı ülkelerde öğretim ve araştırma kurumlarında çalışmış olmak şartıyla, doçentlik sınavını başarmış sayılmak için Üniversitelerarası Kurula başvurabilirler. Başvurmayı izleyen ilk toplantıda üniversitelerarası Kurul, doçentlik sınavında olduğu şekilde bir jüri kurar. Bu jüri, adayın belgelerini, yayınlarını ve çalışmalarını inceleyerek bir ay içinde gerekçeli ve ayrıntılı bir rapor hazırlar. Üniversitelerarası Kurul ilk toplantısında bu raporu görüşerek adayın doçentlik sınavını başaranlarla eş düzeyde sayılıp sayılamayacağım karara bağlar.
Yabancı ülkelerde alınan profesörlük unvanı
Doktora veya tıpta uzmanlık unvanını aldıktan ve daha üstün bir bilimsel unvan kazandıktan sonra, yabancı ülkelerde profesör unvanını almış ve en az iki yıl bu unvan ile yabancı ülkelerde yükseköğretim ve araştırma kurumlarında çalışmış olanlar; yükseköğretim kurumlarında açılan profesörlük kadrolarına atanmak üzere gerekli şartları haiz olduklarının tespiti için; üniversitelerarası Kurula başvurabilirler. Başvurmayı izleyen ilk toplantıda Üniversitelerarası Kurul, değişik üniversitelere mensup aynı veya yakın dallardaki profesörlerden oluşan beş kişilik bir jüri kurar. Bu jüri ilgilinin belgelerini, araştırmalarını, yayınlarını ve çalışmalarını inceleyerek bir ay içinde gerekçeli ve ayrıntılı bir rapor hazırlar. Üniversitelerarası Kurul, ilk toplantısında bu raporu görüşür ve adayın profesörlüğünün kabulü için gerekli şartları taşıyıp taşımadığına karar verir.
Unvanların korunması
Öğretim üyeleri, bu kanunda yazılı hükümler dışında kazanmış oldukları akademik unvanlardan yoksun bırakılamazlar.
Başka bir işe geçmek, emekli olmak veya çekilmek ya da işten çekilmiş sayılmak yoluyla öğretim görevinden ayrılanlar akademik unvanlarını taşıyabilirler. Ancak profesörlük, doçentlik veya yardımcı doçentlik unvanlarını kazananlar her unvan dönemi içinde yükseköğretim kurumlarında fiilen iki yıl görev yapmadıktan takdirde yükseköğretim kurumları dışındaki çalışmalarında bu unvanı kullanamazlar.
Emeklilik yaş haddi
Öğretim üyelerinin görevleri ile ilişiklerinin kesilmesini gerektiren yaş haddi 67 yaşını doldurdukları tarihtir.
ÖĞRETİM YARDIMCILARI
Öğretim yardımcılarının görevleri
a. öğretim yardımcıları, belirli konularda eğitim - öğretim, araştırma ve uygulama ile özel bilgi ve uzmanlığa ihtiyaç gösteren işlerde ve eğitim - öğretim planlamasında çalışırlar ve yetkili organlarca verilen görevleri yaparlar.
b. öğretim yardımcılarında aranacak nitelikler ile atanmaları, görevleri, yetkileri ve özlük hakları bu kanun ile üniversite Personel Kanununa ve bu kanunlarda hüküm bulunmaması halinde genel hükümlere tabidir.
Öğretim görevlileri ve araştırma görevlileri
Üniversitelerde ve bağlı birimlerinde bu kanun uyarınca atanmış Öğretim Üyesi bulunmayan dersler veya herhangi bir dersin özel bilgi ve uzmanlık isteyen konularının eğitim - öğretim ve uygulaması için kendi uzmanlık alanlarındaki çalışma ve eserleri ile tanınmış kişiler, «öğretim Görevlisi», araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olanlar ise «Araştırma Görevlisi» unvanı ile görevlendirilebilirler. Öğretim görevlileri ile araştırma görevlileri ilgili yönetim kurullarının görüşleri alınarak fakültelerde dekanın, rektörlüğe bağlı enstitü veya yüksekokullarda müdürlerin önerisi ve rektörün onayı ile münhal öğretim üyesi veya yardımcısı kadrolarından birine veya tahsis edilen öğretim veya araştırma görevlileri kadrolarına her defasında en çok iki yıl süre ile atanabilirler veya sözleşme ile çalıştırılabilirler. Öğretim görevlileri ile araştırma görevlilerinin görevlerine devamlarında yarar görülenler aynı usulle yeniden atanabilirler.
İhtiyaç duyulan öğretim görevlileri üniversite yönetim kurulu karan ile ders saati başına ücret ödemek suretiyle de görevlendirilebilirler.
Okutman, uzman, çevirici ve eğitim - öğretim planlamacıları
a. Okutmanlar, dil derslerini vermek veya eski dillerde yazılmış metinlerin çözümlenmesi gibi yardımcı öğretim işleriyle belirli süreler için görevlendirilen öğretim yardımcılarıdır.
b. Uzmanlar, öğretimle doğrudan doğruya veya dolayısıyla ilgili olan, özel bilgi veya uzmanlığa ihtiyaç gösteren bir işle laboratuvarlarda, kitaplıklarda ve atölyelerde belirli süreler için görevlendirilen öğretim yardımcılarıdır.
c. Çeviriciler, sözlü veya yazılı çeviri işlerinde belirli süreler için çalıştırılan öğretim yardımcılarıdır,
d. Eğitim - öğretim Planlamacıları, yükseköğretim kurumunda eğitim - öğretimin planlamasıyla görevli öğretim yardımcılarıdır.
e. Okutman, Uzman, Çevirici ve Eğitim - öğretim Planlamacılarının atanmaları veya sözleşme ile görevlendirilmeleri; ilgili yönetim kurullarının görüşleri alınarak fakültelerde dekanın, rektörlüğe bağlı enstitü veya yüksekokullarda müdürlerin önerisi ve rektörün onayı ile yapılır.
Yabancı uyruklu öğretim elemanları
Yükseköğretim kurumlarında, sözleşme ile görevlendirilecek yabana uyruklu öğretim elemanları, ilgili fakülte, enstitü veya yüksekokul yönetim kurulunun önerisi ve üniversite yönetim kurulunun uygun görüşü üzerine rektör tarafından atanırlar. Bunlar, öğretim görevleri bakımından, bu kanunda aylıklı öğretim elemanları için konulmuş olan hükümlere tabidirler.
Yabana uyruklu öğretim elemanlarının bu şekilde atanmaları veya görevlendirilmeleri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Bakanlar Kurulu kararım gerektiren hükümlerine tabi olmadan, İçişleri ve Milli Eğitim bakanlıklarının olumlu görüşü üzerine yapılabilir.
Öğretim eleman yetiştirme
Yükseköğretim kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler.
ALTINCI BÖLÜM
Çalışma ve Denetim
Çalışma esasları
a. Profesör ve doçentler, üniversitede devamlı veya kısmi statüde görev yapanlar olarak ikiye ayrılırlar:
(1) Üniversitede devamlı statüde görev yapanlar;
Bu profesör ve doçentler bütün mesailerini üniversite ile ilgili çalışmalara hasrederler.
Bunlar, özel kanunlarla belirlenen görevler hariç olmak üzere, yükseköğretim kurumlarının başka yerlerde ücretli veya ücretsiz, resmi veya özel başkaca herhangi bir iş göremezler, ek görev alamazlar, serbest meslek icra edemezler.
Üniversite yönetim kurulunun işbirliğine karar verdiği kamu kuruluşlarında, kamu yararına hizmet amacım güden kuruluşların işletmelerinde veya diğer özel kuruluşlardaki çalışmaları üniversitede sürdürülmüş sayılır.
Bu kurumlardan alınan her türlü ücretler profesör ve doçentin bağlı olduğu birimin döner sermayesine gelir kaydedilir.
(2) Üniversitede kısmi statüde görev yapanlar:
Her defasında iki yıl için atanan bu profesör ve doçentler haftada en az yirmi saat üniversitede bulunmak, eğitim - öğretim, uygulama ve araştırmaları bölüm başkanının gösterdiği yerde ve onun denetimi altında yapmakla yükümlüdürler. Bunlar;
(a) Tazminat, yanödeme, herhangi bir ek ücret ve döner sermaye gelirlerinden ücret ve ödenek alamazlar.
(b) Rektör, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürü ve bölüm başkanı olamazlar, bunların yardımcılıklarına seçilemezler.
(c) Bilgi ve görgülerini artırmak ve bilimsel araştırma yapmak üzere, kontenjanla yurt dışında çalışmalara katıldıklarında, masrafları, Devlet bütçesinden ve üniversitenin diğer gelir kaynaklarından ödenmez.
Kısmi statüde görev yapanların durumları her iki yılda bir gözden geçirilerek devamlarında yarar görülenlerin görevleri, atanmalarındaki usul esas alınarak yenilenebilir. Bunlardan devamlı statüye geçmek isteyenlerin atamaları, ilgili bilim dalının öğretim üyesi ihtiyacı gözönünde tutularak bu kanuna göre yapılabilir.
b. Yardımcı doçentler üniversite ve bağlı birimlerinde sadece devamlı statüde çalıştırılırlar.
c. Devamlı statüde bulunan öğretim üyeleri ile aylıklı öğretim yardımcıları en az Devlet memurları için kabul edilmiş olan haftalık çalışma süresi kadar bir süre eğitim - öğretim, bilimsel araştırma, uygulama ve yönetim görevleriyle üniversite organlarınca verilen diğer görevleri yapmakla yükümlüdürler.
d. Öğretim üyelerinin haftalık ders yükü en az on saattir, öğretim üyelerinin yaptıkları ve yaptırdıkları uygulama, yönettikleri seminer ve doktora çalışmalarının ne ölçüde ders yükünden sayılacağı Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.
e. Üniversite ve bağlı kuruluşlarında, öğretim yardımcılarından kadrolu öğretim görevlileri ile okutmanlar için haftalık ders yükü oniki saatten az olmamak üzere Yükseköğretim Kurulunca tespit edilir.
f. Öğretim elemanlarının görevlerini yapmaları bölüm başkanları enstitü ve yüksekokul müdürleri, dekanlar ve rektörler tarafından izlenir ve denetlenir.
g. Rektör, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürleri için haftalık adet yükü zorunluluğu aranmaz. Bunların yardımcıları ile bölüm başkaları için haftalık ders yükü yukarıda belirtilen sürenin yarısı kadardır.
Üniversitelerin uygulama alanına yardımı
Yükseköğretim kurumları dışındaki kuruluş veya kişilerce, üniversite içinde veya hizmetin gerektirdiği yerde, üniversiteler ve bağlı birimlerden istenecek, bilimsel görüş, proje, araştırma ve benzeri hizmetler ile üniversitede ve üniversiteye bağlı kurumlarda, hasta muayene ve tedavisi ve bunlarla ilgili tahliller ve araştırmalar üniversite yönetim kurulunca kabul edilecek esaslara bağlı olmak üzere yapılabilir. Bu hususta alınacak ücretler ilgili yükseköğretim kurumunun veya buna bağlı birimin döner sermayesine gelir kaydedilir.
Kamu kuruluşlarında görevlendirme
İlgili kurumların isteği, üniversite yönetim kurulunun uygun görmesi ve Yükseköğretim Kurulunun kanun ile ihtiyaç duyulan konularda, öğretim elemanları her türlü hakları saklı kalmak ve kurumlarındaki özlük haklarından da yararlanmak kaydıyla Bakanlıklarda, Silahlı Kuvvetler ile Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu, Adli Tıp Kurumu, Atom Enerjisi Kurumu, araştırma - geliştirme kurumları ve diğer kamu kuruluşlarında geçici olarak görevlendirilebilirler.
Yükseköğretim kurumları veya birimleri, ilgili adli mercilerin talebi ile adli tıp mevzuatı çerçevesinde adli tıp olaylarında ve diğer adli konularda resmi bilirkişi olarak görevlendirilebilirler.
Yurt içinde ve yurt dışında görevlendirme
Geçici görevlendirme:
a. Öğretim elemanlarının kurumlarından yolluk almaksızın yurt içinde ve dışında kongre, konferans, seminer ve benzeri bilimsel toplantılarla, bilim ve meslekleri ile ilgili diğer toplantılara katılmalarına, araştırma ve inceleme gezileri yapmalarına, arattırma ve incelemenin gerektirdiği yerde bulunmalarına, bir haftaya kadar dekan, enstitü ve yüksekokul müdürleri, onbeş güne kadar rektörler izin verebilirler. Bu seklide onbeş günü aşan veya yolluk verilmesini gerektiren veya araştırma ve incelemenin gerektirdiği masrafların üniversite ile buna bağlı birimlerin bütçesinden veya döner sermaye gelirlerinden ödenmesi icabeden durumlarda, ilgili yönetim kurulunun kararı ve rektörün onayı gereklidir.
b. Kurumları adına yurt dışında görevlendirilecek öğretim üyelerine verilecek yolluklar, yol masrafları ve gündelikler, yurt dışına gönderilen Devlet memurlarına verilen gündeliklerin aynı olmak üzere, genel hükümler çerçevesinde ödenir.
c. Yurt dışında görevlendirilen öğretim elemanlarına yurt dışı kuruluşlardan burs veya ücret sağlanmışsa, görev yapacakları sürece, sadece maaşlı izinli sayılırlar.
d. Geçici görev yolluğu, yükseköğretim kurumu hesabına gönderilenlere kurum bütçesinden, üniversite dışındaki bir kurum hesabına gönderilenlere ise ilgili kurumun bütçesinden ödenir.
e. Dış ülkelerde kalınacak sürenin uzatılması, ilgili yönetim kurullarının önerisi üzerine rektörce kararlaştırılır.
Kurumlararası yardımlaşma
a. Yükseköğretim kurumlarında görevli öğretim üyeleri ile ders vermekle görevli öğretim yardımcıları bağlı bulundukları fakülte veya yüksekokulda haftalık ders yükünü dolduramadıkları takdirde, kendi üniversitelerinin diğer birimlerinde veya o şehirdeki yükseköğretim kurumlarında ders yükünü doldurmak üzere rektör tarafından görevlendirilebilirler. Ders yükü içindeki çalışmalar karşılığında ek ders ücreti Ödenmez. Haftalık ders yükünün üstünde başka bir yükseköğretim kurumunda görevlendirilen öğretim elemanlarına görev aldıkları kurum bütçesinden ek ders ücreti ödenir.
b. Öğretim üyeleri, ihtiyacı olan üniversitenin isteği ve kendi arzuları üzerine ve ilgili yönetim kurullarının görüşü, rektörün önerisi ile Yükseköğretim Kurulu tarafından, istekte bulunan üniversitenin birimlerinde en az bir eğitim - öğretim yılı için görevlendirilebilirler. Açık bulunan bir öğretim üyeliği kadrosuna yapılacak atamada adayların niteliklerinde eşitlik olduğu durumlarda gelişmekte olan bölgelerdeki yükseköğretim kurumlarında toplam en az beş yıl bu şekilde veya kadrolu olarak hizmet yapan öğretim üyelerine öncelik verilir.
c. Bu kanun kapsamına girmeyen Türk Silahlı Kuvvetleri ve Emniyet Teşkilatına bağlı yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ihtiyacı; bu kurumların tercihan bulundukları şehirlerdeki diğer yükseköğretim kurumlarından sonucu ismen yapacakları istek üzerine, ilgili rektörlüklerce (a) fıkrasındaki esaslara göre karşılanır.
Öğretini üyesi ihtiyacının karşılanması
a. Bu kanun kapsamındaki tüm yükseköğretim kurumları, bir sonraki eğitim - öğretim yılı için çeşitli bilim dallarında duyduğu öğretim üyesi ihtiyacını Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği esaslara göre tespit eder ve içinde bulunduğu eğitim - öğretim yılının Ocak ayı sonuna kadar Yükseköğretim Kuruluna bildirir. Yükseköğretim Kurulu, bütün yükseköğretim kurumlarının ya da yeni açılacakların öğretim üyesi durumunu ve ihtiyacını Nisan ayı içinde belirler.
b. Yükseköğretim Kurulu, yukarıda belirlenen ihtiyacı karşılamak amacı ile, tüm yükseköğretim kurumlarında 40 ncı maddenin (b) fıkrasına göre iki yıl çalışmış olanlar ile profesörlükte fiilen sekiz yılını doldurmuş olanlar ve rektör, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürlüğü görevlerinde bulunanlar dışında ihtiyaç duyulan bilim dallarındaki öğretim üyelerinin durumlarını inceler ve bu nitelikteki öğretim üyelerinin eksilmesi halinde hizmetin aksamayacağına kanaat getirilen üniversiteleri tespit eder.
Daha sonra, ihtiyacı olan üniversitelerle ihtiyaç duyulan öğretim üyelerinin miktarı ve nitelikleri, tespit edilen bu üniversitelere bildirilerek, ihtiyaç mahalline gitmek isteyenlerin bildirilmesi istenir. İstekli çıkmaz veya yetmez ise belirlenen üniversitelerde ad çekme suretiyle, Yükseköğretim Kurulu tarafından ihtiyaç karşılanır.
Bu şekilde belirlenen öğretim üyeleri yeni hizmet yerlerinde fiilen iki ders yılı çalışmak üzere görevlendirilirler. Bunlar, kendi kadroları ile ve özlük hakları kurumlarında devam etmek kaydı ile görev yapacağı kurumun bulunduğu yer ve özelliklerine göre, varsa bu şekilde verilen ödenekleri çalıştıkları kurumdan alırlar.
Bu suretle görevlendirilme tebligatı yapılan öğretim üyeleri yeni tayin edilen yere gitmedikleri takdirde müstafi sayılırlar. Bu şekilde müstafi sayılanlar, bu hizmeti yerine getirmedikçe herhangi bir yükseköğretim kurumunda tekrar öğretim üyeliğine atanamazlar ve diğer kamu kuruluşlarında görevlendirilemezler.
c. Bu kanun kapsamı dışında kalan yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ihtiyacı 40 ncı madde (c) fıkrası esasları çerçevesinde dikkate alınır,
Bilimsel denetim
Kurumlariçi bilimsel denetim:
a. Öğretim elemanlarının bilimsel yönden denetlenmeleri, onların eğitim - öğretim, bilimsel araştırma, yayım, seminer, klinik ve uygulama faaliyetleri üzerinde olur.
b. Her öğretim yılı sonunda, bölüm başkanı bölümün geçmiş yıldaki eğitim - öğretim ve araştırma faaliyeti ile, gelecek yıldaki çalışma planım belirten bir raporu bağlı bulunduğu dekana sunar. Dekan bu rapora kendi kanaatini de ekleyerek, rektöre gönderir. Rektör rapor ve görüşleri değerlendirerek, gerekli tedbirleri alır ve yetersizlik ile ilgili kararlarını Yükseköğretim Kuruluna bildirir. Enstitü ve yüksekokul müdürü raporunu bağlı olduğu rektör veya dekana gönderir.
c. Her öğretim elemanı, bilimsel araştırmalarının, yayınlarının ve verdiği dersleriyle yönettiği seminerlerin ve uygulamaların listesini, yurt içinde ve dışında yapılan bilimsel kongrelerdeki tebliğlerin birer örneğini, bağlı bulunduğu birim yöneticisinin aracılığıyla rektörlüğe sunmak zorundadır. Yayımlanmayan eserlerin daktilo ile yazılmış birer kopyası verilir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun eser sahibine tanıdığı haklar saklıdır.
d. Öğretim elemanlarının bilimsel yayınları için üniversitelerde ve Üniversitelerarası Kurulda özel arşiv tutulur.
YEDİNCİ BÖLÜM
Öğretim ve Öğrenciler
Lisans düzeyinde öğretim
Yükseköğretim, harca tabi olup, bu kanunda belirlenen amaç ve anailkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir.
a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim - öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.
b. Aynı meslek ve bilim dallarında eğitim -öğretim yapan üniversitelerde, eğitim - öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususu üniversitelerarası Kurulun önerileri üzerine Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir.
c. Yükseköğretim kurumları, örgün, yaygın ve açık öğretim yöntemleri ile her türlü eğitim - öğretim yapabilirler.
Öğretim süresi
a. Yükseköğretim kurumlarında önlisans ve lisans düzeyinde öğrenim yapan öğrencilere, bu kanunda öngörülen normal eğitim - öğretim sürelerine ilaveten: önlisans düzeyinde eğitim - öğretim yapan kurumlarda bir yıl; lisans düzeyinde eğitim - öğretim yapan kurumlarda ise iki yıl ek süre tanınır.
Öğrenciler bu ek süreler sonunda öğrenimlerini bitirmek zorundadırlar.
Ayrıca, bir yükseköğretim kurumunun birinci sınıfında öğrenime bağlayan öğrenciler, bu öğrenimin başlangıcından itibaren en çok iki eğitim - öğretim yılı içinde; sınıf geçme esasına göre öğretim yapan kurumlarda birinci sınıfta; ders geçme esasına göre öğretim yapan kurumlarda ise ilk iki yarı yılın bütün derslerinde başarılı olmağa mecburdurlar.
Yükseköğretim Kurulunca esasları belirtilen haklı ve geçerli bir neden olmaksızın yukarıdaki şartları yerine getiremeyerek öğrenimlerini tamamlayamayan ya da tamamlayamayacakları anlaşılan öğrencilerin öğretim kurumu ile ilişkileri kesilir.
b. Lisans üstü düzeyde eğitim - öğretim yapan öğrencilere, bu kanunda öngörülen normal eğitim - öğretim sürelerine ilaveten:
(1) Yüksek lisans yapanlara bir yarı yıl,
(2) Yüksek lisans ile birlikte doktora yapanlara üç yarı yıl,
(3) Yüksek lisans yapmadan doğrudan doktora veya tıpta uzmanlık yapanlara üç yarı yıl,
Ek süre tanınır.
c. Bu kanun kapsamındaki yükseköğretim kurumlarına kayıtlı öğrenciler, derslere devam etmek zorundadırlar. İki yarı yılda mazeretsiz toplam 30 günden fazla eğitim - öğretime katılamayan öğrenciler, o yılki sınav hakkını kaybederler ve sınavı başarmamış sayılırlar. Bu süreyi aşan devamsızlıklarını sağlık kurulu raporu ile kanıtlayanların devamsızlıklarını telafi etmelerine bağlı olarak sınav hakları saklıdır.
d. Yükseköğretim kurumlarının eğitim - öğretim süresi ile sınav ve değerlendirme esaslarına ilişkin ilkeleri, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Yükseköğretim kurumları, ilkeleri ve kendi özelliklerini dikkate alarak kendi sınav ve değerlendirme esaslarını hazırlayacakları yönetmelikle tespit ederler.
Yükseköğretime giriş
a. Yükseköğretim kurumlarına giriş için:
(1) Yükseköğretim kurumlarına girme niteliği kazanmış tüm öğrencilere, ortaöğretim kurumlarını bitirdikleri tarihten itibaren altı yıl içerisinde üç,
(2) Bir yükseköğretim kurumuna kayıtlı olup da tekrar sınava girmek isteyenlere bir,
(3) Bu kanunun 44 ve 49 ncu maddelerine göre ders başarısızlığı nedeniyle Yükseköğretim kurumlarından ilişiği kesilenlerden, ortaöğretim kurumlarını bitirdikleri tarihten itibaren altı yıl geçmemiş ve yukarıdaki (2) nci benddeki sınava girme hakkını kullanmamış olanlara bir,
(4) Bir yükseköğretim kurumunu bitirip de başka bir bilim dalında öğrenim yapmak isteyenlere ise yukarıdaki bendlerdeki kısıtlamalara bağlı kalmadan iki.
Sınav hakkı tanınır.
b. Yükseköğretim kurumlarına öğrenci seçiminde, adayların ortaöğretim süresindeki başarıları, öğrenci seçme ve yerleştirme merkezi tarafından saptanacak yöntemle ek bir puan olarak tespit edilir ve yükseköğretim kurumlarına giriş sınav puanlarına eklenir.
Ortaöğretim Kurumlarını birincilikle bitiren adaylar kendileri için yükseköğretim kurumlarında ayrılacak kontenjanlara, tercih ve puanları gözönünde tutularak yerleştirilir.
Harçlar
Her yıl öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına ödemek zorunda bulundukları harçlar, öğrenim dallarının nitelikleri ve süreleri ile Yükseköğretim Kurumlarının önerileri gözönünde tutularak Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit ve ilan edilir. Varsa yabancı dil hazırlık öğrenimi dahil her eğitim - öğretim programının veya öğretim alanının maliyet bedelinin en çok beşte biri öğrencilerden harç olarak alınır. Bu harç isteyen öğrenciler için borçlanma veya hizmet yükümlülüğü karşılığı Devlet tarafından ödenir. Bu takdirde 44 ncü maddeye göre öğrencilere tanınan ek öğretim süreleri için de Devletçe ödemeye devam edilir.
Öğrencilerin borçlanma veya hizmet yükümlülükleri öğrenciler adına Devletçe karşılanan toplam harç miktarına göre tespit edilir.
Bir yükseköğretim kurumunu bitirdikten sonra ikincisine katılanların harcı Devletçe karşılanmaz.
Sosyal hizmetler
Faaliyetlerin Düzenlenmesi:
a. Yükseköğretim kurumları, Yükseköğretim Kurulunun yapacağı plan ve programlar uyarınca, öğrencilerin beden ve ruh sağlığının korunması, beslenme, çalışma dinlenme ve boş zamanlarını değerlendirme gibi sosyal ihtiyaçlarını karşılamak ve bu amaçla bütçe imkânları nispetinde okuma salonları, yataklı sağlık merkezleri, mediko - sosyal merkezleri, öğrenci kantin ve lokantaları açmak, toplantı, sinema ve tiyatro salonları, spor salon ve sahaları, kamp yerleri sağlamakla ve bunlardan öğrencilerin en iyi şekilde yararlanmaları için gerekli önlemleri almakla görevlidirler.
b. Yükseköğretim kurumlan, özel ve kamu kuruluşları ile işbirliği yaparak mezunlarına iş bulmakta yardımcı olurlar.
c. Üniversiteler rehberlik ve psikolojik danışma merkezleri kurar, öğrencilerin kişisel ve ailevi sorunlarını çözümlemeye çalışır.
d. Kamu kuruluşları adına, üniversitelerde okuyacak öğrencilere bu kuruluşlarca verilecek bursların bilim dallarına dağılımı ve sayısı, insangücü ihtiyacı ve öğretim elemanı yetiştirilmesi bakımından, devlet kalkınma planları ilke ve hedeflerine göre Yükseköğretim Kurulu tarafından belirtilir. Burslu öğrencilerin harçları ile laboratuvar, sınav ve diploma masrafları burs kapsamına girer.
Ders kitaptan ve teksirlerin basılması
Üniversitelerde ders kitapları ve teksirleri ilgili üniversite tarafından basılır veya bastırılır ve öğrencilere maliyetlerini aşmayacak fiyatla satılır, Ders aracı olarak kullanılan kitap ve teksirleri öğretim elemanları kendi hesaplarına başaramazlar. Ancak, başvurdukları eğitim - öğretim yılı içinde bastırılamıyacağı kurumun yönetim kurulunca yazılı olarak bildirilen kitapları kendilerinin bastırma hakları saklıdır.
Ders kitaplarının ve teksirlerinin bastırılmasında uygulanacak esaslar ve ödenecek telif hakları Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir.
Yabancı dil hazırlık eğitim-öğretimi
Eğitim - öğretimini kısmen veya tamamen bir yabancı dilden yapan Yükseköğretim Kurumları, kaydını yaptıran öğrencileri, öğrenimde kullanılacak yabancı dilde bir yeterlilik sınavına tabi tutarlar. Yetersiz bulunan öğrenciler için esasları Yükseköğretim Kurulunca tespit edilecek, bir yıla kadar süreli, bir yabancı dil hazırlık öğrenimi uygulanır. Bu lisan öğreniminde başarılı olamayan öğrencilerin bu yükseköğretim kurumu ile ilişikleri kesilir.
Normal öğrenimin devamı süresince öğrencilerin yabancı dil bilgilerinin geliştirilmesi için öğretim kurulularınca gerekli önlemler devamlı şekilde alınır.
Lisans üstü öğretim
Usul ve şartları;
a. Lisans düzeyinde Öğrenim gördükten sonra, yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans, doktora ya da tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçilirler.
b. Yükseköğretim kurumları, lisans üstü öğretim konusundaki istekleri karşılamak üzere gerekli planlamayı yapar ve önlemleri alır.
c. Lisans üstü öğretim yapan öğrencilerden harç alınmaz.
d. Lisans üstü öğretim yapan öğrenciler, kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabilecekleri gibi, her defasında bir yıl için olmak üzere öğretim yardımcılığı kadrolarından birine de atanabilirler.
e. Tıpta uzmanlık öğrenimi yapanlara verilecek aylık veya ödeneklerin tespitinde, aynı durumda bulunan Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığındaki personelin aylık ve ödenekleri gözönünde tutulur.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Memurlar ve Diğer Görevliler
Yönetim örgütleri
a. Yükseköğretim üst kuruluşlarında başkana, üniversitelerde rektöre bağlı; merkez yönetim örgütünün başında bir genel sekreter ve hizmetlerin gerekli kıldığı daire başkanları, müdürler, danışmanlar, hukuk müşavirleri, uzmanlar ile büro ve iç hizmet görevlerini yapmak üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar ve diğer görevliler bulunur.
Daire başkanlıkları ve müdürlükler üst kuruluşlarda kurulların, üniversitelerde yönetim kurulunun kararı ile genel hükümlere göre kurulur,
b. Her fakültede, dekana bağlı ve fakülte yönetim örgütünün başında bir fakülte sekreteri, enstitü ve yüksekokullarda ise enstitü veya yüksekokul müdürüne bağlı enstitü veya yüksekokul sekreteri bulunur. Sekretere bağlı büro ve iç hizmet görevlerini yapmak üzere gerekli görüldüğü takdirde, yeteri kadar müdür ve diğer görevliler çalıştırılır. Bunlar arasındaki iş bölümü dekanın veya müdürün onayından sonra uygulanmak üzere ilgili sekreterce yapılır.
c. Genel sekreter ve sekreterler oy hakkı olmaksızın bağlı bulundukları kurumun kurullarında raportörlük yaparlar,
