II. «İŞLETEN» (ARAÇ SAHİBİ) KAVRAMININ SAPTANMASINA İLİŞKİN SİSTEMLER
Trafik Hukukuna ilişkin öğretide, «m otorlu taşıt aracını işleten» i (Motorfahrzeughalter)…
A. Şekli Sistem:…
Bu ölçüye göre, işleten (araç sahibi), trafik ruhsatnamesinde (KTK 19/A, 20; KTT…
Bu sistemde sorumlu kişinin saptanmasında «kişi ile «araç» arasındaki fiilî ilişkiye…
Strebel/Huber ile Haffter’in belirttikleri gibi, bu ölçünün başlıca faydası, bir trafik kazasında sorumlu kişinin (işleten, araç sahibi, Halter) kim okluğunun süratle ve güvenilir bir şekilde anlaşılabilmesidir…
Bugün İsviçre uygulamasında «şeklî sistem»i olduğu gibi benimseyen bir mahkeme karan bulmak mümkün değildir. Gerek Federal Mahkeme, gerekse kanton mahkemeleri, «işleten»i tayin bakımından aşağıda inceliyeceğimiz «maddî sistem»i benimsemişlerdir. Bununla beraber, bazı durumlarda «şeklî sistem»in ölçüsü önemini hâla sürdürmektedir. Bir Baselstadt hukuk mahkemesinin kararında belirtildiği gibi «maddî anlamda işletenin kim olduğunun belirli olmadığı, özellikle çeşitli kişilerin gerçek işleten olup olmadığının tartışma konusu bulunduğu durumlarda, işleten kavramını şeklî kavramlara göre tayin etmek yerinde olacaktır»…
Bizim uygulamamızda da, şeklî sistem eğiliminde olan kararlara rastlayabilmek mümkündür.…
B. Maddi Sistem:…
Bu sisteme göre, i ş 1 e t e n'in tayininde, özellikle araç üzerindeki belirli bir…
Araç üzerindeki hakimiyet ilişkisi (Herrschaftsverhaeltnis) kendisini başlıca…
Haffter’in belirttiği gibi, maddi sistemin başlıca üstünlüğü, aracın işletilmesi olgusunda temellenen; tehlike sorumluluğu (Gefaehrdungshaftung)…
Maddî sistemin verilerine dayanılarak işleten (Halter, araç sahibi) kavramı aşağıdaki…
İşleten, aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işleten; araç…
Oftinger tarafından yapılan bu tanım İsviçre Hukuku’nda hakim doktrin tarafından…
Alman Hukuku’nda da işleten (Halter), bir aracı kendi hesabına kullanan ve araç üzerinde böyle bir kullanmanın gerekli kıldığı tasarruf kudretine sahip olan kimse olarak tanımlanır.…
Fransız Hukuku’nda ise, «işleten kavramı eşyanın sebep olduğu zararlardan dolayı sorumluluğa ilişkin…
Bugün Fransa’da özel bir trafik kanununa ilişkin çabalar en yoğun bir duruma ulaşmıştır
Yukarıda, «işleten» (Halter) kavramına ilişkin olarak vermiş olduğumuz tanımın unsurlarım…
1.Aracın, «iş l e t e n»in hesabına ve tehlikesi işletene ait olmak üzere işletilmesi (Betrieben…
Aracın, işletenin hesabına ve tehlikesi işletene ait olmak üzere işletilmesi, aracın…
O halde, «işleten», aracın trafiğe çıkarılmasında sürekli bir çıkan bulunan ve aracın…
İsviçre Hukuku’nda olduğu gibi, Alman Hukuku’nda da bu nokta üzerinde ısrarla durulmuştur. Alman Hukuku’nda,…
Görüldüğü gibi, aracın işletilmesinde işletenin bir çıkarının ( Interesse) bulunması…
a — Aracın işletilmesinden sağlanacak çıkarların (Interesse) mutlaka maddî olması gerekmemekte, bu kavramın kapsamına manevî (ideal) nitelik taşıyan çıkarlar da sokulmaktadır…
İsviçre Hukuku'ndaki «çıkarlar» (Interesse) kavramı Alman Hukuku’nda «yararlar»ı (Nutzen)…
Araçtan sağlanan çıkarları tayin ederken, aracın belirli ve tek bir seferine ilişkin…
Bu nedenledir ki, Federal Mahkeme, bir kararında, aracın işleten hesabına ve tehlikesi işletene ait olmak üzere işletilip kullanılmasını tayin ederken, bu kavramla «belirli ve tecrit edilmiş bir çıkarın değil, fakat tahsis edildiği gayeye göre aracın genel kullanılmasından doğacak çıkarın» anlaşılması gerektiğini belirtmiştir…
b — Giderlerin üstlenilmesine (Kostentragung) gelince, burada aracın işletilmesine ilişkin giderlerin, en sonunda ve kesin olarak kimin tarafından ödeneceği önem taşımaz…
Aracın giderleri, donanım, bakım, gözetim ve işletilmesi giderleri gibi giderlerdir.…
Aracın vergisi ve sigorta primleri de, aracın giderleri arasında yer alır. Özellikle, sigorta primlerini ödeyen kimsenin, kural olarak aracın işleteni olduğu kuvvetle farzedilebilir. Zira böyle bir davranış, bir şahsın bir araçla en üstün derecede iktisadî bir…
Giderlerin üstlenilmesi konusunda Alman Hukuku'nun ulaştığı sonuçlar, İsviçre Hukuku’nda da aynıdır…
2. Araç üzerindeki tasarruf kudreti (Verfügungsgewalt, la faculté de disposer…
Araç üzerindeki tasarruf kudreti, bir araç üzerindeki belirli bir sefer bakımından…
İşletenin araç üzerindeki tasarruf kudretinin, bütün kapsamı ile ve her an mevcut bulunması zorunlu değildir. Örneğin kısa süreli bir kira sözleşmesi (BK., m. 248 vd.) ya da ariyet durumunda (BK m. 299 vd.) olduğu gibi, tasarruf kudretinin geçici olarak kalkması ya da kesilebilmesi mümkündür.…
EN
TR
