İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

ihtimal dâhilindedir. Borcun ifası konusunda ortaya çıkabilecek engellerden biri de çalışmamızın konusunu oluşturan alacaklının temerrüdüdür. Çalışmamızda alacaklının temerrüdü her yönüyle ele alınmaya çalışılmış ve Alman hukukundaki ayrıntılı düzenlemeler ile değerlendirmelerin hukukumuz bakımından yol gösterici ... kaynaklanabileceği gibi alacaklıdan da kaynaklanabilir. Temerrüt borçludan kaynaklanıyorsa borçlunun temerrüdü, alacaklıdan kaynaklanıyorsa alacaklının temerrüdü ... temerrüdünü kapsayan bir üst kavram olarak kullanılmakta ve alacaklının temerrüdü ile borçlunun temerrüdü birbirinin karşılığı olarak ele alınmaktaydı. Bunlar

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

SONUÇ Alacaklının temerrüdü, ifası hâlâ mümkün, sözleşme ve yasal düzenlemelere uygun olarak sunulan edimin alacaklı tarafından haklı bir neden ... hukuki kurumdur. Alacaklının temerrüdünden söz edilebilmesi için her şeyden önce alacaklının katılımının gerekli olduğu bir edim bulunmalıdır. Bir başka ifadeyle, ancak alacaklının ifaya katılımının kaçınılmaz olduğu durumlarda alacaklının temerrüdü söz konusu olabilir ve dolayısıyla, yapmama borçları bakımından alacaklının temerrüdünden söz edilemez. Zira bir yapmama borcunda, sadece borçludan edimini yerine getirmesi beklenmekte, alacaklıdan beklenen bir

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

3. BÖLÜM - ALACAKLININ TEMERRÜDÜNÜN SONUÇLARI VE SONA ERMESİ 3.1.ALACAKLININ TEMERRÜDÜNÜN SONUÇLARI 3.1.1.Genel Olarak Alacaklının temerrüdü, TBK m. 106 ila 110’da (OR Art. 91-95) düzenlenmekte ve m. 107 ila 110’da (OR Art. 92-95) alacaklının temerrüdünün hükümlerine yer verilmektedir(929). Genel olarak alacaklının temerrüdüne ilişkin hükümlerin amacı, borçluyu alacaklının temerrüdü sebebiyle ortaya çıkan dezavantajlara karşı korumak olmakla birlikte(930), yasal düzenlemeden bu amaca tam olarak ulaşılamamaktadır(931). Zira söz konusu hükümler incelendiğinde, alacaklının temerrüdünün sonuçları

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.2.ALACAKLININ TEMERRÜDÜ KAVRAMI VE ALACAKLININ TEMERRÜDÜNÜN BAZI HUKUKİ KURUMLARLA İLİŞKİSİ 1.2.1.Alacaklının Temerrüdü Kavramı 1.2.1.1. Genel ... alacaklıdan da kaynaklanabilir(93). Bir başka ifadeyle, borçlunun temerrüdü de alacaklının temerrüdü de edimin ifasındaki bir gecikmedir(94). Bu bakımdan borçlunun temerrüdü ile alacaklının temerrüdünün benzer nitelikteki hukuki sorunları ele aldığı söylenebilir(95). Zira borçludan kaynaklanan ifa gecikmesi hâlinde borçlunun temerrüdünden söz edilecekken, borcun zamanında ifa edilememesi alacaklıdan kaynaklandığında alacaklının temerrüdü söz konusu olacaktır(96

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.2.1.3. Kanuni Sistematiği Alacaklının temerrüdüne ilişkin hükümler TBK’nın “Borç İlişkisinin Hükümleri” başlıklı ikinci bölümünün “Borçların İfası” başlıklı birinci ayrımında 106 ila 110. maddelerde (OR Art. 91-95) düzenlenmiştir(131). Alacaklının temerrüdü kurumu, her ne kadar tipik bir ifa engeli olup ... düzenleme tarzında, alacaklının temerrüdünün hukuki niteliğinin etkili olmuş olabileceği söylenebilir. Zira alacaklının temerrüdü, borçlunun temerrüdünün aksine bir yükümlülük ihlali niteliğinde değildir ve alacaklının temerrüdünün Kanun’da düzenlendiği yer de bunu ortaya koyar niteliktedir(133). TBK’da

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

3.2.ALACAKLININ TEMERRÜDÜNÜN SONA ERMESİ Alacaklının temerrüdü, buna ilişkin şartların ortaya çıkması ile, bir başka ifadeyle genel olarak ... (1889). Bununla birlikte, alacaklının temerrüdünün sona ermesi bakımından TBK’da açık bir düzenleme bulunmamaktadır(1890). Başka bir ifadeyle, alacaklının temerrüdünün hangi hâllerde sona ereceği Kanun’da yer almamaktadır. Ancak, borcu sona erdiren genel nedenler ve alacaklının temerrüdünün şartları ... temerrüdü de sona ermektedir. Zira bu nedenlerden birinin varlığı hâlinde alacak ortadan kalktığı için, alacaklının temerrüdü de kendiliğinden ortadan kalkar

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.2.2.2.2.Aralarındaki İlişki 1.2.2.2.2.1.Genel Olarak Borçlunun temerrüdü (mora debitoris) ve alacaklının temerrüdü (mora creditoris) kavramları ... borçlunun temerrüdünden veya alacaklının temerrüdünden söz edilmektedir(267). Bir başka ifade ile, muaccel ve ifası mümkün bir borcun zamanında ifa edilmemesi borçludan kaynaklanıyorsa borçlunun temerrüdünden, alacaklıdan kaynaklanıyorsa alacaklının temerrüdünden söz edilir(268). Bunun yanında, borçlunun temerrüdünün ortaya çıkmaması için gerekli olan, borçlunun en azından edimini sunmasındaki edimin, nasıl olması gerektiği sorusunun da alacaklının temerrüdü

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

4.1.5.2.Alacaklının Temerrüdü Bakımından Değerlendirmeler Üçüncü kişi yararına sözleşme bakımından alacaklının temerrüdü değerlendirilirken, eksik ... , kendisine sunulan edimi kabul etmeyebilir. Bu durumda, üçüncü kişinin kabul yükümlülüğü bulunmadığından, onun açısından alacaklının temerrüdünün söz konusu ... , üçüncü kişi olmadığı ve bu nedenle üçüncü kişi bakımından alacaklının temerrüdünün doğmayacağı olduğu kanaatindeyiz. Bununla birlikte, üçüncü kişi bakımından alacaklının temerrüdünden söz edilemeyeceği konusunun isabetli olduğunu ise belirtmek isteriz. Zira, bilgisi dahi olmadan yararına bir sözleşme

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

4.3.ALACAKLININ TEMERRÜDÜ HÜKÜMLERİNİN UYGULAMA ALANI BULDUĞU DİĞER İFA ENGELLERİ (TBK M. 111; OR ART. 96) 4.3.1.Genel Olarak Alacaklının ifaya ... bunlar; alacaklının temerrüdü, alacaklıdan dolayı borcun ifa edilemediği diğer hâller ile alacaklı nedeniyle borcun ifasının imkânsız hâle gelmesi olarak ayrılmaktadır(2570). Çalışmamızın konusu olan “alacaklının temerrüdü” yukarıda ayrıntılı şekilde açıklanmaktadır. Alacaklı yüzünden borcun imkânsız hâle gelmesi bakımından ise gerekli açıklamalara yukarıda, alacaklının temerrüdünün sınırlarının belirlenmesinde yer verilmektedir(2571). Bu başlık altında ise alacaklıdan

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.1.5.2. Alacaklının Temerrüdüne Konu Olabilecek Borçlar Bu başlıkta, verme, yapma ve yapmama edimlerine ilişkin bir önceki başlıkta yapılan açıklamalar doğrultusunda hangi edim türünü içeren borçlar bakımından alacaklının temerrüdünden söz edilebileceği ele alınmaktadır. Verme ve yapma borçları ... temerrüde ve özelde de alacaklının temerrüdüne konu olabileceği açıktır(74). Zira bunlar bakımından alacaklının edimin ifasına katılması söz konusudur ve bu durum, alacaklının temerrüdü bakımından gereklidir. Bir başka ifadeyle, alacaklının temerrüdünden söz edilebilmesi, edimin ifa edilebilmesi için

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

3.1.2.7.Faiz Durumu Faize ilişkin en temel ayrımlardan biri anapara faizi-temerrüt faizi ayrımı olup, bu başlık altında alacaklının temerrüdü ... devam edeceği kabul edilmekte, Alman hukukunda ise alacaklının temerrüdü sürecinde anapara faizinin işlemeyeceği kabul edilmektedir(1064). Alman ... talebi bakımından dayanak oluşturan bir hüküm olmayıp, sadece alacaklının temerrüdü hâlinde borçluyu faiz ödemekten kurtarmaktadır(1067). Şöyle ki ... faiz ödemeye devam etmesi gerektiğinin kabulü haklı görülemeyeceğinden, düzenleme faizli bir para borcunda alacaklının temerrüde düşmesi ile borçlunun

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

2. BÖLÜM - ALACAKLININ TEMERRÜDÜNÜN ŞARTLARI 2.1.GENEL OLARAK Alacaklının temerrüde düştüğünden bahsedilebilmesi adına bazı şartların gerçekleşmesi gerekmektedir. Bu şartlara ilişkin yasal düzenleme TBK m. 106/1’de (OR Art. 91) yer almaktadır. Hükümde bütün borç türleri bakımından alacaklının temerrüdünde ... tamamına açıkça yer verilmemiştir. Bu nedenledir ki, alacaklının temerrüdünün gerçekleşmesi bakımından, hükümde yer alan şartların yanında, bir borç ... , ancak TBK’nın açık ifadesinden çıkarılan şartlar ile her ne kadar Kanun’da açık olarak bahsi geçmese de alacaklının temerrüdünün gerçekleşmesi için

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

4.2.6.2.Alacaklının Temerrüdü Bakımından Değerlendirmeler Hizmet sözleşmesi kapsamında alacaklının temerrüdünün gerçekleşmesi bakımından, alacaklının temerrüdüne ilişkin genel kurallar çerçevesindeki şartların varlığı gerekir. Bu kapsamda; bir hizmet ilişkisinin bulunması, edimin ifasının gereği ... , alacaklının temerrüdünün gerçekleşeceği çeşitli örnekler vardır. Örneğin, işverenin işçiyi çalıştırmaması, TBK m. 413 (OR Art. 327) uyarınca işverenin işçiye ... temerrüdü söz konusu olur(2521). Yukarıda yer verilen durumlar dışında, hizmet sözleşmesi bakımından alacaklının temerrüdünün değerlendirilmesinde, TBK m

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.2.1.6. Alacaklının Temerrüdü Kurumunun İşlevi Bir borcun sona ermesinde, genel ve doğal olan ifa ile sona ermedir. Bir başka ifadeyle, borç ... edebilmeleri için çeşitli yollar sunmaktadır. Alacaklının temerrüdü kurumu ve buna ilişkin yasal düzenlemeler de aslında bu çözüm yollarından biridir. Alacaklının temerrüdü, özellikle borçlunun üstüne düşen her şeyi yaptığı, ifanın tamamlanmasının alacaklının katılımına bağlı olduğu ve ancak alacaklının gerekli katılımı gerçekleştirmediği durumlar bakımından gereklidir(149). Öyle ki, alacaklının temerrüdü kurumunun temelinde böyle bir durumda borçlunun

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.2.1.2. Tarihsel Gelişimi Alacaklının temerrüdü kurumunun kökeni Roma hukukuna dayanmaktadır(112). Ancak, Roma hukukunun çok eski dönemlerinde ... olarak tanımlanmaktaydı(117). Şöyle ki, mora, hem alacaklının temerrüdünü (mora creditoris veya mora accipendi) hem de borçlunun temerrüdünü (mora ... , yakın kurumlar olsa da, günümüzde alacaklının temerrüdü ile borçlunun temerrüdü ayrı hukuki kurumlar olarak kabul edilmektedir(126). Bu sebeple, bahsi geçen iki kurum kanun koyucular tarafından ortak bir üst kavram altında düzenlenmemektedir(127). Alacaklının temerrüdü önceleri borçlanılan şeyin tevdi

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

3.1.2.6.Alacaklının Temerrüdünün Borçlu Temerrüdünü Engellemesi Alacaklının temerrüdünün gerçekleşmesi, borçlunun temerrüdünü engellemektedir(1054 ... alacaklının edimi kabul etmemesi hâlinde, yani alacaklının temerrüdü ile birlikte söz konusu olamaz(1055). Şayet borçlu, daha önce borçlu temerrüdüne düşmüşse ... temerrüde düşmesi arasındaki ilişki dikkate alındığında, bunların birbirini etkilediği ve neredeyse eşzamanlı gerçekleştiği görülmektedir. Alacaklının temerrüdünün, borçlunun temerrüdünü engellemesi bakımından, alacaklının temerrüdünün gerçekleşme şekli önem taşımaz. Dolayısıyla, alacaklının ifa bakımından

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

4.2.BAZI ÖZEL BORÇ İLİŞKİLERİNDE ALACAKLININ TEMERRÜDÜ 4.2.1.Genel Olarak Alacaklının temerrüdü kurumuna ilişkin ilk üç bölümde yapılan açıklamalar genel hükümler çerçevesindedir. Çalışmamızın bu başlığı altında ise bazı özel borç ilişkileri kapsamında alacaklının temerrüdü kurumu ... edebilmektedir(2394). Eklemek gerekir ki, özel borç ilişkilerini düzenleyen hükümlerin bazılarında, o borç ilişkisi bakımından alacaklının temerrüdünün düzenlenmesi, her ne kadar alacaklının temerrüdüne ilişkin genel hükümlerin uygulanma alanını daraltsa da, özellikle özel düzenlemenin yer almadığı özel borç

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

4.1.6.Yabancı Unsurlu Sözleşmelerde Alacaklının Temerrüdü Yabancı unsurlu sözleşmeler bakımından TBK’daki alacaklının temerrüdü hükümlerinin ... sisteminde alacaklının temerrüdü kurumu tanınmamaktadır(2386). Satış sözleşmesi bakımından, Türkiye’nin de tarafı olduğu Milletlerarası Taşınır Mal Satımına ... düzenlenmek istenmiş ve buna ilişkin tasarı hazırlanmıştır. Bu kurallar kapsamında da, Türk-İsviçre ve Alman hukuklarındaki alacaklının temerrüdü kurumuna uygun bir alacaklının temerrüdü ile karşılaşılmamaktadır(2391). Zira, CISG’deki gibi, bunlarda da alacaklının kabulü, bir yükümlülük niteliğindedir. Bununla

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

2.4.3.Alacaklının Kabulden Kaçınmasının Haklı Bir Nedene Dayanmaması TBK m. 106/1’de (OR Art. 91) alacaklının temerrüdünün gerçekleşmesi için ... , alacaklının artık o şeye ihtiyacının kalmamış olması gibi nedenler haklı neden oluşturmaz(876). Alacaklının temerrüdünün gerçekleşmesi için kanun koyucu her ne ... olmasa bile temerrüde düşer(879). Zira alacaklının temerrüdü bakımından, ifanın tamamlanmasını engelleyen sebebin alacaklıya yüklenebilir olması, onun ... , her ne kadar alacaklının temerrüdü bakımından kusur aranmamış olsa da “haklı bir sebep olmaksızın” ifadesinden, alacaklının temerrüde düşmesinin, onun

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.2.1.7.1.1.Genel Olarak Alacaklının temerrüdünde, belki de en önemli unsur alacaklının ifaya katılımına ilişkindir. Zira alacaklının ifaya katılımının gerekli olmadığı edimler bakımından alacaklının temerrüdünden söz edilemediği gibi, ancak alacaklının ifaya katılması gerekirken bunu gerçekleştirmediği hâllerde, alacaklının temerrüdü ve buna bağlı olarak da borçlunun durumunu hafifleten çeşitli etkiler ortaya çıkmaktadır. Bir başka ifadeyle, alacaklının ifaya katılımı (hazırlık fiilleri, kabul veya refakat fiilleriyle) alacaklının temerrüdünü karakterize eden bir unsurdur(157). Bu sebeple, ifaya katılmanın alacaklının

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

bulunmaz(360). Bu değerlendirme, hem alacaklının temerrüdü hem de borçlunun temerrüdü bakımından geçerlidir(361). Ancak şunu belirtmek gerekir ki, bu iki ... bakımından alacaklının temerrüdü ile imkânsızlık arasında net bir çizgi çizilmesi oldukça güçtür(363). Gerçekten, konu bakımından özellikle alacaklının temerrüdü ile alacaklının etki alanında gerçekleşen ifa imkânsızlığının ayrımının kolay olmadığını vurgulamak gerekir. Zira her ikisinde de edimin ifası ... imkânsızlık ile alacaklının temerrüdünün etkileri farklı olup, alacaklıdan kaynaklanan bir ifa imkânsızlığının borçlu bakımından daha elverişli sonuçlar

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

) aksine alacaklının temerrüdü ile birlikte hasarın alacaklıya geçeceğine ilişkin genel bir düzenleme bulunmamaktadır(981). Bununla birlikte, hem alacaklının temerrüdü kurumunun alacaklının kabul temerrüdü ile borçluyu dezavantajlı duruma düşmekten koruma amacı hem de TBK’daki özel normlar dikkate ... ilişkin düzenleme yer almaktadır. Ancak, cins borçları bakımından, alacaklının temerrüde düştüğü durumlarda hasarın ayırma veya gönderme anından önce geçip ... borçlunun stokundan ayrılmasının gerektiği ve alacaklının bunu gerçekleştirmediği durumlarda alacaklı temerrüdü gerçekleştiğinde, borçlunun menfaatleri

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

3.1.3.Alacaklının Temerrüdünün Özel Sonuçları (Borçlunun Borçtan Kurtulmasını Sağlayan Özel İmkânlar) 3.1.3.1.Genel Olarak Alacaklının temerrüdünün ... hâlinin devamı, maddi bir edim borçlanılmışsa, bunu korumaya ve saklamaya devam etmesi gibi sorumlulukları devam etmektedir. Zira alacaklının temerrüde düşmesi tek başına, borçlunun borcundan kurtulmasını sağlayan bir durum olmayıp, alacaklının temerrüde düşmesi ile birlikte borçluya sadece bazı imkânlar ... başvurmaması, temerrüde düşmesi sonucunu doğurmadığı gibi, alacaklının temerrüdünün genel sonuçlarından yararlanmaya devam etmesini de engellemez(1108

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.2.2.2.2.5.Alacaklının Temerrüdündeki İfa Teklifi ile Borçlunun Temerrüdündeki İhtarın Etkileri Bakımından Borçlunun temerrüdü bakımından kural ... ). Bu tanımdan niteliği açıkça anlaşılan ihtara, alacaklının temerrüde düşmesinde ise rastlanmamaktadır. Ancak doktrinde alacaklının temerrüdündeki ifa ... temerrüdündeki ifa teklifi, doğrudan temerrüt so nucunu doğurmamakta ve alacaklının temerrüdü için bu teklifin alacaklı tarafından (haklı bir neden olmaksızın ... , borçlunun temerrüdündeki ihtarın, alacaklının temerrüdünde ifa önerisi olarak belirdiğini, ancak bu ikisinin nitelik açısından farklı olduğunu ifade

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.2.1.5. Alacaklının Temerrüdü İle İlgili Hükümlerin Hukuki Niteliği Alacaklının temerrüdüne ilişkin hükümler (TBK m. 106 vd., OR Art. 92 vd. ve BGB ... aksini kararlaştırabilir, alacaklının temerrüdünü farklı şartlara bağlayabilir ve alacaklının temerrüdünün sonuçlarını farklı şekilde düzenleyerek, yasal etkilerini saf dışı bırakabilirler(146). Bu kapsamda, taraflarca, ifa teklifinden vazgeçilmesi veya alacaklının temerrüde düşmesi hâlinde bir tazminatın öngörülmesi gibi ihtimaller göz önünde bulundurulabilir(147). Öyle ki, taraflar, alacaklının temerrüdüne ilişkin şart ve sonuçları ağırlaştırabilir ya da