İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

ihtimal dâhilindedir. Borcun ifası konusunda ortaya çıkabilecek engellerden biri de çalışmamızın konusunu oluşturan alacaklının temerrüdüdür. Çalışmamızda alacaklının temerrüdü her yönüyle ele alınmaya çalışılmış ve Alman hukukundaki ayrıntılı düzenlemeler ile değerlendirmelerin hukukumuz bakımından yol gösterici ... kaynaklanabileceği gibi alacaklıdan da kaynaklanabilir. Temerrüt borçludan kaynaklanıyorsa borçlunun temerrüdü, alacaklıdan kaynaklanıyorsa alacaklının temerrüdü ... temerrüdünü kapsayan bir üst kavram olarak kullanılmakta ve alacaklının temerrüdü ile borçlunun temerrüdü birbirinin karşılığı olarak ele alınmaktaydı. Bunlar

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

SONUÇ Alacaklının temerrüdü, ifası hâlâ mümkün, sözleşme ve yasal düzenlemelere uygun olarak sunulan edimin alacaklı tarafından haklı bir neden ... hukuki kurumdur. Alacaklının temerrüdünden söz edilebilmesi için her şeyden önce alacaklının katılımının gerekli olduğu bir edim bulunmalıdır. Bir başka ifadeyle, ancak alacaklının ifaya katılımının kaçınılmaz olduğu durumlarda alacaklının temerrüdü söz konusu olabilir ve dolayısıyla, yapmama borçları bakımından alacaklının temerrüdünden söz edilemez. Zira bir yapmama borcunda, sadece borçludan edimini yerine getirmesi beklenmekte, alacaklıdan beklenen bir

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.2.1.3. Kanuni Sistematiği Alacaklının temerrüdüne ilişkin hükümler TBK’nın “Borç İlişkisinin Hükümleri” başlıklı ikinci bölümünün “Borçların İfası” başlıklı birinci ayrımında 106 ila 110. maddelerde (OR Art. 91-95) düzenlenmiştir(131). Alacaklının temerrüdü kurumu, her ne kadar tipik bir ifa engeli olup ... düzenleme tarzında, alacaklının temerrüdünün hukuki niteliğinin etkili olmuş olabileceği söylenebilir. Zira alacaklının temerrüdü, borçlunun temerrüdünün aksine bir yükümlülük ihlali niteliğinde değildir ve alacaklının temerrüdünün Kanun’da düzenlendiği yer de bunu ortaya koyar niteliktedir(133). TBK’da

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.2.ALACAKLININ TEMERRÜDÜ KAVRAMI VE ALACAKLININ TEMERRÜDÜNÜN BAZI HUKUKİ KURUMLARLA İLİŞKİSİ 1.2.1.Alacaklının Temerrüdü Kavramı 1.2.1.1. Genel ... alacaklıdan da kaynaklanabilir(93). Bir başka ifadeyle, borçlunun temerrüdü de alacaklının temerrüdü de edimin ifasındaki bir gecikmedir(94). Bu bakımdan borçlunun temerrüdü ile alacaklının temerrüdünün benzer nitelikteki hukuki sorunları ele aldığı söylenebilir(95). Zira borçludan kaynaklanan ifa gecikmesi hâlinde borçlunun temerrüdünden söz edilecekken, borcun zamanında ifa edilememesi alacaklıdan kaynaklandığında alacaklının temerrüdü söz konusu olacaktır(96

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.2.2.2.2.Aralarındaki İlişki 1.2.2.2.2.1.Genel Olarak Borçlunun temerrüdü (mora debitoris) ve alacaklının temerrüdü (mora creditoris) kavramları ... borçlunun temerrüdünden veya alacaklının temerrüdünden söz edilmektedir(267). Bir başka ifade ile, muaccel ve ifası mümkün bir borcun zamanında ifa edilmemesi borçludan kaynaklanıyorsa borçlunun temerrüdünden, alacaklıdan kaynaklanıyorsa alacaklının temerrüdünden söz edilir(268). Bunun yanında, borçlunun temerrüdünün ortaya çıkmaması için gerekli olan, borçlunun en azından edimini sunmasındaki edimin, nasıl olması gerektiği sorusunun da alacaklının temerrüdü

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

3. BÖLÜM - ALACAKLININ TEMERRÜDÜNÜN SONUÇLARI VE SONA ERMESİ 3.1.ALACAKLININ TEMERRÜDÜNÜN SONUÇLARI 3.1.1.Genel Olarak Alacaklının temerrüdü, TBK m. 106 ila 110’da (OR Art. 91-95) düzenlenmekte ve m. 107 ila 110’da (OR Art. 92-95) alacaklının temerrüdünün hükümlerine yer verilmektedir(929). Genel olarak alacaklının temerrüdüne ilişkin hükümlerin amacı, borçluyu alacaklının temerrüdü sebebiyle ortaya çıkan dezavantajlara karşı korumak olmakla birlikte(930), yasal düzenlemeden bu amaca tam olarak ulaşılamamaktadır(931). Zira söz konusu hükümler incelendiğinde, alacaklının temerrüdünün sonuçları

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

4.2.BAZI ÖZEL BORÇ İLİŞKİLERİNDE ALACAKLININ TEMERRÜDÜ 4.2.1.Genel Olarak Alacaklının temerrüdü kurumuna ilişkin ilk üç bölümde yapılan açıklamalar genel hükümler çerçevesindedir. Çalışmamızın bu başlığı altında ise bazı özel borç ilişkileri kapsamında alacaklının temerrüdü kurumu ... edebilmektedir(2394). Eklemek gerekir ki, özel borç ilişkilerini düzenleyen hükümlerin bazılarında, o borç ilişkisi bakımından alacaklının temerrüdünün düzenlenmesi, her ne kadar alacaklının temerrüdüne ilişkin genel hükümlerin uygulanma alanını daraltsa da, özellikle özel düzenlemenin yer almadığı özel borç

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

4.3.ALACAKLININ TEMERRÜDÜ HÜKÜMLERİNİN UYGULAMA ALANI BULDUĞU DİĞER İFA ENGELLERİ (TBK M. 111; OR ART. 96) 4.3.1.Genel Olarak Alacaklının ifaya ... bunlar; alacaklının temerrüdü, alacaklıdan dolayı borcun ifa edilemediği diğer hâller ile alacaklı nedeniyle borcun ifasının imkânsız hâle gelmesi olarak ayrılmaktadır(2570). Çalışmamızın konusu olan “alacaklının temerrüdü” yukarıda ayrıntılı şekilde açıklanmaktadır. Alacaklı yüzünden borcun imkânsız hâle gelmesi bakımından ise gerekli açıklamalara yukarıda, alacaklının temerrüdünün sınırlarının belirlenmesinde yer verilmektedir(2571). Bu başlık altında ise alacaklıdan

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

3.2.ALACAKLININ TEMERRÜDÜNÜN SONA ERMESİ Alacaklının temerrüdü, buna ilişkin şartların ortaya çıkması ile, bir başka ifadeyle genel olarak ... (1889). Bununla birlikte, alacaklının temerrüdünün sona ermesi bakımından TBK’da açık bir düzenleme bulunmamaktadır(1890). Başka bir ifadeyle, alacaklının temerrüdünün hangi hâllerde sona ereceği Kanun’da yer almamaktadır. Ancak, borcu sona erdiren genel nedenler ve alacaklının temerrüdünün şartları ... temerrüdü de sona ermektedir. Zira bu nedenlerden birinin varlığı hâlinde alacak ortadan kalktığı için, alacaklının temerrüdü de kendiliğinden ortadan kalkar

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

2.2.ALACAKLININ TEMERRÜDÜNÜN BORÇ İLİŞKİSİ BAKIMINDAN ŞARTLARI 2.2.1.Bir Borç İlişkisinin ve Borcun Varlığı Her ne kadar TBK’daki ilgili hükümlerde bu şarta özel olarak yer verilmemişse de borç ilişkisi ve henüz ifa edilmemiş bir borcun bulunmadığı bir durumda alacaklının temerrüdünün söz konusu olamayacağı açıktır. Zira alacaklının temerrüdü kurumunun temelinde de bir borç ilişkisinin (ve buna bağlı bir borcun) varlığı yer alır(397). Dolayısıyla, alacaklının temerrüdünün gerçekleşmesinin ancak bir borç ilişkisinin ve henüz ifa edilmemiş bir borcun varlığına bağlı olduğunu belirtmekte fayda vardır

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.2.1.6. Alacaklının Temerrüdü Kurumunun İşlevi Bir borcun sona ermesinde, genel ve doğal olan ifa ile sona ermedir. Bir başka ifadeyle, borç ... edebilmeleri için çeşitli yollar sunmaktadır. Alacaklının temerrüdü kurumu ve buna ilişkin yasal düzenlemeler de aslında bu çözüm yollarından biridir. Alacaklının temerrüdü, özellikle borçlunun üstüne düşen her şeyi yaptığı, ifanın tamamlanmasının alacaklının katılımına bağlı olduğu ve ancak alacaklının gerekli katılımı gerçekleştirmediği durumlar bakımından gereklidir(149). Öyle ki, alacaklının temerrüdü kurumunun temelinde böyle bir durumda borçlunun

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

4.1.6.Yabancı Unsurlu Sözleşmelerde Alacaklının Temerrüdü Yabancı unsurlu sözleşmeler bakımından TBK’daki alacaklının temerrüdü hükümlerinin ... sisteminde alacaklının temerrüdü kurumu tanınmamaktadır(2386). Satış sözleşmesi bakımından, Türkiye’nin de tarafı olduğu Milletlerarası Taşınır Mal Satımına ... düzenlenmek istenmiş ve buna ilişkin tasarı hazırlanmıştır. Bu kurallar kapsamında da, Türk-İsviçre ve Alman hukuklarındaki alacaklının temerrüdü kurumuna uygun bir alacaklının temerrüdü ile karşılaşılmamaktadır(2391). Zira, CISG’deki gibi, bunlarda da alacaklının kabulü, bir yükümlülük niteliğindedir. Bununla

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.1.5.2. Alacaklının Temerrüdüne Konu Olabilecek Borçlar Bu başlıkta, verme, yapma ve yapmama edimlerine ilişkin bir önceki başlıkta yapılan açıklamalar doğrultusunda hangi edim türünü içeren borçlar bakımından alacaklının temerrüdünden söz edilebileceği ele alınmaktadır. Verme ve yapma borçları ... temerrüde ve özelde de alacaklının temerrüdüne konu olabileceği açıktır(74). Zira bunlar bakımından alacaklının edimin ifasına katılması söz konusudur ve bu durum, alacaklının temerrüdü bakımından gereklidir. Bir başka ifadeyle, alacaklının temerrüdünden söz edilebilmesi, edimin ifa edilebilmesi için

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

4.1.5.2.Alacaklının Temerrüdü Bakımından Değerlendirmeler Üçüncü kişi yararına sözleşme bakımından alacaklının temerrüdü değerlendirilirken, eksik ... , kendisine sunulan edimi kabul etmeyebilir. Bu durumda, üçüncü kişinin kabul yükümlülüğü bulunmadığından, onun açısından alacaklının temerrüdünün söz konusu ... , üçüncü kişi olmadığı ve bu nedenle üçüncü kişi bakımından alacaklının temerrüdünün doğmayacağı olduğu kanaatindeyiz. Bununla birlikte, üçüncü kişi bakımından alacaklının temerrüdünden söz edilemeyeceği konusunun isabetli olduğunu ise belirtmek isteriz. Zira, bilgisi dahi olmadan yararına bir sözleşme

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

2. BÖLÜM - ALACAKLININ TEMERRÜDÜNÜN ŞARTLARI 2.1.GENEL OLARAK Alacaklının temerrüde düştüğünden bahsedilebilmesi adına bazı şartların gerçekleşmesi gerekmektedir. Bu şartlara ilişkin yasal düzenleme TBK m. 106/1’de (OR Art. 91) yer almaktadır. Hükümde bütün borç türleri bakımından alacaklının temerrüdünde ... tamamına açıkça yer verilmemiştir. Bu nedenledir ki, alacaklının temerrüdünün gerçekleşmesi bakımından, hükümde yer alan şartların yanında, bir borç ... , ancak TBK’nın açık ifadesinden çıkarılan şartlar ile her ne kadar Kanun’da açık olarak bahsi geçmese de alacaklının temerrüdünün gerçekleşmesi için

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

3.1.2.7.Faiz Durumu Faize ilişkin en temel ayrımlardan biri anapara faizi-temerrüt faizi ayrımı olup, bu başlık altında alacaklının temerrüdü ... devam edeceği kabul edilmekte, Alman hukukunda ise alacaklının temerrüdü sürecinde anapara faizinin işlemeyeceği kabul edilmektedir(1064). Alman ... talebi bakımından dayanak oluşturan bir hüküm olmayıp, sadece alacaklının temerrüdü hâlinde borçluyu faiz ödemekten kurtarmaktadır(1067). Şöyle ki ... faiz ödemeye devam etmesi gerektiğinin kabulü haklı görülemeyeceğinden, düzenleme faizli bir para borcunda alacaklının temerrüde düşmesi ile borçlunun

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.2.1.7.1.1.Genel Olarak Alacaklının temerrüdünde, belki de en önemli unsur alacaklının ifaya katılımına ilişkindir. Zira alacaklının ifaya katılımının gerekli olmadığı edimler bakımından alacaklının temerrüdünden söz edilemediği gibi, ancak alacaklının ifaya katılması gerekirken bunu gerçekleştirmediği hâllerde, alacaklının temerrüdü ve buna bağlı olarak da borçlunun durumunu hafifleten çeşitli etkiler ortaya çıkmaktadır. Bir başka ifadeyle, alacaklının ifaya katılımı (hazırlık fiilleri, kabul veya refakat fiilleriyle) alacaklının temerrüdünü karakterize eden bir unsurdur(157). Bu sebeple, ifaya katılmanın alacaklının

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.2.2.2.2.5.Alacaklının Temerrüdündeki İfa Teklifi ile Borçlunun Temerrüdündeki İhtarın Etkileri Bakımından Borçlunun temerrüdü bakımından kural ... ). Bu tanımdan niteliği açıkça anlaşılan ihtara, alacaklının temerrüde düşmesinde ise rastlanmamaktadır. Ancak doktrinde alacaklının temerrüdündeki ifa ... temerrüdündeki ifa teklifi, doğrudan temerrüt so nucunu doğurmamakta ve alacaklının temerrüdü için bu teklifin alacaklı tarafından (haklı bir neden olmaksızın ... , borçlunun temerrüdündeki ihtarın, alacaklının temerrüdünde ifa önerisi olarak belirdiğini, ancak bu ikisinin nitelik açısından farklı olduğunu ifade

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.2.1.5. Alacaklının Temerrüdü İle İlgili Hükümlerin Hukuki Niteliği Alacaklının temerrüdüne ilişkin hükümler (TBK m. 106 vd., OR Art. 92 vd. ve BGB ... aksini kararlaştırabilir, alacaklının temerrüdünü farklı şartlara bağlayabilir ve alacaklının temerrüdünün sonuçlarını farklı şekilde düzenleyerek, yasal etkilerini saf dışı bırakabilirler(146). Bu kapsamda, taraflarca, ifa teklifinden vazgeçilmesi veya alacaklının temerrüde düşmesi hâlinde bir tazminatın öngörülmesi gibi ihtimaller göz önünde bulundurulabilir(147). Öyle ki, taraflar, alacaklının temerrüdüne ilişkin şart ve sonuçları ağırlaştırabilir ya da

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

3.1.2.Alacaklının Temerrüdünün Genel Sonuçları (Borçluyu Alacaklı Karşısında Koruyan Genel İmkânlar) 3.1.2.1.Genel Olarak Alacaklının temerrüdünün ... kadar, bunlara Türk- İsviçre hukukunda alacaklının temerrüdüne ilişkin genel hükümler arasında yer verilmiyorsa da, bunların da (daha fazla olmasa da ... (961). Örneğin, alacaklının temerrüdüne ilişkin yasal düzenlemede bu sonuçlara da yer verilen Alman hukukunun Türk-İsviçre hukukunu etkilediği ... sonuçlardan bazılarının alacaklının temerrüdünün değil, edimin gereği gibi ifasının teklif edilmiş olmasının sonuçları olduğu konusunda bkz. OĞUZMAN/ÖZ, Cilt I

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.2.1.4. Uygulama Alanı Alacaklının temerrüdüne ilişkin hükümler (TBK m. 106-110; OR Art. 91-95), alacaklının ifaya katılımının gerekli olduğu bütün borç ilişkileri bakımından geçerlidir. Böylece, şayet borçlu alacaklının katılımı olmaksızın ifayı gerçekleştirebiliyorsa, alacaklının temerrüdü söz konusu olmazken, alacaklının katılımının gerekli olduğu durumlarda, alacaklı bu katılımı gerçekleştirmediğinde alacaklının temerrüdü gündeme gelebilir ve ilgili hükümler uygulanır(140). Ayrıca eklemek gerekir ki, alacaklının temerrüdüne ilişkin hükümler, borç ilişkisinin özelliği uygulanmasına engel

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

3.1.2.6.Alacaklının Temerrüdünün Borçlu Temerrüdünü Engellemesi Alacaklının temerrüdünün gerçekleşmesi, borçlunun temerrüdünü engellemektedir(1054 ... alacaklının edimi kabul etmemesi hâlinde, yani alacaklının temerrüdü ile birlikte söz konusu olamaz(1055). Şayet borçlu, daha önce borçlu temerrüdüne düşmüşse ... temerrüde düşmesi arasındaki ilişki dikkate alındığında, bunların birbirini etkilediği ve neredeyse eşzamanlı gerçekleştiği görülmektedir. Alacaklının temerrüdünün, borçlunun temerrüdünü engellemesi bakımından, alacaklının temerrüdünün gerçekleşme şekli önem taşımaz. Dolayısıyla, alacaklının ifa bakımından

Burcu Zengin Özküçükparlak / On İki Levha Yayıncılık, Eylül 2021

II. ALACAKLI TEMERRÜDÜ HÜKÜMLERİNİN UYGULANDIĞI DİĞER İFA ENGELLERİ A. GENEL OLARAK “Diğer İfa Engelleri” kenar başlığını taşıyan(15) TBK m. 111 (OR Art. 96) hükmü ile, gerçekte bir alacaklı temerrüdü söz konusu olmamasına rağmen, alacaklı temerrüdüne ilişkin hükümlerin uygulanmasıyla borçlunun ... ya da alacaklıdan kaynaklanan diğer kişisel bir sebeple borç, alacaklıya veya temsilcisine ifa edilemezse borçlu, alacaklının temerrüdünde olduğu gibi ... oluşan sebeplerle borcun ifa edilememesi hallerinde borçlu, alacaklı temerrüdü hükümlerinden yararlanabilecektir(16). Alacaklı yüzünden borcun ifa

İmge Hazal Yılmaz Tekin / On İki Levha Yayıncılık, Aralık 2022

1.2.2.5.2.Aralarındaki İlişki Ödemezlik def’i ile alacaklının temerrüdü arasındaki ilişki doğrudan yasal düzenlemelerden anlaşılır nitelikte değildir(386). Zira bu iki hukuki kurum arasındaki ilişki, örneğin alacaklının temerrüdü ile borçlunun temerrüdündeki gibi birbirini dışlama şeklinde bir yapı olmayıp, alacaklının temerrüdünün gerçekleşmesi hâlinde, ödemezlik def’inin de ileri sürülememesi şeklindedir(387). Daha açık bir ifadeyle ... söz konusudur(388). Bir başka ifadeyle, ödemezlik def’inde bahsi geçen ifa teklifi ile alacaklının temerrüdündeki alacaklıyı temerrüde düşüren edimin

Burcu Zengin Özküçükparlak / On İki Levha Yayıncılık, Eylül 2021

3. Borçlu Temerrüdünün ve Ona Bağlı Sonuçların Sona Ermesi a. Borçlunun Temerrütten Kurtulması Alacaklı temerrüdü ve borçlu temerrüdü aynı edim bakımından aynı zamanda var olamaz(101). Alacaklının temerrüde düşmesiyle borçlu temer rüdü sona erer(102). Örneğin borç bir vadeye bağlanmış olup da vade ... gecikmiş ifayı teklif eder ve alacaklı haklı sebep olmaksızın bunu kabul etmezse, bu kez alacaklı temerrüde düşer. Böylece borçlu temerrüt halinde iken, alacaklıyı temerrüde düşürerek kendisi temerrütten kurtulmuş olur. Doktrinde borçlu temerrüdünün sona ermesi sonucunun, alacaklı temerrüdüne mi yoksa