Kutluhan Erkan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2013

Üçüncü Bölüm Alıcının Sözleşmeden Dönme Beyanı ve Sözleşmeden Dönmenin Sonuçları I. Sözleşmeden Dönme Beyanı A. Genel Olarak CISG sisteminde ... uygulaması milletlerarası mal satımı olan bir Antlaşmada sözleşmeden dönmenin sonuçlarının ne derece ağır ve karmaşık olabileceği düşünüldüğünde, özellikle sözleşmeden dönme anının belirsizliğinin önlenmesi faydalı bir yaklaşım olmuştur. Sözleşmeden dönme beyanı CISG m. 26 hükmünde düzenlenmiş olması sebebi ile CISG m. 27 hükmündeki esaslara tabi olacaktır. Anılan hüküm sözleşmeden dönme beyanının da tabi olacağı esasları şu şekilde düzenlemiştir: “Antlaşmanın

Kutluhan Erkan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2013

İkinci Bölüm Alıcının Sözleşmeden Dönme Hakkı ve Bu Hakkın Alıcı Tarafından Kullanılabileceği Hâller I. Genel Olarak Sözleşmeden Dönme Hakkı A. Tarihi Gelişimi Roma Hukuku kapsamında köklü bir uygulaması bulunmayan sözleşmeden dönme hakkı, ekseri 19. yüzyılda yapılmış olan kodifikasyon hareketleri ... Roma Hukuku’na yabancı oluşu, hakkın söz konusu sistem içerisinde bu denli geç gelişmesine yol açmıştır(1). Sözleşmeden dönme hakkı, her ne kadar ... ” hakkının(2) bugünkü manada sözleşmeden dönme hakkının atası olduğu kabul edilmektedir. Zira söz konusu hak, Roma Hukuku kapsamında bir ilk olarak, malda ayıp

Kutluhan Erkan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2013

düzenlenmiş bulunmaktadır. Bunlar, aynen ifayı talep etmek (asli ifa talebi, ikame mal teslimi talebi ve onarım talebi), sözleşmeden dönmek, semenin tenzilini istemek ve diğer imkânlar ile eş zamanlı veya bağımsız olarak kullanılmak üzere tazminat talep etmek imkânlarıdır. Alıcının sözleşmeden dönme imkânı, pacta ... Antlaşma sisteminde de sözleşmeden dönme imkânının kullanımı için özel bir sistem getirilmiştir. Buna göre alıcı yalnızca satıcıdan kaynaklanan sözleşmeye aykırılığın “esaslı ihlal” teşkil ettiği durumlarda sözleşmeden dönme imkânını kullanabilecektir. Bunun yanında alıcı, satıcının satım konusu malı hiç teslim

Müge Ürem / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2017

uyması gereken yükümlülüklerinin de olduğunu göstermektedir. Nitekim hükümde düzenlenen, koşulların oluşması halinde işsahibin sözleşmeden dönme hakkını ... açıkça anlaşılması halinde sözleşmeden dönme hakkı tanınmıştır. Hükmün amacı, yapılan işin olağan akışı ve bu işgörme alanına hâkim bilimsel veriler ... dönme imkânı sağlamaktır. 4. TBK m. 473/I hükmünde geçen “veya” ve “ya da” bağlaçları göz önüne alındığında, kanun koyucunun işsahibininin sözleşmeden ... birlikte gerçekleşmesi halinde ancak işsahibine sözleşmeden dönme hakkını kullanma imkânının sağlandığını kabul etmek gerekir. Hükmün anlamının tesbitinde

Müge Ürem / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2017

sözleşmeden dönme davası sonunda verilen kararla sözleşmeden dönülebilir. Mahkeme, önce sözleşmeden dönmeyi isteyen işsahibinin haklılığını tartışır; haklı ise ... III. TBK m. 473/I Hükmü Uyarınca Sözleşmeden Dönme İçin Gereken Koşulların Oluştuğunun İspatı Meselesi TMK m. 6 hükmü gereğince, bir kimse, kanunda ... lehine hak çıkaran tarafa aittir. Yüklenicinin gecikmeye sebebiyet verdiğini iddia eden ve TBK m. 473/I hükmünde kendisine tanınan sözleşmeden dönme ... bitirileceği itirazında bulunarak gecikmenin işsahibine yüklenen bir sebeple ortaya çıktığına ilişkin delilleri sunmalıdır(266). Eser sözleşmesinden dönmek

Işıl Yelkenci / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2014

Üçüncü Bölüm Sözleşmeden Dönme Hakkının Kullanılması Alıcının sözleşmeden dönme hakkını geçerli bir şekilde kullanabilmesi için, CISG m. 49(2)’deki süre sınırlaması içinde sözleşmeden dönme beyanında bulunması gerekir. Bu bölümde öncelikle sözleşmeden dönme beyanı, içerik, şekil, hüküm ifade etme anı ve geri alınabilirliği açısından incelenecektir (I). Ardından alıcının sözleşmeden dönme beyanında bulunabileceği süre çeşitli ihtimaller çerçevesinde ele alınacaktır (II). I. Sözleşmeden Dönme Beyanı CISG uyarınca sözleşmeden kurtulmak isteyen alıcının, sözleşmeden dönme hakkına temel

Müge Ürem / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2017

III. Sözleşmeden Dönmenin Etkisi İşsahibinin TBK m. 473/I hükmü gereğince sözleşmeden dönme hakkını kullanması halinde tarafların henüz ifa edilmemiş edimleri, sözleşmeden dönme beyanının muhatap yükleniciye varması anına kadar ifa edilmiş edimleri ve üçüncü kişiler bakımından sözleşmeden dönmenin ... ve katıldığımız kanuni borç ilişkisi görüşü uyarınca yapacağız. A. Henüz İfa Edilmemiş Edimlerin Ortadan Kalması Sözleşmeden dönmenin etkilerinden ilki, işsahibinin sözleşmeden dönme hakkının kullanılması anına kadar karşılıklı olarak, henüz ifa edilmemiş edimlerin ortadan kalkmasıdır. Geçerli bir

Müge Ürem / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2017

Üçüncü Bölüm İŞSAHİBİNİN TBK M. 473/I HÜKMÜ GEREĞİNCE SÖZLEŞMEDEN DÖNMESİ I. İşsahibinin Sözleşmeden Dönmesi A. Genel Olarak Eser sözleşmesine ... işsahibine sözleşmeden dönme hakkını kullanma imkânı vermektedir. Eser sözleşmesinde yüklenicinin eseri teslim borcunun muaccel olmasından önceki dönemde ... muacceliyet anını beklemeksizin işsahibi istisnaî olarak sözleşmeden dönme hakkını kullanabilir. Eser sözleşmesi bir iş görme sözleşmesi olarak tüm borç ... zorunda olmaksızın sözleşmeden dönebilir.”(1). TBK m. 473/I hükmü, işsahibinin sözleşmeden dönme hakkını kullanması için TBK m. 117/I hükmü gereğince

Işıl Yelkenci / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2014

Sözleşmeden Dönmesi” oluşturmaktadır. CISG, özel hukukun uyumlaştırılması konusunda yapılan çalışmaların en başarılı ürünlerinden biridir. Henüz on devlette ... fakat ufuk açıcı bir uğraş olacaktır. Bu çalışma da CISG’ı alıcının sözleşmeden dönmesini merkez alan bir bakış açısı ile inceleyerek söz konusu uğraşa katkıda bulunmayı hedeflemektedir. İsviçre - Türk hukukunda sözleşmeden dönme hakkı, ani edimli ve sinallagmatik sözleşmelerde henüz ifa edilmemiş edim ... ). Karşılıklı irade uyuşmasıyla kurulmuş olan bir sözleşmeyi taraflardan yalnız birinin iradesi doğrultusunda çözmeye yarayan sözleşmeden dönme benzeri kurumlar

Kutluhan Erkan / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2013

CISG m. 49/f. 1/(a) kapsamındaki sözleşmeden dönme imkânını kullanmakta serbesttir. Ancak alıcının CISG m. 49/f. 1/(b) bendindeki ek süre vermek sureti ... duymadan sözleşmeden dönebilecektir. Antlaşma kapsamında sözleşmeden dönme beyanı, bu beyanın karşı tarafa tek taraflı ve şekil şartı olmayan bir bildirimle ... kullanmazsa bu hakkını kaybetmektedir. Yine aynı ihtimalde sözleşmeden dönmek isteyen alıcı, teslim edilmiş malları teslim edildiği andaki durumlarına esaslı surette yakın şekilde iade edemiyor ise beyan hakkını kaybedecektir. Alıcının sözleşmeden dönmesinin ardından sözleşmenin iki tarafı da bütün

Pınar Çağlayan Aksoy / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Eylül 2017, Cilt 33, Sayı 3

halinde ise, bu kez de hangi andaki objektif değerin esas alınacağının belirlenmesi gerekmektedir. Bir görüşe göre sözleşmeden dönme ile edimlerin ... malın ayıplı değerini satıcıya iade ederek sözleşmeden dönmesi halinde, satıcı da malın objektif değerinden maldaki ayıp oranında daha azıyla yetinmek ... nedeniyle ortadan kalktığı hallerde alıcı katlanmış olacaktır. Bedel üzerinden iade esasının kabul edildiği hallerde, alıcı için sözleşmeden dönerek iadesi ... : Sözleşme taraflarının, satım bedelini, malın objektif (piyasa) değerine eşit olarak belirledikleri ihtimalde sözleşmeden dönme veya bedel indirimi

Aziz Erman Bayram / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2021, Cilt 37, Sayı 4

2. Sözleşmeden Dönme Hakkının Kullanılmasının Sonuçları Alacaklının temerrüdünün bir sonucu olarak sözleşmeden dönme veya sürekli borç ilişkilerinde sözleşmeyi feshetme hakkının koşulları oluşmuşsa, sözleşmeden dönen borçlu, sözleşmeden dönmeye bağlanan hukukî sonuçların gerçekleşmesini sağlar. Buna karşılık, somut olayda sözleşmeden dönme hakkının koşulları gerçekleşmemişse, bu kapsamda özellikle alacaklı temerrüde düşmemiş veya borçlu maddî bir edimin ifasını borçlanmışsa, sözleşmeden dönme açıklaması, sözleşmeden dönmeye bağlanan hukukî sonuçları doğurmaz. Bu hâlde, borç ilişkisinin taraflarının hukukî

Pınar Çağlayan Aksoy / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Eylül 2017, Cilt 33, Sayı 3

)- satıcıya iade edilmesi, sözleşmeden dönme hakkının kullanılmasının ön koşuludur(55). Bu çerçevede, göre malın değerini artıran veya değeri üzerinde bir etki meydana getirmeyen değişiklikler sözleşmeden dönme hakkının kullanılmasına engel teşkil etmemektedir(56). Hemen belirtelim ki, alıcının satım konusu malı büyük ölçüde aldığı günkü durumunda satıcıya iade edemediği hallerde sözleşmeden dönme hakkını kullanamayacak olması, mutlak bir kural değildir. CISG md ... dönebilecektir. Doktrinde haklı olarak işaret edildiği üzere Viyana Satım Sözleşmesi’nde alıcının malı iade edemediği hallerde sözleşmeden dönme hakkını

Pınar Çağlayan Aksoy / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Eylül 2017, Cilt 33, Sayı 3

, sözleşmenin hükümsüzlüğü, yanılma, aldatma ve korkutma nedeniyle sözleşmenin iptal edilmesi ve sözleşmeden dönülmesi gibi hallerde sözleşme geçmişe etkili ... ayıp nedeniyle sözleşmeden dönmek isteyen alıcı, malı teslim aldığı haliyle satıcıya iade edemediği durumlarda, sözleşmeden dönebilecek midir? Bu iade ... malı aynen aldığı günkü gibi değil, elinde kaldığı kadarıyla iade edebilen veya hiç iade edemeyen alıcı yine de sözleşmeden dönerek satım bedelinin ... sebepten dolayı yok olması veya ağır biçimde zarara uğraması, alıcının sözleşmeden dönme hakkını kullanmasını engellemez. Bu durumda alıcı, satılandan elinde

Işıl Yelkenci / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2014

. Sözleşmeden dönme, başka bir hukuki imkân ile tatmin edilmenin mümkün olmadığı durumda son çare olarak başvurulabilecek bir hukuki imkândır. Bu açıdan sözleşmeden dönme hakkının doğumu, katı şartlara tâbidir. CISG çerçevesinde alıcıya sözleşmeden dönme hakkı tanıyan temel hüküm m. 49(1)’dir. Buna göre alıcı ... sözleşmeden dönebilir. Bu iki durumdan birinin varlığı kural olarak alıcıya sözleşmeden dönme hakkı tanısa bile, Antlaşma’da alıcının sözleşmeden dönme hakkını sınırlayan bazı hükümlerin bulunduğu unutulmamalıdır. Kimi zaman alıcı, CISG m. 49(1) uyarınca sözleşmeden dönme hakkına temel oluşturacak bir durumun

Müge Ürem / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2017

II. Sözleşmeden Dönmenin Sonuçları Sözleşmeden dönme beyanının, tasarruf işlemine etkisi önemli bir hukuki sorundur. Çalışmamız bakımından katıldığımız görüş çerçevesinde sonuçlara varacağımızdan buna ilişkin incelemenin de çalışmamızın bu aşamasında yapılması gerekmektedir. Sözleşmeden dönmenin ... inceleyeceğiz. 1. Sebepsiz Zenginleşme Görüşü Sebepsiz zenginleşme görüşüne (Bereicherungstheorie) göre(24) sözleşmeden dönme beyanının muhatabına varmasıyla ... (condictio ob causam finitam) dayanır(25) ve TBK m. 82 hükmü gereğince sözleşmeden dönme bildiriminin ulaşmasından başlayarak iki yılın geçmesiyle zamanaşımına

Müge Ürem / On İki Levha Yayıncılık, Ekim 2017

IV. TBK M. 473/I HÜKMÜ GEREĞİNCE İŞSAHİBİNİN SÖZLEŞMEDEN DÖNME BEYANININ FESİH SONUCUNU DOĞURUP DOĞURMADIĞI TARTIŞMASI TBK m. 125 ve 126 hükümlerinde dönme-fesih ayrımına yer verilmiştir. TBK m. 473/I hükmü gereğince işsahibinin sözleşmeden dönme hakkını kullanılması halinde sürekli borç ilişkilerinde uygulanan fesih sonucunu doğurmayacağı; TBK m. 473/I hükmünün eser sözleşmesinin ani edimli olması sonucu sözleşmeden dönme hakkından başka bir ... tamamlama oranına ulaşmasına bağlı olarak sözleşmeden dönme değil, sözleşmenin feshi sonucunu doğuracağı kabul edilmektedir. Bu konuda Yargıtay’ın dönme-fesih

Davut Armağan / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2023

C.İkale Sözleşmesinin Sözleşmeden Dönme İle Karşılaştırılması Sözleşmeden dönme de tıpkı fesih gibi, sözleşmeden doğan borç ilişkileri bakımından söz konusu olan bir kavramdır. Bu nedenle sözleşmeden kaynaklanan borç ilişkileri dışında sözleşmeden dönme gündeme gelmez. Sözleşmeden dönme “tam iki ... , varması gerekli, şekle bağlı olmayan bir yenilik doğuran haktır(224)”. Sözleşmeden dönme hakkının tanınmasının altında yatan amaç, tarafların sözleşmenin kurulduğu anda içerisinde bulundukları durumun tekrardan tesis edilmesidir(225). Sözleşmeden dönme ile birlikte sözleşme ilişkisinin tarafları yerine getirmiş

Tuğba Gül Selçuk / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2021

II. Sözleşmeden Dönme Hakkı A. Hukuki Niteliği ve Kullanılması Sözleşmeden dönme hakkı, tek taraflı, varması gerekli bir irade beyanıyla ... getirilmiş olan edimler için ise iade borcu doğurur(7). Böylece sözleşmeden dönme ile mümkün olduğu ölçüde sözleşmenin kurulmasından önceki durumun yeniden ... yapılması şarttır(11). Sözleşmeden dönme beyanı, varması gereken bir irade beyanı olup, yükleniciye ulaşmakla birlikte hukuki sonuçlarını doğurur(12). Nitekim yenilik doğuran hakların özelliği, tek taraflı bir hukuki işlemle kullanılabilecek olmalarıdır(13). Bu bakımdan sözleşmeden dönme hakkının

Ziya Akıncı / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2023

C. Sözleşmeden Dönme Sözleşmeden dönme, sözleşme yapmakla istediği sonucu elde edemeyen alacaklıya, bu bağlılığını sona erdirmek amacıyla tanınır. Sözleşmeden dönme hakkının kullanılmasıyla taraflar, sözleşmenin kurulmasından önceki duruma döneceklerdir. Bu sebeple sözleşmeden dönme, henüz yerine ... ortadan kalkacağı için, sözleşmeden dönmenin sonuçları ifa edilmeyen edimler açısından sorunsuzdur. Yerine getirilen edimlerin ise karşılıklı olarak iade ... sonra sözleşmeden dönme durumunda, artık yapılan işin yükleniciye iade edilmesi gibi bir durum söz konusu olmayacağı için, yükleniciye işin bedeli

Pınar Çağlayan Aksoy / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Eylül 2017, Cilt 33, Sayı 3

Ayıplı Malı Aynen İade Edemeyen Alıcının Sözleşmeden Dönme Hakkı* Yrd. Doç. Dr. Pınar ÇAĞLAYAN AKSOY** ÖZET Sözleşmeden dönme hakkını kullanmak ... malın şeklini değiştirmiş ya da üçüncü kişilere temlik etmişse sözleşmeden dönme hakkını kullanamamaktadır. Karşılaştırmalı hukukta alıcının dönme hakkını ... sözleşmeden dönme hakkını kullanabilmesi, fakat aynen iade edemediği edimin değerini satıcıya iade etmesi gerektiği görüşü benimsenmektedir. Anahtar Kelimeler: Satım Sözleşmesi, Ayıplı Mal, Mortuus Redhibetur, Sözleşmeden Dönme Hakkı, İade İmkansızlığı, Bedel Üzerinden İade. ABSTRACT In Turkish-Swiss law, the

Aziz Erman Bayram / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Aralık 2021, Cilt 37, Sayı 4

III. BORÇLUNUN SÖZLEŞMEDEN DÖNME HAKKINI KULLANMASI VE BUNUN SONUÇLARI 1. Sözleşmeden Dönme Hakkının Kullanılması Kanun koyucu tarafından TBK m. 110’da yapılan hüküm içi atıf nedeniyle, borçlu ancak TBK m. 123 ve devamında düzenlenen hükümlere göre sözleşmeden dönebilir(59). Borçlunun, TBK m ... tarafından kullanılmaması üzerine sözleşmeden dönebilir(61). Sürenin uygunluğu, her somut olayın özelliklerine göre belirlenir. Verilen sürenin, alacaklının yerine getirmekten kaçındığı iş birliği eylemini gerçekleştirebileceği ve böylece, borçlunun sözleşmeden dönmesini engelleyebileceği bir zamanı içermesi

Işıl Yelkenci / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2014

esaslı olarak ihlal edildiği takdirde dönülebilir. Alıcının sözleşmeden dönmesi açısından m. 49(1)(a), satıcının sözleşmeden dönmesi açısından ise m. 64(1 ... İkinci Bölüm Sözleşmeden Dönme Hakkının İfa Engelleri Sistemindeki Yeri Karşılıklı irade uyuşmasıyla kurulmuş olan bir sözleşmeyi taraflardan yalnız birinin iradesi doğrultusunda çözmeye yarayan sözleşmeden dönme benzeri kurumlar, ulusal hukuklarda farklı isimler ve farklı düzenlemeler çerçevesinde kendilerine yer bulmuşlardır. CISG, bu düzenlemeleri tek bir potada eritmiş ve sözleşmeden dönme kurumunu kendi ifa engelleri sisteminin temel

Pınar Çağlayan Aksoy / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Eylül 2017, Cilt 33, Sayı 3

SONUÇ Satım konusu malın, maldaki ayıp nedeniyle ortadan kalktığı durumlarda alıcının sözleşmeden dönme hakkını kullanabilmesi gerektiği konusunda ... metinlere bakıldığında alıcının sözleşmeden dönmesinin engellenmesi söz konusu değildir. Alıcının kusurlu bir davranışıyla malı ortadan kaldırdığı hallerde ... imkânsız hale getirdiği durumlarda, örneğin malın biçimini değiştirdiği, malı üçüncü kişilere devrettiği veya malı kullandığı hallerde sözleşmeden dönme hakkını kullanamaması haklı olarak eleştiriye uğramaktadır. İade imkânsızlığının sözleşmeden dönme hakkının kullanılmasına engel teşkil edeceğinin kabul

Çiğdem Kırca / Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Nisan 2007, Cilt 0, Sayı 22

kullanılması ile birlikte sözleşme geçmişe etkili olarak ortadan kalkar. Ancak bu görüş, klasik görüşten faklı olarak sözleşmeden dönmeye aynî etki tanımaktadır. Sözleşmeden dönme ile sadece borçlandırıcı işlem değil, buna dayanılarak yapılan tasarruf işlemleri de etkilenir. Dönme beyanının karşı tarafa ulaşmasıyla ... sözleşmeden dönme tasarruf işlemlerine etki etmemektedir. Dolayısıyla yukarıdaki mahkeme kararlarına konu olan olaylarda yüklenici adına yapılan tescil dönmeye ... görüşü açısından sözleşmeden dönme tasarruf işlemlerini de etkiler. Tasarruf işlemlerinin sebebe bağlılığı ilkesi uyarınca, dönme ile geçmişe etkili olarak