SONUÇ
1. İlk derece mahkemesi, A1 Köyü Yardımlaşma Derneği’nin vasiyetnamenin yapıldığı veya murisin öldüğü tarihte tüzel kişiliğinin bulunmadığı gerekçesi ile konusuz kalan vasiyetin iptaline karar vermiştir. Burada ilk derece mahkemesinin hukukî nitelendirmesi ve bağladığı sonucun yerinde olmadığını ifade etmek gerekir. Zira yukarıda ifade edildiği üzere, ölüme bağlı tasarrufların iptal sebepleri TMK m. 557’de belirtilmiştir ve vasiyetnamenin konusuz kalması bir iptal sebebi olarak kabul edilmemiştir. Burada vasiyetnamenin konusuz kaldığı ve bu nedenle hükümsüz olduğunun kabul edildiği durumda mahkemece yapılması gereken iş, tasarrufun hükümsüz olduğunun veya hükümden düştüğünün ve TMK m. 581/f. 2 uyarınca vasiyeti yerine getirmekle yükümlüleri yararına ortadan kalktığının tespit edilmesidir. Burada ilgili hükümde söz edilen vasiyeti yerine getirmekle yükümlü olanların kim olduğunun da belirlenmesi gerekir. Somut olayda mirasbırakan, vasiyetin yerine getirilmesi için görevli atamasında da bulunmuştur. Ancak konusuz kaldığı kabul edilen tasarrufun bu görevliler lehine ortadan kalktığı ifade edilemez. Zira TMK m. 581 hükmünün gerekçesine bakıldığında
2. Her ne kadar tasarrufun konusuz kalması sebebiyle hükümsüz addedildiği…
3. Karşı oy yazısında vasiyetnamenin düzenlenmesinden sonra fakat mirasın açılmasından önce meydana gelen değişiklikler sebebiyle ölüme bağlı tasarruf hükümsüz kalıyorsa tamamlayıcı yorum yardımıyla tasarrufun içeriğinde değişikliğe gidilmesinin mümkün olduğu, ayrıca vasiyetnamenin ayakta tutulması bakımından tahvilin de gündeme gelebileceği, tahvil ile yorum arasındaki ilişki değerlendirildiğinde yorum ile mirasbırakanın iradesine bağlanabiliyorsa tahvile başvurmaya ihtiyaç olmadığı, ancak somut olayda yorum yoluyla vasiyetnamenin ayakta tutulmasının mümkün olmadığından TMK m. 577/f. 2 kapsamında tahvil kurumu aracılığı ile ayakta tutulması gerektiği ifade edilmiştir. Somut olayda tahvilin genel şartlarına ek olarak ilgili TMK m. 577/f. 2 hükmünün de ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir. TMK m. 577/f.
4. Somut olay bakımından tasarrufun yorum yoluyla ayakta tutulmasına ilişkin diğer ihtimaller göz önüne alındığında özel olarak hükümsüzlük durumuna ilişkin tespitlerde bulunmak gerekir. Somut olayda mirasbırakanın tasarrufunun lehtarı olan dernek, ölüme bağlı tasarrufun gerçekleştirildiği tarihte tüzel kişiliği haiz değildir. Tasarrufun gerçekleştirilmesinden beş sene önce dernek, tüzel kişiliğini kaybetmiştir. Bu durumda yapılmış olan tasarrufun başlangıçta var olmayan bir tüzel kişiye kazandırmanın imkânsızlığı nedeniyle başlangıçtan itibaren hükümsüz olduğu ifade edilebileceği gibi mirasbırakanın kazandırma iradesinin oluşmasında meydana gelen bir yanılmanın (kazandırmada bulunulmak istenen derneğin tüzel kişiliği haiz olduğunun zannedilerek yanılmaya düşülmesi) söz konusu olduğu da ifade edilebilir. Burada yanılma ve imkânsızlık tespitleri bakımından şöyle bir fark söz konusudur. TMK m. 504/f. 2 hükmüne göre ölüme bağlı tasarrufta kişinin veya şeyin belirtilmesinde açık yanılma durumunda mirasbırakanın gerçek arzusu kesin olarak tespit edilebiliyorsa tasarrufun bu arzuya göre düzeltilmesi söz konusu olur. Öğretide saikte yanılma hâlleri bakımından da TMK m. 504/f. 2 hükmünün uygulanabileceğini ifade eden yazarlar vardır. Gerçekten de somut olayın koşulları incelendiğinde var olduğu zannedilen tüzel kişiye yapılmak istenen kazandırmada tüzel kişiden ziyade köy yararına işlerin gerçekleştirilmesini sağlama amacının varlığı çok açıktır. Bu kapsamda TMK m. 504/f. 2 kapsamında var olmayan tüzel kişilik yerine mirasın açıldığı anda aynı amaçlara sahip var olan tüzel kişiye kazandırmanın yapıldığı şeklinde vasiyetnamenin düzeltilmesi, mirasbırakanın söz konusu durumu bilseydi var olan tüzel kişiye kazandırmada bulunacağı kolaylıkla
5. Yanılma ve imkânsızlık durumları göz önüne alındığında yanılma durumunda hüküm doğurur bir şekilde sonuç doğuran tasarrufa ihtiyaç bulunduğu açıktır. Ancak somut olayda ölüme bağlı tasarrufun gerçekleştirildiği ve mirasın açıldığı sırada kazandırma lehtarının var olmaması, doğrudan imkânsızlık durumunun değerlendirilmesini gerektirir.…
6. Tamamlayıcı yorum kapsamında mirasbırakanın farazi iradesinin ne şekilde oluşacağı üzerine düşünüldüğünde ilk olarak kazandırmanın bu amacı gerçekleştirebilecek başka bir kişiye yapılacağı fikri akla gelmektedir. Bu bağlamda mirasbırakanın farazi iradesi, söz konusu derneğin tüzel kişiliğinin bulunmadığını bilseydi veya mirasın açıldığı anda var olamayacağını öngörebilseydi yerine mirasın açılması tarihinde benzer amacı haiz diğer bir tüzel kişiyi yedek bir mirasçı olarak atamaya
EN
TR
