II.TBK’nun Yürürlüğe Girmesinden Önceki Dönem:
A.Mart 2003’e kadar olan Dönem:
Bu dönemde GİK’na ilişkin özel bir düzenlemeye –bazı münferit hükümler dışında- hiç…
a) Eski Ticaret Kanunu(“TK.”) m.1266/II’de sigorta genel şartlarının zahmetsizce okunabilecek bir tarzda basılmış olması gerektiği açıkça vurgulanmış ve bu şarta uyulmadığı takdirde, genel şartlardan sigorta ettirenin zararına olanlar yerine kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Bu hükmün, örnekseme yolu ile, bütün GİK için uygulanabilecek bir temel ilke niteliğinde görülmesi gerektiği ileri sürülmüştür…
b) Ekim 1998’de, Sermaye Piyasaları Kurulu’nun seri: V/19 “Aracılık Faaliyetleri ve Aracı Kuruluşlara İlişkin Esaslar Tebliği’nin 47.maddesinde yapılan değişiklik ile 3.fıkrasında getirilen düzenlemede,…
c) Bireysel sözleşmede yer alan bir münferit hükümde olduğu gibi, tip (formüler) sözleşmede yer alan bir GİK da yasanın emredici hükümlerine, ahlaka, kişilik haklarına ve kamu düzenine aykırı ise eski Borçlar Kanunu (“BK.”) m.19/II ve m.20/II hükümleri uyarınca batıl (kesin hükümsüz) olacaktır.…
d) Bazı Yargıtay kararlarında eski Medeni Kanun (“MK.”) m.2 çerçevesinde hakkın kötüye kullanılmasından ya da dürüstlük kuralına ay-
e) Özellikle İsviçre öğretisinde, BK m. 70/2’de (İsviçre Borçlar Kanunu(“OR.”) m.71/2’de) yer alan ve bir nevi borcunu ifa etmekle yükümlü borçlunun, orta kalite ve nitelikten aşağı bir mal sunamayacağını belirten hükmün temelinde yatan düşünceden hareketle, sözleşmenin içeriğinin sözleşenlerden sadece biri tarafından tek yönlü olarak belirlendiği durumlarda, bu belirlemenin ancak belirli sınırlar içinde yapılabileceği ve bu sınırların dürüstlük kuralına, adalete ve hakkaniyete uygunluk ibaret olduğu kabul edilmek suretiyle, formüler sözleşmelerdeki GİK’nın içeriğinin denetlenmesinin mümkün olabileceği ileri sürülmüş olup,…
f) İsviçre öğretisinde ekonomik ya da entellektüel açıdan sahip bulunulan üstün durumun kötüye kulanılmasının, gabin (BK m. 21) olarak değerlendirilebileceği; hukuki işlemin kuruluşu anında GİK ile karşılaşan, kendisine kısıtlı zaman verilen ve psikolojik baskı altında bulunan ve bu nedenle de bu şartların anlam ve önemini bütün sonuçlarıyla kavrayamayan müşterinin içinde bulunduğu durumun, BK m. 21 anlamında gabinin sübjektif şartı olan ‘tecrübesizlik’ olarak nitelendirilebileceği ve bu yolla da GİK’nın içeriğinin denetlenmesinin mümkün olabileceği ileri
g) Yargıtay’ın bir kararında, GİK’nın…
h) Keza Anayasa hükümlerinin yargı organlarını bağladığını ve yargıcın öncelikle Anayasaya göre hüküm verdiğini göz önüne alan bazı hukukçular, T.C. Anayasası’nda yer alan sosyal devlet ve eşitlik ilkelerinin, yargıcı, sosyo-ekonomik bakımdan güçsüz, korunmaya muhtaç kişiyi sözleşmenin güçlü tarafına karşı koruyucu tedbirleri almaya ve sadece bir
EN
TR
