Kararlar: HGK., T/4/XI/1964, E/942/D-T. K/637 BK. 100, 391, 20

I — Akreditif açılmasını teklif kâğıdı ve buna ekli şartlar, akreditifi açan bankalarca düzenlenmekte ve bastırılmaktadır. Böyle durumlarda, metnin, onu düzenliyen ticari işletmeye karşı yorumlanması hukukun genel kurallarındandır.…

II — Akreditifi açan bankanın belli belgelerin kabulü gibi az bir dikkatin yapılabilecek kolay bir işi iyi görmesini beklemek objektif iyiniyet kurallarına uygun düşer; bu işteki kazancının az olduğunun gözönünde tutularak akreditifi açan bankanın yardımcısının akde aykırı davranışlarından doğan zararları alıcıya yüklemek iyiniyet kurallarıyla bağdaşamaz;.…

III — Akreditifi açan banka ile muhbir banka arasındaki münasebet, akreditifi açtıran şahsı ilgilendirmez.…

IV — Muhbir banka, akreditifi açan bankanın yardımcısı sayılır. Muhbir bankanın kusurundan dolayı ancak BK. 100/III'deki şartın varlığı halinde kurtulmak mümkündür.…

HUKUK GENEL KURULU KARARI…

1 — Dâvacı T... Z... D... Kurumu’nun tazminat isteğine karşılık, dâvalılardan İ...…

III - A. Ne Borçlar, ne de Ticaret Yasası’nda akreditifin hukukî niteliğini açıkça düzenliyen bir hüküm vardır. Bu ticari işlem, Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra ticareti gelişen dış ülkelerde bir ilerleme göstermiş, yurdumuzda da daha sonra, bankacılıkta sık sık rastlanan bir işlem olmuştur. Akreditif, ekonomi bakımından, alıcı ile satıcı arasındaki ilişkide (münasebette) bir bankanın alıcıya sağladığı itibar olarak tanımlanabilir. Bu işleme, genellikle, dış ticarette başvurulmaktadır. Bir alıcının yurt dışındaki bir satıcıdan bir mal satın alırken, bankaların komisyon karşılığında açtıkları akreditifin işlemesi için hemen her zaman bir muhabir bankayı kullanmaları, işin özelliğinden doğan bir zorunluktur. Bankacılıkta akreditifin bir çok türlerine (çeşitlerine) rastlanmaktadır. Bunlardan birisi de, belgeli akreditiftir. Belgeli akreditif (vesikalı…

B. Bu genel açıklamalardan sonra, dâvalının dâvacıya karşı olan durumunu incelersek görürüz ki, taraflar arasındaki haklar ve borçlar, dâvacının imzasını taşıyan ve dâvalı bankaya karşı yazılmış bulunan akreditife ilişkin teklif yazısına dayanmaktadır. Bu yazıda (İlişik şerait listesindeki izahat içinde; Norveç’teki muhabiriniz Ch... Bank A. G. nezdinde T... Z... D... Kurumu Umum Müdürlüğü nam ve hesabına G... Export Import Agencies lehine, cif bedeli 1.306.500 NK.’lık gayrı kaabili rücu müeyyet vesikalı bir akreditif açmanızı teklif ve rica ederiz), denilmektedir. Buna ekli şerait listesinde; paranın ödenmesi için aranacak belgeler akreditifin en geç kullanılacağı tarih, akreditif parasının ve komisyonların dâvalı bankaya peşin yatırılacağı açıklanmış ve «F» bendinde «Norveç Üniversitesi Agrikültür Müessesesinin mallar T... Z... D... Kurumu’nun verdiği spesifikasyona uygundur» ibaresini taşıyan ekspertiz raporu bulunacak ve tediye buna göre yapılacaktır»; «K» bendinde, «Muhabiriniz tarafından lehdara tesviye edilecek olan meblâğ mukabilinde tesellüm edilerek tarafınıza gönderilecek olan vesaikin usulüne uygun olarak tanzim edilmemiş bulunmasından, bunların sahte olmalarından veya tahrif edilmiş bulunmalarından», «M» bendinde, «Muhabiriniz tarafından bankanıza gönderilecek olan vesaikin gecikmesinden veya kaybolmasından veya muhabirinizin sehiv ve sun’u taksirinden veya sigortacının mâlî durumundan veya vecibelerini yerine getirmemiş olmasından», «N» bendinde, «İş bu vesaikin temsil ettiği malların miktar ve nevinden, fark zuhur etmesinden ve mal-

D. Akreditif işleminin temeli olan akreditif açılmasını teklif kâğıdı ve buna ekli şartlar, dâvalı Banka tarafından önemli bankacılık işlerinden bulunan akreditif işinin yürütülmesi için düzenlenmiş ve bastırılmıştır. Bankaların ve diğer önemli ticari işletmelerin yaptıkları işlemlerde tuttukları yol budur. Böyle durumlarda, metnin, onu düzenliyen ticarî işletmeye karşı yorumlanması, hukukun genel kurallarındandır; zira, bir işletme kendi konusuna uygun bir belgeyi düzenlerken, uzun uzun incelemeler yapar ve belgeye kendi yararına olan hükümleri koyar. Burada, az önce açıklandığı gibi, teklif belgesindeki hükümler, bütün olarak gözönünde tutulunca açık yazılmış birer hüküm niteliğini göstermektedir. Bir an için, yazılışın hem dâvacının yararına, hem de dâvalının yararına yorumlanmaya elverişli olduğu farzedilse dahi, böyle bir durumda, belgeyi düzenliyene karşı olan yorum, üstün tutulacaktır, diğer deyimle ak-

Kararlar

Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel + pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.

HGK., T/4/XI/1964, E/942/D-T. K/637 BK. 100, 391, 20