Karşılıksız çek, hem ceza hukukunu hem de ticaret hukukunu ilgilendiren bir konu…
-
Git
: -
Favorilere ekle veya çıkar
-
ᴀ⇣ Yazı karakterini küçült

Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü
Yayın tarihi: Ocak 1963
Cilt: 2 Sayı: 1
Ali Sait Yüksel
Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel + pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.
ALİ SAİD YÜKSEL*…
Millî bankacılığımızın son 15 - 20 yıl içindeki sür'atli gelişimi, bu zamana kadar…
Karşılıksız çek bahsinde, ceza hukukuyla ticaret hukuku girift halde bulunduğundan,…
I. GENEL OLARAK
Çek, hukuken Ticaret Kanununda yazılı şartlara uygun surette, banka nezdindeki bir…
İktisadi fonksiyonu itibariyle çek, sened şeklinde mobilize edilmiş bir ödeme vasıtası…
Çek çeken kimse (keşideci), nezdinde hesabı (karşılık) bulunan bir bankaya (muhatap)…
Bu açıklama, bizi şu sonuca götürür ki, konunun ceza hukuka yönüne girmeden önce,…
A. Çekte Karşılık:…
1. Mefhum : Bankacılıkta karşılıktan bahsedilince, gerek önceden yatırdığı nakid,…
Çek, ancak nezdinde karşılığın bulunduğu bir bankaya hitaben ve muhatabı, çeki ödemeye…
Karşılık ve çek anlaşmasından ibaret bu iki şart yerine getirilmedikçe, çekin ödenmesi…
Müşteriyle banka arasındaki çek münasebetlerini düzenliyen anlaşma, iki tarafa da…
Kanun koyucu, karşılığın ne şekilde sağlanmış olduğunu aramamaktadır. Bu, ister nakden…
2. Alacağın vasıfları : Karşılığı teşkil eden alacakla ilgili olarak şunlar da ilâve…
Karşılığı teşkil eden alacağın.Sayfa 40…
a) Fiilen, nakde çevrilmiş, durumda önceden hazır edilmiş olması gerekir.…
b) Ayrıca karşılığı teşkil eden banka nezdindeki alacağın talebedilebilir olması…
c) Keza aşağıdaki durumlarda da, hesap çekle tasarrufa müsait olma vasfını kaybe…
aa) Keşidecisi vefat eden ve ibraz müddetinin geçmesinden sonra getirilen çekin bankaca…
bb) İflâs memurluğunca keşidecisinin iflâs durumu, bankaya bildirildikten sonra,…
cc) İcra memurluğunun haciz tebliğatından sonra banka, bakiye azalmasına müncer olacak…
Şu hâle göre; karşılığın var sayılabilmesi, alacaklı câri hesaplarda çek meblağım…
3. Çekte karşılığın bulunmasının gerekli olduğu zaman : Bilhassa yabancı kaynaklarda,…
Münakaşa konusu; karşılığın, çekin keşide edilişi anından itibaren mi, yoksa muhataba…
Eski Ticaret Kanunu bu bahsi kesin surette halletmekte ve aşağıda temas edilecek…
Mesele Alman mahkemelerinde ihtilâflara ve birbirine zid kararların intişarına vesile…
Bahsi incelerken, çeşitli fikirlere uyarak şu tefriki yapmak faydalı olacaktır:…
a) Karşılığın keşide anından itibaren bulunması fikri : Oldenburg Yüksek Eyâlet Mahkemesinin (OLG) 5.12.1950 tarihli Ss. 120/50 sayılı kararının gerekçesinde şunlar yazılıdır(6)…
«Ödeme vasıtası olma karakteri çekin, sadece ibraz gününde değil, daha lehdara verildiği…
Daha çekleri verirken, maznunun bu karşılanma keyfiyetini nazara alması gerekirdi.…
b) Karşılığın ibraz bulunması fikri: Buna mukabil Alman Temyiz Mahkemesi…
«Çek mahiyeti itibariyle, tanzim edenin, muhatap nezdindeki alacağı üzerine yaptığı…
c) Bu kararların tenkidi: Niese her iki karan da mâmelekî zararın giriş anını kesin surette tespit etmedikleri mütalâasiyle tenkideder(9)…
aa) «Oldenburg Eyâlet Yüksek Mahkemesi, hükmünü, çek hukukundaki, çekin peşin parayla…
İktisaden çek alacağının mevcud olması, yani çekin karşılanmış sayılması sadece başlangıçta…
bb) Niese, Alman Temyiz Mahkemesi'nin kararını da şu şekilde tenkid etmektedir.…
d) Fikrimiz : Çekin ticari hayattaki en önemli fonksiyonu, alış verişe tavassut etmektir. Bu sebeple tatbikatta çek, peşinen yapılmış bir karşı edimin yerini tutmakta, para gibi kullanılmaktadır. Çekin karşılığının ibraz anında mevcud olmasının lâzım ve kâfi olduğunu ifade eden karar ve müellifler dahi, çeke mesnet muamelenin satış veya benzeri bir mübadele akdi olması hallerinde, karşılıksız bir çek almakla peşin yapılan karşı edime mukabil, iktisaden değersiz bir alacak elde edildiğini kabul etmektedirler. Dolayısiyle, bu gibi durumlarda dahi karşılıksız çekin verilişiyle, peşinen vecibesini yerine getirmiş olan kimse yönünden, elde ettiği değersiz alacak sebebile mameleki bir zarar doğmaktadır. Çekin ibraz anında, karşılanmış olması, evvelce vücut bulmuş bir zararın sonradan telâfi edilmesi demek olur ki, böyle bir bertarafın cezai neticeyi kaldırmıyacağı düşüncesindeyiz. Ticaret Kanununun bu konuda susmuş olması, mutlaka eski esasın değiştirildiği ve çeklerde ibraz anında karşılığın kâfi sayıldığı manâsına gelmez. Bu bakımdan bilhassa dolandırıcılıktan söz edilirken, çekte karşılığın daha keşide anında mevcut olması gerektiği fikrini(11)…
B. Karşılığın bulunmadığını tespit:…
Ödenmek üzere bankaya ibraz edildiği zaman hesapta çeki karşılıyan bir meblâğ, —…