Sayfa 71(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 21.12.2009 Tarih veE. 2008/8326, K. 2009/13120 Sayılı…
Prof. Dr. İsmail KIRCA…
ÖZET
Üyesi…
Çekin muhatap bankaya ibrazı, sadece çek bedelinin ödenmesi talebini değil, aynı…
Anahtar Kelimeler: Çek, 3167 sayılı Kanun, 5941 sayılı Çek Kanunu, bankanın…
ABSTRACT…
Checks can be presented to any branch of the drawee (check) bank. This presentation…
Keywords: Check, Law No. 3167, Check Law No. 5941, statutory amount which…
1. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 21.12.2009 tarih ve E. 2008/8326, K. 2009/13120…
edilmiştir. Çekin karşılıksız çıkması üzerine hamil, çekin ibraz edildiği şubeden…
İlk derece mahkemesi, “[...] davanın 3167 sayılı Yasa’nın 10 uncu maddesi uyarınca karşılıksız kalan çekler için bankanın sorumlu olduğu miktarın tahsiline yönelik olduğu, gayrı nakdi kredi sözleşmesi uyarınca hamil ile muhatap arasındaki bu davada BK.nun 73 ve HUMK.nun 10 uncu maddeleri uyarınca davacının ikametgahı yer mahkemesinin de yetkili bulunduğu, yetki itirazının yersiz olduğu, çeklerin süresinde ibraz edilerek karşılıksız kaşesi vurulduğu, [...] [bankanın sorumlu olduğu tutarın] ibraz anında istenmemiş olmasının feragat veya sonradan istenmeyeceği sonucunu doğuramayacağı, davacının alacaklı bulunduğu”…
Kararın temyizi üzerine 11. HD, yukarıda sözü…
"3167 sayılı Çek Yasası'na göre, muhatap bankanın her çek yaprağı için belli miktarda yasal garantisi mevcuttur. Anılan Yasa’nın 10 uncu maddesinde düzenlenen bu garanti, mahkemenin kabulünün aksine, muhatap banka ile hamil arasında değil, madde gerekçesinde sorumluluğun temeli çek defteri verilmesi sırasında bir nakit ödemesi söz konusu olmadığından banka ile keşideci arasında gayri nakdi kredi sözleşmesi olarak açıklanmıştır. Bu nedenle, çek hesabı açan bankanın çek defteri vermeden, yasal sorumluluğuna tekabül edecek meblağ kadar istediği teminatı talep edebileceği de kuşkusuzdur.…
Öte yandan, 3167 sayılı Yasa’nın 2 nci maddesinde bankaların çek hesabı açarken araştıracağı hususlar açıklanmış, gerekli dikkat ve özeni göstermeleri hüküm altına alınmıştır. Koşulları oluştuğunda bu yükümlülüklerin ihlali halinde de meydana gelen zarardan sorumlulukları söz konusu olacaktır. Somut olayda davacının davalının [T.] Şubesi nezdinde açılan ve dava dışı [Ö.] Ltd. Şti. hesabında keşide edilen 23 adet çekin hamili olduğu, çeklerin süresinde aynı bankanın [K.] Şubesi’ne ibraz edildikleri, karşılıksız kaşelerinin vurulduğu hususları çekişmesizdir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözülmesi için öncelikle yetkili mahkemenin hangi yer mahkemesi olduğunun açıklığa kavuşması gerekmektedir. Çek, ödenmesi istemi ile muhatap bankanın hesabı bulunduğu şubesine veya herhangi bir şubesine ibraz edilebilir. Ancak, muhatap bankanın hesap açılan şubesi dışındaki şubelerin ibraz bakımından yetkisi, 3167 sayılı Yasa’nın 10 uncu maddesindeki sorumluluğu yerine getirmeyi kapsamamaktadır. Çek hesabının açıldığı şube, davalının [T.] Şubesi’dir. Anılan şube, çek hesabı açarken ve karneleri teslim ederken başka bir ifadeyle davalı adına işlem yaparken Yasa’nın aradığı dikkat ve özeni göstermek zorundadır. Bu durum karşısında, davalının [K.] Şubesinin çeklerin ibrazı dışında bir işleminin olmadığı, davanın yetkisiz mahkemede açıldığı, HUMK.nun 17 nci maddesi uyarınca davalının yetki itirazında gösterdiği yer mahkemesinin yetkili bulunduğu, bu itirazın süresinde ve yerinde olduğu dikkate alınarak yetkisizlik kararı verilmesi gerekirken yazılı şekilde işin esasına girilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir. ”…
Oy çokluğuyla verilen karara ilişkin karşı oy yazısı ise aynen şöyledir:…
“Uyuşmazlığa konu çeklerin davalı Banka’nın [T.] Şubesi’ne açılan hesaptan keşide edildikleri, ödenmek için [K.] Şubesi’ne ibraz edildikleri ve karşılıksız kaşesinin anılan şubece vurulduğu hususları çekişmesizdir. Çeklerdeki muhatap Banka davalıdır. Çekler hesabın açıldığı şube tarafından ödenebileceği gibi, sürelerinde ibrazları halinde karşılıkları sorulmak suretiyle muhatap Banka’nın başka şubelerince de ödenebilir.…
Çekin muhatap Banka’nın herhangi bir şubesinde ibrazı, çek bedeli dışında aynı zamanda koşulları oluşturduğu takdirde 3167 sayılı Yasa’nın 10. maddesi uyarınca ödenmesi zorunlu tutarı da kapsamaktadır. Başka bir anlatımla, ibraz şubesi karşılıksız kaşesi vurduğu çek yaprağının yasal olarak ödenmesi gerekli karşılığını ödemek zorundadır. Anılan düzenlemedeki garantinin temeli, Banka ile keşideci arasındaki gayri nakdi kredi sözleşmesine dayanmaktadır.…
Somut olayda çekler muhatap davalının [K.] Şubesi’ne ibraz edilmiştir. Anılan şube karşılıksız kaşesini vurduktan sonra, yasal sorumluluğu kendiliğinden davacıya ödemek durumundadır. Ödeme yapmayan, başka bir ifade ile çeklerin karşılıksız kaldığı işlemini yapan davalının [K.] Şubesi’dir. O halde, HUMK.nun 17. maddesi uyarınca bu şubenin bulunduğu [yer] Mahkemesi davada yetkilidir. Her ne kadar mahkemenin yetki itirazının reddine ilişkin gerekçesi yerinde değil ise de …
TR
EN
