Masumiyet karinesinden yararlanma ya da suçlu sayılmama hakkı da adil yargılanma hakkının önemli bir unsuru(3)…
Bu yönüyle masumiyet karinesi evvela yargılama makamlarına “davaya, sanığın isnat…
“(…)ispat külfeti savcılık makamındadır ve sanık her türlü şüpheden yararlanır. Ayrıca savcılığın sanığı, hakkındaki dava ile ilgili olarak bilgilendirme görevi vardır. Sanık ancak böyle savunmasını hazırlayıp sunabilir. Son olarak sanığın mahkûm edilmesi için yeterli delilleri mahkemeye sunma da savcılığın ödevidir”(10)…
Bu kabulün doğal sonucu olarak masumiyet karinesi gereği kişi, kendi suçsuzluğunu…
Ancak şüphesiz masumiyet karinesinin tek veçhesi bu değildir. Bu karine gereğince…
Masumiyet karinesi gereğince devletin yüklenmiş olduğu yükümlülük, kişinin henüz…
Yine masumiyet karinesi ile doğrudan ilgili olan ancak ismi çok daha az telaffuz…
AİHM, şimdiye kadarki içtihatlarında ortaya koyduğu üzere İHAS m 6/1’de yer alan…
“6/1. maddenin iddia makamının kovuşturmayı bir kararla sona erdirme veya suçlamakta bulunmaktan vazgeçmesini engeller şekilde yorumlanması olanaklı değildir”…
görüşünü dile getirmiştir(24). Yine Mahkeme, Withey v Birleşik Krallık …
“Mahkeme, İHAS’ın 6. maddesinin, ceza davasının sonucunda mutlak bir sonuca ulaşma ve bu suretle ileri sürülen suçlamalardan dolayı mahkumiyet veya beraat şeklinde bir karar elde etme hakkı tanımadığını hatırlatır”(25)…
değerlendirmesinde bulunmuş ve bu karara atıf yapan Kart v Türkiye kararında…
“İHAS’ın 6. maddesi, ceza davasının sonucunda mutlak bir sonuca ulaşma ve bu suretle ileri sürülen suçlamalardan dolayı mahkumiyet veya beraat şeklinde bir karar elde etme hakkı vermemekle birlikte (bkz Withey v İngiltere, 59493/00, ECHR 2003-X), yargı süreci başlatıldıktan sonra makul bir süre içinde davanın mahkeme önünde görülmesi hakkını tanıma hakkını sağladığı tartışmasızdır”. Görüşünü dile getirmiştir(26). Ancak yine AİHM, De Weer v Belçika kararında…
AYM ise 2014 tarihli Ramazan Yıldız kararında AİHM kararlarına atıfla ve fakat…
“(…) mahkemeye erişim hakkı, suçlanan kişiye davasının mutlaka devam etmesini isteme hakkı anlamına gelmez; suçlanan kişiye hakkındaki isnadın bir hâkim bir mahkeme tarafından karara bağlanmasını isteme hakkı anlamına gelir (Deweer/Belçika, [BD], B. No: 6903/75, § 48-49). Bu bakımdan Sözleşme’nin 6. maddesi, ceza davalarının mutlaka bir mahkûmiyet ya da beraat hükmü ile sonuçlandırılmasını isteme hakkını içermez”…
yorumunda bulunmuş ve yerel mahkemede beraat kararı alan ve fakat kanunyolu aşamasında…
“Bir uyuşmazlığın bir mahkeme tarafından karara bağlanması hakkı, mahkeme hakkından türetilen bir haktır. Gerçekten de bir mahkemenin yalnızca önüne getirilen maddi ve hukuki sorunları inceleyebilmesi yeterli değildir; bu yargı yerinin aynı zamanda bir karar verebilmesi de gerekir. Mahkeme hakkını kullanan tarafın amacı, davanın sonucunda bir karar elde etmektir. Karar elde edemiyorsa, dava açmanın da bir anlamı olduğu söylenemez. Anayasa’daki hakların etkili bir biçimde korunması için, davaya bakan yargı yerlerinin tarafların taleplerini, iddialarını, delillerini etkili bir biçimde inceleme görevleri vardır. Başvurucunun temyiz talebine rağmen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılı
Yine, AYM somut norm denetimi açısından da kişinin yargılandığı dosyada beraat etme…
“Anayasa’nın 38. maddesinin dördüncü fıkrasında ise “suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz” hükmü getirilmiştir. İtiraz konusu kuralla getirilen mahkûmiyetine yeterli kanıt bulunanlar bakımından hükümlülüğün engellenmesi kuralı lehte ise de hazırlık soruşturması yapılarak kamu davası açmaya yeterli delil bulunamaması halinde takipsizlik kararıyla sonuçlandırılabilecekler veya yargılama sonucunda beraat edebilecekler yönünden aleyhte sonuç doğuracağı açıktır. Hakkında kimi nedenlerle yanlışlıkla kamu davası açılmış kişilerin (başkasının kimlik bilgileri verilerek suçla ilgisi olmayan kişiler hakkında kamu davası açılması gibi) hukuk devleti olmanın gereği olarak gerçeği savunup aklanabilecekleri söz konusu olabilecekken dava ertelenmesiyle bu hakları ellerinden alınmış olmaktadır. Bu durumu, Anayasa’nın Başlangıç’ı ile 2., 36. ve 38. maddelerinde belirtilen ilkelerle bağdaştırmak olanaksızdır”…
gerekçesi ile kişinin aklanma hakkının da masum sayılma hakkı ile ilgili olduğunu…
Bu noktada esasen AİHM’in m 6/1 açısından, sanığın beraat etmeyi talep ettiği bir…
Esasen aklanmayı talep hakkının yine de hak arama hakkının bir parçası olduğu bizce kabul edilmelidir(31).…
