Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.
I. İFA ZAMANININ ANLAMI VE ÖNEMİ
V.1
İfanın zaman öğesi ifanın yer öğesi kadar önemlidir. Özellikle borçlu ve alacaklı…
Edimin tarihi de, aynen edimin konusu, tarafları ve yeri gibi belirli, hiç değilse…
İfa zamanı (günü) gelmiş borç, alacaklı tarafından ifası talep edilebilir “muaccel”…
Borcun ifası, muacceliyet gününden borcun zamanaşımına uğrayacağı güne kadar istenebilir.…
Aşağıdaki şema şu hukuki gerçeği yansıtır: Muacceliyet genelde borcun doğumuyla birlikte,…
V.2
Kural olarak, ifa zamanı borcun ikinci derecede bir noktası, edimin biçimsel bir…
Dikkat edilsin ki edimi “zamanında” sunmama her zaman borçlu temerrüdüne yol açmaz;…
Oysa, anımsanacağı gibi, “ifa yerinde” sunulmayan her edim (dürüstlük kuralının sınırları içinde) kayıtsız koşulsuz geri çevrilebilir. Bu açıdan, ifa zamanının ifa yeri denli önem taşı
Gelgelelim, ifa zamanı, bazen, salt borcun ikinci derecede noktası ve edimin göstermelik…
“Nispi kesin vadeli işlem”de ise zaman öğesi “nispi” yumuşatmasının da ima ettiği gibi, böylesine bir önem ve ağırlık taşımaz. Gerçi tarafların gözünde, kararlaştırılmış vade dışında bir ifa düşünülmekte değildir; ama bu vadenin kaçırılması imkansızlığa yol açmaz da sadece formalitesiz (ihtarsız ve süresiz) dönme hakkı verir. (BK 117 II, 124 b. 2/3) Örnek: Çiçek yaş günü toplantısına yetiştirilmiyor. Borsa işlemi gününde gerçekleştirilmiyor. Geciken edim “imkansız” (telafi edilmez) sayılamasa bile, “anlamsızdır, yararsızdır” artık.…
Sadece BK 117 II kuralı uyarınca “ihtarsız temerrüt” kolaylığı sağlayabilecek, ama “kesin vadeli işlem” sayılamayacak ve dolayısıyla borçluya süre (son şans) verme gereğinden de kurtaramayacak olan örnekse şudur: “Malı yarın yolla!” Bu olasılıkta ifa gününe özel bir önem verilmiş değildir. Sadece takvimden herhangi bir gün rastgele seçilmiştir.…
Şöyle bir derecelendirmeyi şimdiden belleğimize işleyelim:…
a. Önemsiz vadenin kaçırılması: “Parayı 3 Kasım’da getiririm.” sözüne uyulmamış. İhtarsız temerrüt sorumluluğu. (BK 117 II) b. Önemli vadenin kaçırılması: “Doları 3 Kasım’da satın alacağım sözüne uyulmamış. Nispi kesin vadeli işlem. İhtar çekmeksizin ve ek süre (son şans) vermeksizin, aynen ifaya “eksik olsun” deyip köktenci dönme ve tazminat yaptırımlarına geçme fırsatı. (BK 124 b. 2/3)…
c. Hayati vadenin kaçırılması: “Uçağa yetiştirecek saatte geleceğim” sözüne uyulmamış. Mutlak kesin vadeli işlem. Borçlu temerrüdü değil de düpedüz ifa imkansızlığı. (BK 112/136) Formalitesiz tazminat isteme şansı!…
Zamanın edimin biçimiyle ilgili bir rolü de anlık, dönemlik ve sürekli edim ayrımında ortaya çıkar. Anlık edim borçlunun bir çırpıda (anında) yerine getirdiği edimdir. (Gazeteyi teslim gibi!) Dönemli edim borçlunun peyderpey (art arda) yerine getirdiği edimdir. (Dergi abonmanı gibi!) Sürekli edim ise borçlunun her an yerine getirdiği edimdir. (İş görme ve yararlandırma edimleri gibi!)…
§5. İFA ZAMANI
II. MUACCELİYET
EN
TR
