Serozan Borçlar Hukuku Genel Bölüm - İfa, İfa Engelleri, Haksız Zenginleşme

Özetle, BK 136 kuralı anlamında “borçlunun sorumluluğunu gerektirmeyen sonraki imkansızlık”,…

Borçlunun kusursuzluğu denince akla “mücbir sebep” (zorlayıcı neden, force majeur, höhere Gewalt) kavramı gelir. Öğretide giderek terk edildiği (ayrı) ve yasanın ya da somut sözleşmenin risk dağılımı anlayışına göre normun koruma amacı dışında kalan “atipik riziko” kavramıyla ikame edildiği halde, uygulamada dilden düşmez. En yüksek derecede özenin gösterilmesi halinde bile önlenemeyecek, denetlenemeyecek ve önceden kestirilemeyecek, doğadan veya üçüncü kişilerden, yani dışarıdan kaynaklanan, borçlunun işiyle ve işletmesiyle ilgisi olmayan, onun etki alanının dışından kaynaklanan olağanüstü olay diye bilinir. İstanbul Boğazı’ndaki tanker faciası balıkçıların balık teslim etme taahhütlerini engelleyen böyle bir “mücbir sebep” sayılabilir. (Eklemeli ki “mücbir sebep” aynı zamanda tehlike sorumluluğunu bile ortadan kaldırmaya yeterli bir “önü alınmaz olay” oluşturur.) Sadece kusursuzluk anlamındaki “kaza”dan (cas fortuit, Zufall) farklı olarak, mücbir sebep genelde kusursuz garanti sorumluluklarını bile dışlar. Aslında yalnız zorlayıcı neden değil, aynı zamanda kaza, mazur görülebilir hata, bilgisizlik ve hastalık da kurtarır borçluyu kusur sorumluluğundan. Gelgelelim, bu rastlantısal aksilikler, onu her zaman kusursuz garanti sorumluluklarından kurtarmaya yetmez. Garanti sorumluluğundan kural olarak ancak “mücbir sebep” (atipik risk) kayıtsız, koşulsuz kurtarabilir.…