Türk Vergi Sisteminde Vergi İncelemesinin Hukuki Niteliği ve Sonuçları

AYM’nin verdiği bu son kararında 1982 Anayasası’nın 38. maddesinin 5. fıkrası bakımından yapılan aykırılık iddiasına yönelik değerlendirmesinde ise; vergisel işlemlerin mükellef tarafından kayıt altına Sayfa 364alınması ve belgelendirilmesi esasına dayanan vergi sisteminde, defter ve belgelerin ibrazı temeline dayanan denetim faaliyetleri sırasında idarenin denetim konusu bilgi ve belgelere başka bir yolla ulaşma imkânının bulunmadığı; itiraz konusu kuralın hakkında henüz suç şüphesi bulunmayan ilgililerden vergisel faaliyetleri ile ilgili tüm bilgi ve belgelerin yer aldığı ve tutumakla ve saklamakla yükümlü oldukları defter ve belgelerin teslim edilmemesini suç olarak saydığı ve bu şekli ödev yerine getirilmediği takdirde suçun meydana geldiği; tutulması zorunlu defter, kayıt ve belgeleri istenildiğinde yetkililere ibraz etmek zorunluluğuna uyulmamasının suç olarak kabul edilmesi ile suçla itham edilme kavramlarının tamamen birbirinden farklı kavramlar olduğu; ilgililerin mükellef statüsünde bulunmasından dolayı kanun gereği düzenleme, saklama ve ibraz mecburiyeti bulunan defter ve belgelerin içerik itibariyle kamusal yönlerinin ağır bastığı, düzenlendiği ve saklandığı kabul edilen, vergi idaresinin de varlığından haberdar olduğu bu defter ve belgelerin ibrazının istendiği aşamada devlet ve kamu açısından suç delili değil mükellef beyanlarının doğruluğunu tevsik edici birer belge ve mükellef açısından kendi vergisel işlemlerinin vergi kanunlarına uygunluğunu ortaya koymaya yarayan bir ispat aracı niteliği taşıdığı; söz konusu kuraldaki ceza tehdidinin kişinin kendini suçlayıcı beyanda bulunmaya veya delil göstermeye zorlanamama hakkına aykırılığın temel ölçütü olarak kabul edilen zorlama unsuru kapsamında değerlendirilemeyeceği gerekçesi ile itiraz konusu kuralı Anayasa’ya aykırı bulmamıştır.(1063)Sayfa 365

BOŞ SAYFA

AYM kararı ve kararın gerekçesi eleştiriye oldukça açıktır. Şöyle ki; Mahkeme tutulması,…