Hakkaniyet terimine, Türk hukuk düzeninde özellikle Türk Medeni Kanunu (TMK) ve Borçlar…

Türk Medeni Kanunu’nun ilk versiyonu ile değişiklik geçirmiş son hali arasında bir…

Hâkimin uyması gereken somut olay adaleti (Fallgerechtigkeit) ilkesi Hakkaniyet ilkesinden kaynaklanır (TMK.4). Fransızca ve İngilizce’de Hakkaniyet için kullanılan terim Latince’nin Aequitas teriminden kaynaklanan Equité ve Equity’dir. Almanca’da bizim ilke Medeni Kanun’da yaptığımız gibi bu terim iki kelime ile karşılanmıştır: Hakk ve Nasfet = Recht und Billigkeit. Yeni Medeni Kanun, Almanca metnin etkisiyle hazırlanırken bir yanlış yapılmış ve buradaki “Recht” “Hukuk” şeklinde çevrilmiş, “Hukuk ve Hakkaniyet” denmiştir. Bu yanlıştır. Almanca’da Recht kelimesi bizim Arapçadan aldığımız “Hakk” kelimesine benzer, sadece objektives Recht = Hukuk ve subjektives Recht = Hak anlamını vermeyip hakk = doğru, gerçek, bâtılın karşısı anlamında da kullanılır…(51)…

İsviçre ve Türk Medeni Kanunlarının 4. Maddesi, takdir kararlarının nasıl verileceğine işaret etmektedir. Nitekim, bu maddede ‘hak ve nısfetle’ deyimi kullanılmaktadır ki bu hakkaniyetten başka bir şey değildir. Buna göre, takdir kararı gerçi serbest bir değerlendirmeye dayanmaktadır; ancak bu değerlendirme bir keyfiliği deyimlemez. Karara bağlanacak olaydaki çıkarlar iyice bilinmeli ve tarafsızca ele alınarak etik prensiplere göre değerlendirilmelidir(59).…

[TMK m.1’in] deyiminden anlaşılacağı üzere, boşlukların doldurulmasında kanun koyma metoduna göre hareket edilecektir. Bu demektir ki, somut bir olay için karar, salt hukuk duygusuna ya da bir kadı adaleti anlamında olayın tüm ayrıntılarına inen hakkaniyetle değil, aksine genel bir norma uygun bulunmak gerekir. Hâkim kararını, eşitlik ve hukuk güvenliği adına bir hukuk devletinin yüklediği büyük sorumluluk bilinci içerisinde, sonradan diğer olaylar için de temel olabilecek prensip niteliğinde görüşlere göre verecektir. Yoksa boşlukların doldurulmasında asla bir keyfilik söz konusu olamayacağı gibi, o andaki koşulların etkisi de bir rol oynamaz(60)…

Adaletin (justice, Gerechtigkeit) özel bir uzantısı da hakkaniyettir (equity, équité, Billigkeit). Sevgi ve hoşgörü duygularıyla özel olarak zenginleştirilmiş olan vicdanlı (duyunçsal), insaflı, süzme (rafine) adalettir hakkaniyet; somut bireyin ve ilişkilerin özelliklerini dikkate alır. Sevgi, anlayış ve hoşgörü duygularıyla pekiştirilmiş biçimde haksever, denksever davranmak, zayıfı koruyup kayırmak (beynin yanına yüreği de katmak) adaletli davranmaktan daha derin bir anlam taşır.(64)…

Hakkaniyet Kavramı - Hukuki Esneklik Problemi Bağlamında Bir İnceleme

Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel + pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.

3.3.Türk Hukuk Sisteminde ve Doktrininde Hakkaniyet Kavramı