Medeni Yargılama Hukukunda Yetki Sözleşmeleri

Kanaatimizce de kesin yetki kuralının olmadığı bir uyuşmazlığın çözümü için davacının kanunen yetkisiz bir mahkemede davayı açması ve davalının da süresinde ve usulüne uygun yetki ilk itirazında bulunmaması halinde, mahkemenin yetkili hale gelmesi açık kanuni düzenlemenin sonucudur; zımni yetki sözleşmesiyle bu mahkemelerin yetkili hale gelmesi mümkün değildir. Bu hususu şu gerekçelerle açıklayabiliriz: Öncelikle, kesin yetki kuralının bulunmadığı hallerde yetki itirazı niteliği itibariyle bir ilk itirazdır (HMK m.116). HMK m.19/IV gereğince, kesin olmayan yetkinin varlığı ve davalının süresinde ve usulüne uygun bir şekilde yetki itirazında bulunmaması halinde, davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelecektir. Dolayısıyla, kesin yetkinin olmadığı uyuşmazlıklarda, yetkisiz bir mahkemede dava açılması ve davalının da mahkemenin yetkisine zamanında muhalefet etmemesi halinde, kanunun açık düzenlemeleri sonucunda mahkeme yetkili hale gelecektir. Bunun yanında, HMK’ nın yetki sözleşmesine ilişkin hükümleri uyarınca taraflar arasında zımni yetki sözleşmesi kurulabilmesinin mümkün olmadığını söyleyebiliriz. HMK’ da yetki sözleşmesi yapabilecek kişiler tacirler ve kamu tüzel kişileri olarak sınırlandırılmış ve bu hükümde değişikliğin yapılmasının temel amacının hukuken eşit olmayan taraflar arasında yetki sözleşmesi yapılmasının önüne geçilmesi olduğu belirtilmiştir. HMK m.17 hükmüyle, tacir veya kamu tüzel kişisi olmayan kişilere açık irade beyanları olsa dahi yetki sözleşmesi yapabilmelerine izin verilmezken, davalının yetki itirazında bulunmaması halinde, herhangi bir kişi sınırlaması yapılmaksı-