Phronesis, aklıselim (phronimos) bir biçimde bir kişinin yerinde ve zamanında iyiye dönük doğru seçimler yapabilme ve kararlar verebilme yetisine işaret etmektedir; en kısa ve öz biçimde “pratik bilgelik” (practical wisdom, praktisches wissen)…
Phronesis kavramı ile hakkaniyet yargısının önemli bir bağlantısı vardır; zira bu kavramla Antik düşünürler pratik yaşama ilişkin olaylar üzerine değerlendirme yaparken olabilecek en iyi kararı verebilme melekesini ifade ederler. Aristoteles gibi isimlerin çoğu zaman deneyime bağlı oluştuğunu
Tabii ki bu durumda, hakkaniyet kavramını merkeze çeken bu deyişleri bir kenara topladığımızda,…
Genişleyen anlayış evreniyle hâkim, yargılama sırasında alternatif bir bakış açısı kazanacaktır. Duyguların etkisiyle olumsuz ilerleyebilecek bir yargılamanın, örneğin bir ceza yargılamasında öfkeyle sanığa yönelmenin tehlikelerini ancak alternatif bakış açılarıyla aşabiliriz.(129)…
Bu yaklaşım, illa ki örneğin yargılanan davalı ya da sanıkla empati kurmak demek…
Fakat bunun tersi durumlar, somut olay özelinde değil fakat genel bir uygulama ve…
Bu anlamda, kendi ellerine emanet edilmiş her şeyi sürekli maşa ile tutan biri, emanetle…
Çetin Yetkin, gençliğinde, cumhuriyet savcılığı yaptığı dönemde bir kimsenin hak…
Ümit Atılgan, empirik araştırmasında, bir mahkeme kararının tamamıyla bilirkişi veya…
Duruşma (tartışma), yer, zaman ve yargıçlar açısından belli bir odakta yoğunlaşmalıdır. Batılıların konsantrasyon ilkesi dedikleri bu kurala göre, ilgililer belli ve bilinen bir yerde toplanmalıdır. Zaman açısından duruşma kesintisiz yapılmalıdır ki, araya insanın, yani yargıcın belleğini ve izlenimlerini olumsuz yönde zorlayan etkenler girmesin. Hüküm, ancak ve ancak yukarıdaki ilkelere göre duruşma yapmış ve vicdani kanısını duruşmada oluşturmuş yargıçlar tarafından verilebilir, Duruşma yapmamış yargıç, asla hüküm veremez, buna ehil ve yetkili değildir. Vicdani kanı, duruşmada oluşacaktır. Vicdani kanı, mal, para ya da bono değildir ki, bir başka yargıca aktarılabilsin. Yargıç ne kadar yargılamışsa o kadar hüküm kurabilir (tantum judicatum, quantum conclusum). Duruşmaya katılmamış bir yargıcın vicdani kanıdan bahsederek hüküm kurması tam bir aldatmacadır.(135)…
Hakkaniyet kavramının kurumsal tarihine, aklıselim karar alış ile bağlantısına değindikten…
Aslında tüm çalışma boyunca, uygulanabilir bir kuralı olmayan sui generis bir olayla karşılaşan yargıcın hem olayı çözerken hem de o olayı çözecek normu yaratırken, hangi kaynaklardan faydalanabileceğine sıklıkla temas ettik. Mevzu hukukun sahasına serpiştirilmiş hakkaniyet ilkeleri (Ör. TMK ilk yedi madde), yasakoyucunun varsayımsal aklı, kamu yararı, hukukun yaratıcı ve geliştirici elemanı olarak kıyas müessesesi, eşyanın tabiatı ve doğal hukuk ilkeleri… Bu kaynakların tamamı aslında -Hannecart’ın yukarıdaki ayrımıyla- objektif…
Hakkaniyetin köşeleri tartışmasını sübjektif hakkaniyete çekersek… Karar vermeye ilişkin bir erdem olarak gözüken, Antik çağ düşünürlerinin sözlerinden bugüne akan phronesis…
Belirli bir kişinin belirli bir kişi ile ya da bir insan durumu ile ilişkisidir. Bu kişiler gerçek kişilerdir, adı sanı olan, eşi olmayan, belirli bir bütünlüğü olan kişilerdir; durum da belirli, bir defalık bir durumdur [s.7]. Etik ilişkilerin tekliği, böyle bir ilişkiyi yaşayan kişilerin içinde bulunduğu gerçeklikteki koşulların tekliğinden ve eşi olmayan yaşantı ve eylemlerinin tekliğinden kaynaklanır [s.9]. Etik ilişkilerin bu önceliğini, yani her türlü insan ilişkilerine temel olduklarını; nerede bir insan insanlarla ilgili bir şey yapıyorsa, orada etik bir ilişkinin söz konusu olduğunu, yapılanın …
Bir etik ilişki içerisinde bir eylem/tutumun değerlendirilebilmesi için öncelikle…
Hakkaniyet ölçüsünde yargıda bulunmak, yasaların somut olay bazında yeterlilik arz…
