Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel +
pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.
a. Doğrudan Yatay Etki
Doğrudan yatay etki, bir kişinin devlet dışı bir başka kişi ile hukuki çatışma yaşaması…
Öncelikle anayasalarda düzenlenen temel haklar ve özgürlükler, klasik biçimiyle…
Diğer taraftan söz konusu hükümlerin iktidara karşı bir güvence, hatta savunma hakkı…
Örneğin iş hukukunda işveren ile işçi arasında fiilen eşit bir ilişkinin bulunduğunu…
Bu tarz iktidar biçimleri erkek ile kadın, ev sahibi ile kiracı hatta daha ileri…
Ancak burada kaydetmek gerekir ki Nipperday’a göre bütün temel haklar, daha en baştan eşit biçimde üçüncü tarafa etki doğurmayacaktır, her somut olayda bu konunun ayrı ayrı değerlendirilmesi bir zorunluluktur.…
İHAS sistemi açısından ise doğrudan yatay etki kuramının geçerli olduğu söylenemez.…
Bu sorgulamalar, özellikle lâfzî değerlendirmelere dayanmaktadır. Örneğin Sözleşme…
Mesela Sözleşme’nin 8’inci, 9’uncu 10’uncu ve 11’inci maddelerinde, “başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunmasının” bir…
Diğer taraftan anılan yaklaşım, tekil maddelerin dışında 13 ve 17’inci maddeler gibi…
“Bu Sözleşmedeki hiç bir hüküm bir Devlete, gruba ve kişiye, bu Sözleşmede yer alan hak ve özgürlüklerden birinin tahribini amaçlayan bir eylemde bulun
Anılan maddede vurgulanan “gruba ve kişiye” ifadesinin üzerinde duran bazı yazarlar,…
Anılan görüşler, belli sınırlar çerçevesinde tutarlı görünmekle beraber Sözleşme…
Birincisi, İHAS’ın hazırlanma sürecine ve ilk metnine bakıldığında Sözleşme’nin yatay…
İkincisi, temel hakların doğrudan yatay etkisi temelinde dava edilebilirliği söz…
Üçüncüsü, 8, 9 10 ve 11’inci maddelerde başkalarının haklarına saygı hükmü yer alsa…
Dördüncüsü, 13’üncü madde hükmü, etkili bir makama başvuru hakkını tanımaktadır. Yukarıda da dikkat çekildiği üzere, Sözleşme sistemi bakımından, temel hakların ihlal edilmesi başka bir şeydir, bu ihlallere karşı devletin yetkili bir makama başvuru imkânı sağlama yükümlülüğü/ihlal mağdurunun etkili makama başvuru hakkı başka bir şeydir. Sonuç itibariyle etkili başvuru makamı sağlamak konusunda yükümlü olan, her halükarda devlettir. Gerçek kişilerin böyle bir yükümlülüğü yoktur. Nitekim etkili bir hukuki yola başvuru hakkının ihlalinden dolayı üçüncü kişilerin dava edilmesi söz konusu olamaz. Anılan hüküm olsa olsa, hak ve özgürlüklerin üçüncü kişiler tarafından da ihlal edilebileceğinin zımni kabulü anlamına gelmektedir. Ancak gerçek kişiler bu tür ihlallerden dolayı Sözleşme Sistemi ışığında İHAM karşısında sorumlu sayılamazlar. Ulusal hukuk sistemlerinde 3’üncü kişilerce hak ve özgürlük ihlallerinin [hak ve özgürlüklerin, gerçek kişilerinin davacı olabileceği şekilde] doğrudan dava edilebilirliği öngörülebilir. Ancak Sözleşme sistemi bunun mutlaka anılan şekilde olması yönünde bir yükümlülük getirmez. Sözleşme’deki hakların korunması için yargısal usuller konusunda taraf devletlerin takdir alanı bulunmaktadır…
Benzer bir çıkarım 17’inci madde açısından da yapılabilir. Anılan madde hükmü de,…
Türkiye bakımından ise B. Tanör tarafından geliştirilen sava göre Türkiye hukukunda anayasa hükümleri, yerine göre özel hukuk kişileri arasındaki ilişki ve işlemlerde doğrudan doğruya uygulanabilir.…
Bu sav, 1982 Anayasası döneminde de sürdürülmüştür. Bu dönemde 1961 Anayasası dönemindeki…
Ne var ki bu sava karşı çıkan bazı yazarlar ise Anayasa’da kanunların anayasaya aykırılığı…
Aslında bu tartışma ortada bir yasa hükmünün bulunması halinde anlam taşımaktadır.…
3. İnsan Haklarının Yatay Etkisi Konusundaki Savlar (Yatay Etki Biçimleri)
b. Dolaylı Yatay Etki
EN
TR
