EN
TR
417 Ön Tasarı yasalaşmamış olmakla birlikte, İsviçre hukukunda organizasyon sorumluluğu fiilen uygulanmaktadır. Bu sorumluluk özellikle üreticinin ayıplı ürünün neden olduğu zararlara ilişkin İsviçre Federal
418 9 Ekim 1984 tarihli meşhur “Schachtrahmen” kararına konu olayda, vinç yardımıyla taşınan 690 kg’lık bir beton parçası düşmüş ve altında kalan kişiyi kısmen çalışma gücünden yoksun bırakacak şekilde yaralamıştır. İsviçre Federal Mahkemesi, adam çalıştıran firmanın vinç üzerinde ve yerde çalıştırdığı kişileri seçme, denetleme ve onlara talimat verme yükümlülüğünü yerine getirdiğini belirtmiş, ancak yükümlülüğünün kapsamının bunlarla sınırlı olmadığını, işletmenin başkalarına zarar vermeyecek şekilde örgütlenmesi ve zararı engelleyecek her türlü önlemi almış olması gerektiğini vurgulayarak ortaya çıkan zarardan işletmeyi sorumlu tutmuştur.(116)…
419 Mahkeme, zarar meydana geldikten sonra adam çalıştıranın sorumluluktan kurtulmasının mümkün olmadığına ya da bunun çok istisnai durumlarda kabul edilebileceğine dair içtihadını İsviçre Borçlar
420 Türk öğretisi ağırlıklı olarak TBK m. 66 f. 3 hükmünün, adam çalıştıranın işletmesinin örgütlenmesinde objektif özen yükümlülüğünü yerine getirmediği karinesine dayanan bir kusursuz sorumluluk türünü düzenlediğini kabul etmektedir.(120)…
421 Bir objektif özen yükümlülüğünün ihlal edilip edilmediği, esasen hukuk normları tarafından tanımlanmış davranış kural(lar)ına uygun hareket edilmiş olup olmadığının ex post…
422 TBK m. 66 f. 1’de düzenlenmiş özen yükümlülüğünün ihlali iddiası karşısında, çalıştıranın TBK m. 66 f. 2’deki davranış normuna uygun hareket etmiş olup olmadığı, başka bir deyişle kanunun tanımladığı özeni göstermiş olup olmadığı değerlendirilir; bizce burada esasen ispat yükü ters çevrilmiş ve kanunca spesifik olarak tanımlanmış bir “objektifleştirilmiş” kusur sorumluluğu vardır.(125)…
423 2012 revizyonuyla birlikte TBK’ya giren ve m. 66 f. 3’te tanımlanan organizasyon sorumluluğunun temelinde ise, TBK m. 66 f. 1-2 hükmünden farklı olarak kınanabilir bir davranış yoktur. Bir işletmenin çalışma düzeninin zararın doğmasını önleyecek şekilde kurgulanmamış olduğu sonucuna ulaşmak için ne çalışanların ne de çalıştıranın davranışlarının kınanabilirliği değerlendirilir, bunun için zararın işletme bünyesinde meydana gelmiş olması yeterlidir. Bir işletmenin faaliyetleri dolayısıyla zarara sebep olunduğunda ex post…
424 Nitekim TBK m. 66 f. 3 özen yükümlülüğünün ihlaline dayanan sorumluluk hallerinden farklı olarak zararın ortaya çıkmaması için gösterilmesi beklenen “makul” özenden bahsetmemekte, çok daha kapsayıcı bir şekilde “işletmenin çalışma düzeninin zararın doğmasını önlemeye elverişli” bulundurulmasından söz etmektedir. Dolayısıyla, zararın doğmasını önleyebileceği öngörülen makul önlemlerin alınmasıyla yetinilmiş olması, zararın meydana geldiği durumlarda sorumluluktan kurtulmak için yetmeyecektir. Nitekim TBK m. 66 f. 3’ün bir işletme bünyesinde adam çalıştırana yüklediği yükümlülük makul derecede bir özen gösterme yükümlülüğü değil, işletme bünyesinde gerçekleştirilen faaliyetle bir zarara yol açmama yükümlülüğüdür. Bu bakımdan, 818 sayılı Borçlar Kanunu (“818 sayılı BK”)(126)…
425 Federal Mahkeme’nin içtihadıyla da uyumlu olan bu sonucun TBK m. 66 f. 3’ün lafzı dışında da dayanakları bulunmaktadır. Organizasyon sorumluluğunu gerçek anlamda bir kusursuz sorumluk, yani öğretinin çoğunluğunun kabul ettiği terminolojiyle bir ağırlaştırılmış sebep sorumluluğu olarak tanımlamamızın nedenleri arasında kanun koyucunun iradesi kadar onun tercihlerini yönlendiren yargı kararları da özellikle önemli yer tutmaktadır.(127)…
426 Organizasyon sorumluluğu esasen hukukumuza Borçlar Kanunu’nda 2012’de yapılan revizyonla değil, bundan kırk beş yıl önce verilmiş bir Yargıtay kararıyla girmiştir. 2 Ekim 1978 tarihli karara konu olayda, müteahhidin çalıştırdığı vinç operatörünün beton direği ambara monte etmek için vinçle kaldırdığı sırada direği taşıyan bağlantı askı demirinin kopması sonucu bir kişi yaralanmıştır.(129)…
427 Yargıtay, yukarıdaki kararlardan önce, 1957 tarihli İçtihadı Birleştirme…
“19. yüz yıl başlarındaki kanun yapma hareketlerinde haksız fiilden doğan mesuliyet…
Bu 55. madde hükmünün kusura değil, sadece içtimai tehlike esasına dayandığı kabul…
428 Görüldüğü gibi, genel olarak haksız fiil sorumluluğunu objektifleştiren ve bu sorumluluğun uygulama alanını giderek genişleten kanun hükümleri ve yargı kararları endüstrileşme sonrası içinde yaşadığımız toplumun iç içe geçmiş katmanlı yapısı karşısında zarar görenleri koruma ve hakkaniyet gayesiyle cevabı zor “neden” ya da “nasıl” soruları yerine salt sonuca odaklanmaktadır.(133)…
429 Organizasyon sorumluluğu, kompleks sistemler ve teknolojik gelişmeler karşısında zarar görenlerin hissettiği çaresizliği hukuk politikasıyla aşmak yönünde getirilmiş bir çözümdür. Bununla birlikte, zarar görenin veya bir üçüncü kişinin illiyet bağını kesecek ağırlıktaki kusuru ya da bir mücbir sebep, meydana gelen zarardan dolayı işletmenin sorumluluğuna gidilmesinin önünde bir engel oluşturur.(137)…
