İngiliz ve Amerikan Hukuklarında Vakıaların Getirilmesi ile Delillerin Toplanmasında Hakimin Rolü ve Türk Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi

Hukuk sistemimize yabancı olan Anglo-Amerikan hukukunda hâkimler ve mahkemelerin…

Öncelikle aşağıda genel olarak Anglo-Amerikan hukuk sistemi kapsamında İngiliz ve…

I. Anglo-Amerikan Yargılama Sistemleri Hakkında Genel Bilgiler

Bu başlık altında dava malzemesinin toplanması ile sınırlandırmadan Anglo-Amerikan…

A. İngiliz Hukuku

İngiliz medeni yargılama sistemi, İngiltere ve Galler bölgesinde uygulanmaktadır.…

İngiliz hukukçu Andrews’a göre, İngiliz hukukunda hâkimlerin temel görevi uyuşmazlık…

İngiliz hukukunda duruşma aşaması birbiri ardına aralıksız devam eden usûllerden…

B. Amerikan Hukuku

Amerika Birleşik Devletleri (ABD)’ nde elli adet eyaletin ve bir federal hükümetin…

Amerikan hukukunda Anglo-Amerikan yargılamasının temel özelliği olan taraf hâkimiyeti…

Önemle vurgulamak gerekir ki, Anglo-Amerikan hukukunun temelinde yer alan, “adversarializm”…

Anglo-Amerikan hukukunda hâkimin bu pasif durumu zamanla değişime uğramıştır. Hâkimin…

Amerikan yargılama sisteminde, jüri önemli bir yere sahiptir. Jürili yargılama kaynağını…

Anglo-Amerikan hukukundaki duruşma sisteminin çalışma boyunca değerlendirilen Kıta…

Türk hukuk sisteminde yazılı usûl esastır. Ayrıca yazılı delillerin sözlü delillere…

Amerikan hukuk sistemi, büyük oranda İngiliz hukuk sistemine dayanmaktadır. Bunun…

Aktardığımız Kıta Avrupası hukukları ile Anglo-Amerikan hukuku arasındaki en temel…

II. İngiliz Hukukunda Hâkimler ve Mahkemelerin Yapısı

A. Genel Olarak

İngiliz yargı sistemi(24) genel olarak radikal değişimlere açık olmayan bir kurumsal yapıya sahiptir(25).…

Belirtmek gerekir ki, aslında bu değişimler 1998 yılında kabul edilen İngiliz Medeni…

Tüm bu değişimlerden önce İngiliz hâkimi duruşmadan önce dava hakkında ya hiç bilgi…

İngiliz hukukunda yapılan gelişmelerin merkezinde hâkimlerin sayısının ve politika…

Hâkimlerin sayısının ve rollerinin arttırılması, hâkimlerin atanması ve eğitiminin…

İngiliz hukukunda görülen adli gücün genişleme eğilimi, farklı hukuki ve tarihi kapsamlara…

B. İngiliz Hukukunda Tarihi Gelişim

1. Müşterek Hukuk (Common Law) Hâkimleri

Müşterek hukuk, kraliyet hâkimlerinin tarihi ile çok yakından bağlantılıdır. 1066…

Kralın ilk Anglo-Norman temsilcisi “justiciarius” idi ve kralın vekilliğini yapan bu yüksek hâkimlerin, uyuşmazlıkların çözümü de dahil olmak üzere, devletle ilgili tüm işlerde yetkileri bulunmaktaydı. 1166 yılında Kral II. Henry, ana görevleri kralın yeni miras hukukunu tatbik etmek olan iki üyesini kendi hükümranlık mahkemesine göndermiş, daha sonra, 20-30 kadar gezici hâkimi “justisciae errante” sıfatıyla…

Bu dönemde ayrıca 1215 tarihli Magna Carta Sözleşmesinin 17. maddesine(39)…

1215 yılında ise, hükümranın yetkisi dahilinde bulunmayan uyuşmazlıklara bakan iki…

İşte İngiltere’de modern anlamda hâkimlik müessesesinin görünümü 13. yüzyılda Common…

2. Adalet ve Eşitlik Mahkemesi (Chancery) Hâkimleri

Magna Carta ile birlikte birçok kanun kabul edilmiştir. Bu kanunlarla, bireylerin…

Bununla birlikte, örf ve adet hukuku mahkemelerinin çözüm bulamadığı istisnai davalarda,…

Yüzyıllar boyunca adalet ve eşitlik mahkemesi, İngiliz örf ve adet hukuku dışında…

17. yüzyıla kadar adalet ve eşitlik mahkemesi hâkimliği Roma ve kilise hukuku eğitimi…

17. yüzyıl boyunca adalet ve eşitlik mahkemesi hâkimi olan “chancellor”, verdiği kararların muhakemesini adalet ve dürüstük hissini hukuki olarak vasıflandırarak dile getirmiş; fakat başlarda muhakemesi oldukça soyut olmuştur(50).…

Zamanla, hakkaniyet mahkemesi kendi başarısının kurbanı olmuştur. Mahkeme o kadar…

19. yüzyılın başında yapılan reformlar neticesinde Yüksek Mahkeme Yargı Sistemi Kanunu…

C. Hâkimlerin Statüsü ve Atanması

1. Genel Olarak

Kökeni ortaçağ uygulamasına dayanan İngiliz yargı sisteminde hâkimlik mesleği sıkı…

İngiliz mahkemesinde hâkim olmak bir dava avukatının meslek hayatında katedeceği…

İngiliz yargı sisteminin temelini oluşturan bir diğer husus da hukukçu olmayan; yani…

2009 yılı itibariyle, İngiltere’de 1377 hukukçu hâkim bulunmaktadır. Bu tarihte nüfusu…

Çalışmamızda yer verdiğimiz hukuk sistemlerine nazaran İngiliz hâkimlerinin atanması…

2. 2005 Reformundan Önce

Hâkimlerin birçoğunu atama yetkisi hükümdara verilmişse de, uygulamada hâkimlerin…

Diğer hukuk çevrelerinde, politik sistem dahilinde görev yapan Lord Şansölye’nin…

Bell’e göre, İngiltere’deki hâkimlerin seçimi ve atanması 1990 yılına kadar, bir…

1994 yılında alt derece mahkemeler için ve 1997 yılında Yüksek Adalet Mahkemesi için…

3. 2005 Anayasal Reformundan Sonra

2005 tarihli Anayasal Reform Kanunu (The Constitutional Reform Act), hâkimlerin atanması, idare ve yönetiminde bir takım değişiklikler getirmiştir(72).…

Yeni atama sistemine göre iki komisyon görev almakta; bu komisyonlardan biri sadece…