EN
TR
Siyasal iktidarın meşruluğu konusunda kabul edilen klasik meşruluk teorileri başlıca…
Ortaçağ’da ruhani otorite ile dünyevi otorite arasında yaşanan siyasal iktidar mücadelesi…
18. yüzyılda hâkim düşünce; temellerini Aydınlanma Çağı’ndan alan, akla dayalı hukukun…
18. yüzyılda Baron de Montesquieu(11), John Locke tarafından…
Locke ve Montesquieu gibi doğal haklarla sınırlanmış siyasal iktidar anlayışını savunan Jean-Jacques Rousseau ise;…
Yukarıda kısaca değinilmeye çalışılan Locke, Montesquieu ve Rousseau tarafından…
B. Siyasal İktidarın Sınırlandırılmasında Hukuk Devleti ve Anayasa Yargısının Rolü
İktidarın sınırlandırılması düşüncesinin geçirdiği değişim neticesinde varılan anayasacılık düşüncesi;…
1. Genel Olarak Anayasa Yargısı
Dar anlamı ile anayasa yargısı, yasaların anayasaya uygunluğunun yargısal olarak…
Anayasaya uygunluk denetimi konusundaki ilk denemeler, bilindiği üzere Anglo-Sakson…
Avrupa Modeli Anayasa Yargısı(28) ise; Hans Kelsen’in normlar…
Yaygın denetim ve tekelci denetim modelleri dışında öğretide kabul edilen bir diğer…
2. Hukuk Devleti Düşüncesi ve Anayasa Yargısı İlişkisi
18. yüzyılın sonlarında ilk olarak Almanca ifadesi olan Rechtsstaat(31),…
Düşünsel kökenlerini Kant’ta bulan hukuk devleti ilkesi (Rechtsstaat); 19. yüzyıl itibariyle yasama tarafından oluşturulan ve bağımsız yargı süreci ile…
Hukuk devleti genel olarak üç temel çerçevede ele alınabilmektedir. Bunlar: pozitivist yaklaşım,…
Hukuk devleti kavramı, gerek hukuki bir ilke gerekse felsefi bir ideal olması sebebiyle geniş kapsamlı bir içeriğe sahiptir. Bununla birlikte, öğretide kabul edildiği üzere, hukuk devletinin varlığı için gereken temel nitelikler ana hatlarıyla dört madde halinde özetlenebilmektedir. Buna göre, hukuk devletinin varlığının kabulü için: 1) Yasaların anayasaya ve hukuka uygun olması, 2) Devletin tüm işlem ve eylemlerinin anayasa, kanun ve hukuka uygun olması ve dayanması, 3) İlk iki şarta zemin ve uygulanırlık kazandıran bir sistemin işlevsel kılınması ve 4) Bireyin hak ve özgürlüklerinin güvence altına alınmış olması gerekmektedir(37).…
Günümüzde modern hukuk devletinin ilkeleri, liberal bireyci anlayışın anayasal ilkeleri…
Devlet iktidarının kurumsallaşması ile birlikte hukuksal bir sınıra sahip olan anayasal devlet kavramı…
Hukuk devleti ile anayasa yargısı arasındaki bağlantıyı ve yakın ilişkiyi, kavramların temel nitelikleri düzleminde gerçekleştirilen bir yaklaşımla irdelemek suretiyle anlamlandırmak da mümkündür. Şöyle ki; anayasa yargısı kurumu, başta yasaların anayasaya uygunluğunun denetimi, akabinde ise devletin (siyasal iktidarın) işlem ve eylemlerinin anayasaya uygunluğunun denetimi işlevleri sayesinde, hukuk devletinin varlık koşulları arasında sayılmış bulunan ilk iki koşula açıkça hizmet etmektedir. Hukuk devletinin üçüncü şartı olarak kabul edilen “ilk iki şarta uygulanırlık kazandıran bir sistemin işlevsel kılınması” ise…
Gözden kaçmaması gereken bir diğer önemli husus ise, hukuk devletinin gerçekleştirilebilmesi…
C. İnsan Hakları ve Anayasa Mahkemesi
1. İnsan Haklarının Gelişimi
a. Düşünsel Temelleri
Antik Yunan’da Site veya Polis adı verilen şehir devletlerinde, demokrasinin ilk oluşumlarında, özgür düşünce ortamının varlığı, insan hakları düşüncesinin gelişiminde etkili olmuştur(45).…
Roma uygarlığında eşitlik fikrini savunan ünlü düşünür Cicero’nun insan haklarının gelişimine olan etkisi göz ardı edilemez. Cicero,…
Batı Roma’nın yıkılışından başlayıp Rönesans’a kadar devam eden bir süreç olan Ortaçağa…
Aydınlanma Çağında, John Locke’un toplum sözleşmesi kuramına
18. yüzyılda Montesquieu, insanların oluşturduğu en iyi devlet biçiminin kişi özgürlüklerine dayanan devlet olduğunu söylemektedir. Güçler ayrılığı kuramını…
Voltaire ise; düşünce ve vicdan özgürlüklerinin savunucusu olarak karşımıza çıkmaktadır(55).…
Diğer bir ünlü filozof Jean-Jacques Rousseau ise; eşitlik ve barışın hâkim olduğu doğal yaşamda, özel mülkiyet kavramı ile eşitsizliğin ve karmaşanın ortaya çıktığını öne sürmektedir. Rousseau’ya göre,…
Immanuel Kant’ın da haklar konusunda insanı esas aldığı görülmektedir. Filozof, devletin insan haklarını güvence altına almakla görevli olduğuna işaret etmektedir. Kant’a göre…
b. Pozitif Hukuka Yansımaları
Yukarıda kısaca değinilmeye çalışılan söz konusu tarihi süreç içerisinde ortaya atılan…
Hukukun üstünlüğünün benimsenmesi adına bir diğer ilerleme; vatandaşların birtakım…
Amerika’daki insan haklarıyla ilgili belgelere bakıldığında: 1776 tarihli The Virginia Bill of Rights kapsamında;…
1787 tarihli Amerika Birleşik Devletleri Anayasası’nın ise, temelinde insanlık düşüncesi yer almaktadır(68).…
İnsan haklarını korumak amacı ile 1789’da ilan edilen Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi’nin
