Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel +
pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.
D. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME
I. Davacının Adi Ortaklık Bulunmadığı Yönündeki İddialarının İncelenmesi
Adi ortaklık Türk Borçlar Kanunu’nun 620. ve devamındaki maddelerinde düzenlenmiştir.…
“Adi ortaklık sözleşmesi iki veya daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir.” …
Doktrinde hükmün bu düzenlemesinden ve 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 520. maddesinden…
1. Doktrinde Doğanay, kaynak İsviçre Borçlar Kanunu m. 530’dan da etkilenerek adi…
“ … İki ya da daha çok kişinin ortak bir gayeye birlikte Sayfa 404…
2. Doktrinde Domaniç de adi ortaklığı şu şekilde tarif etmiştir:…
“ … Şirket, iki veya daha fazla hakiki yahut hükmi şahsın, iktisadi bir gayeye erişmek yani ortaklara kar dağıtmak veya tasarruf sağlamak maksadıyla, bir kısım sermayelerini birleştirmek hususunda yaptıkları bir anlaşmadır. … ” …
3. Doktrinde Poroy / Tekinalp / Çamoğlu’na göre de adi ortaklığın şu şekilde tanımlanması…
“ … Adi ortaklık, kişisellik öğelerine göre şekillenmiş, ortaklık haklarının ve yapısının, sermayeye dayalı olarak değil, ortakların kişiliklerine bağlı bir tarzda biçimlendiği; ortakların ortaklık borçlarından bütün malvarlıklarıyla, birinci derecede ve zincirleme sorumlu olduğu; her türlü iktisadi ve gayri iktisadi konu için herhangi bir şekle bağlı olmaksızın kurulabilen veya oluşabilen; bir ticari işletme işletmesi şart olmayan; tüzel kişiliği bulunmayan bir ortaklıktır. … ” …
4. Doktrinde Barlas da adi ortaklığın şu şekilde tanımlanabileceği düşüncesindedir
“ … Adi ortaklık, emeklerini veya araçlarını herhangi bir müşterek amaç doğrultusunda birleştirerek, bu amaca ulaşma konusunda birlikte çaba göstermeyi sözleşmeyle birbirlerine karşı yükümlenen kişilerce oluşturulan, tüzel kişiliği bulunmayan bir kişi topluluğudur. … ”…
Doktrinde adi ortaklığa ilişkin olarak yapılmış olan bu tanımlardan da anlaşılacağı…
Bununla birlikte, adi ortaklığın varlığından söz edebilmek için ortakların müşterek…
Fransız ve İngiliz dillerine “affection” şeklinde geçen “affectio” tabiri Latincede yapmak, kurmak, imal etmek manasına gelen Facio – Ad = Afficio mastarından çıkarılmış bir isimdir. Lügat manasında etkili olma anlamına gelmektedir. Bu bağlamda “affectio societatis” şirket…
Latince tabiriyle ifade edilen bu unsur, geniş manada, ortakların şirket gayesinin…
Ancak, burada söz konusu edilen faal olarak katılma niyetini, ortağın, münhasıran…
Yargıtay da konuya ilişkin bir kararında, adi ortaklığın varlığı için “affectio societatis” unsurunu…
“ … Davada, sözleşmede kararlaştırılan ve ödünç verilen 4500 lira ödeninceye kadar verilmesi şart edilen aylık üç yüz lira temettü’ün ödetilmesi istenilmiştir. Mahkemece de kabul edildiği üzere, sözleşme ödünç ve fahiş faiz şartından ibarettir. Bir kimsenin bir işletmeye veya ortaklığa yalnız kârdan belli aralıklarla belli oranda pay almasını sağlayarak para vermesi, o sözleşme ortaklık olarak tanımlansa bile paylı ödünçten ibarettir. Çünkü sözleşmede ödünç verilen paranın maden cevheri çıkartılmaya başlanmasından itibaren her ay ticaretin yarısından ödünç geri verilmeye başlanacak ve sona erince kâr payı da ödenmeyecektir. Bu sözleşmenin görünüşü ile ortaklık olarak tanımlanması BK.’nun 523. maddesine aykırı olduğu gibi bütününü kapsayan sözlerin bir arada yorumlanması fahiş faiz şartı ile amacın ödünçten ibaret olduğunu göstermektedir. … ”…
Doktrinde Domaniç’in de isabetle belirttiği üzere, “affectio societatis” şirket akdinde zaruri bir unsurdur ve şirketi kâra iştirakli hizmet akdi, müşterek mal, iştirak hâlinde mülk gibi anlaşmalardan ayırmakta ve ayrıca ortaklara, idareye iştirak, denetleme, rekabetten ve şirket için muzır hareketlerden kaçınma ve netice itibarıyla şirketin kâr ve başarı sağlamasında, sermaye katkısı dışında da aktif ve pasif yollardan etkili olma hak ve borçlarını ifade etmektedir.…
Kısacası, ortakların belirli bir amaca ulaşmak için birlikte çaba sarf etme konusunda…
Birlikte çaba yükümlülüğü bir yan edim yükümü olmayıp, asli edim yükümü durumundadır…
Adi ortaklık ilişkisinin varlığından söz edilebilmesi için gerekli bir diğer unsur…
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin T: 24.11.1980, E: 80 / 6387, K: 80 / 6111 sayılı kararında…
“ … İlişkinin yalın (adi) ortaklık olarak tanımlanabilmesi için, Ticaret Yasasında tanımlanan ortaklıkların belirli niteliklerini taşımaması koşulu yanında; ilişkide ayrıca sözleşme, sözleşmeyi yapacak kişiler, katılma payı, ortak amaç ve işbirliği öğeleri bulunmalıdır. Öğelerden sözleşmenin varlığı ise, ya bağlayıcı (iltizami) işlem, ya da amaç doğrultusunda bir çalışmanın varlığı ile belirlenir. Amaç doğrultusunda çalışma ise az-çok işbirliğini gerektirir. Bu öğenin bulunmaması sözleşmeyi sonuca katılmalı hizmet ya da ödünç gibi öteki tür sözleşmelere kaydırır. … ” …
C. İNCELENMESİ GEREKEN HUKUKÎ SORUNLAR
II. Davacının Zamanaşımı İddialarının İncelenmesi
EN
TR
