Uluslararası Vergi Hukuku Konularına Türkiye Yaklaşımı

Merkezi yurtdışında bulunan bir kurumun Türkiye’de işyeri açması Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından alınacak izne bağlıdır. Bu çerçevede, Bakanlığa sunulması gereken belgeler arasında yabancı kurumun Türkiye’de açmayı planladığı işyerine tahsis edilecek sermaye tutarına ilişkin bildirim de bulunmaktadır. Türk vergi hukukunda ise ana merkezle işyeri arasında sermaye ya da borç ilişkisi ile ilgili herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu çerçevede ana merkez işyerinin faaliyetlerini Sayfa 147 kredi ile finanse edebilir. Bununla birlikte, işyerlerinin ana merkeze bağlı olmaları, ayrı bir hukuki kişiliklerinin ve mal varlıklarının olmamalarına karşılık, vergisel yükümlülüklerinin tespitinde farazi olarak ana merkezden ayrı vergilendirilebilir kişiliklerinin kabulü sonucunda borç ilişkilerinde emsallere uygunluk ilkesinin geçerli olmasına neden olur(22). Bu bakımdan, ana merkezle şube arasındaki borç ilişkilerinde KVK madde 12’de düzenlenen örtülü sermaye müessesesi dikkate alınmalıdır. KVK madde 12’ye göre “[k]urumların, ortaklarından veya ortaklarla ilişkili olan kişilerden doğrudan veya dolaylı olarak temin ederek işletmede kullandıkları borçların, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte kurumun öz sermayesinin üç katını aşan kısmı, ilgili hesap dönemi için örtülü sermaye sayılır”. KVK madde 12’ye göre örtülü sermayenin tespitinde, ortakla ilişkili kişinin belirlenmesi açısından en az %10 sermaye veya oy hakkı şartı gerekir. Bu şekilde tespit edilen örtülü sermaye üzerinden ödenen faiz, kur farkı ve benzeri giderler kurumun vergiye tabi kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınamaz. Bununla birlikte, KVK madde 22(4)’de “[d]ar mükellef kurumların işletmede kullandıkları borçlanmalar için Kanunun 12 nci maddesinde yer alan hükümlerin uygulanmasında, ortakla ilişkili kişinin tespiti açısından sermaye veya oy hakkı şartı aranmaz” hükmü yer almıştır. Bu çerçevede, Türkiye’de bulunan işyerinin ana merkezden temin ettiği ve söz sermayesinin 3 katını (3:1) aşan borçlar üzerinden ödenen faiz, kur farklı ve diğer giderlerin başka bir şart aranmaksızın kanunen kabul edilmeyen gider olarak nitelendirilmesi gerekir. Bunun dışında 3:1 oranına göre indirimi gider olarak dikkate alınabilecek faiz, kur farklı veya benzeri giderlerin ayrıca KVK madde 13’de yer bulan emsallere uygunluk ilkesi çerçevesinde düzenlenmesi gerekir.Sayfa 148

2.4 Türk Hukukunda Bağımlı Acente

Türk hukukunda acente terimi TTK madde 102’de tanımlanmıştır. TTK madde 102’e göre,…