156 Bu inceleme sonucunda mahkeme bir genel işlem şartıyla düzenlenmiş yetki kaydının geçerli olmadığı sonucuna varırsa veya tarafların bir hukuk seçiminde bulunmadığını kabul ederse, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (“MÖHUK”)(153)…
157 Öyleyse, tüketicinin çevrimiçi pazaryeriyle yaptığı sözleşmede yer alan…
158 Diğer yandan MÖHUK m. 5 uyarınca yabancılık unsuru içeren sözleşmelerde…
159 Yargıtay İBGK, 2012 yılındaki bir kararında kamu düzenini “toplumun temel yapısını ve çıkarlarını koruyan kuralların bütünü” olarak tanımlamaktadır.(154)…
160 Taraflardan birinin daha zayıf konumda olduğu durumda sözleşmesel ilişkideki güçlü tarafın bu durumu kendi lehine kullanması ve tek taraflı olarak kendi menfaatine uygun olan hukukun seçilmesini zayıf tarafa empoze etmesi olasıdır. Tüketiciler ile özellikle internet üzerinden akdedilen sözleşmelerdeki hukuk seçimine ilişkin kayıtlar, tüketicilere müzakere imkanı tanınmaması, bu düzenlemelerin muhtemel hüküm ve sonuçların açıklanmaması nedeniyle sorun yaratmaktadır.(157)…
161 Yargıtay’ın kamu düzeni kavramını geniş yorumladığı durumların mevcut…
162 Zira, internet siteleri üzerinden bir kutucuğa tıklanarak kabul edilen sözleşmelerde, tüketicinin bu işlemle birlikte gerçek bir hukuk seçiminde bulunduğunu söylemek güçtür. Öğretide, taraflar arasındaki yetkili mahkeme ve uygulanacak hukuka ilişkin anlaşmanın bu sözleşmelerde olduğu gibi “click-wrap” sözleşmesiyle sağlanması durumunda, anlaşmanın milletlerarası özel hukuk alanında kamu düzenini harekete geçirebileceği ve MÖHUK m. 5 kapsamında geçersiz sayılacağına ilişkin görüşler bulunmaktadır.(158)…
163 Bu durumda taraflar hukuk seçimi yapmamış sayılacağından, MÖHUK m. 26 f. 2 hükmü doğrultusunda tüketicinin mutad mesken hukuku olan Türk hukukunun uygulanabileceği yönünde bir yorum yapılabilir. Ancak esasen kamu düzeninin bu derece geniş yorumlanmasına pratikte çoğu zaman ihtiyaç kalmadığı da söylenebilir. Zira Amazon gibi dünya çapında faaliyet gösteren platformlar Türkiye’de faaliyet göste-
164 Tüketici uyuşmazlıklarının çözüm yeri olarak yabancı mahkemelerin yetkili kılınıp kılınamayacağına da değinmek gerekir. Anayasa’ya göre, mahkemelerin kuruluşları, görev ve yetkileri, işleyiş ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir. Bu kanunlardan konumuz açısından önemli olanlarından biri, iç usul hukukumuzu düzenleyen 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (“HMK”),(164)…
165 Yetki anlaşması ve sınırları başlıklı MÖHUK m. 47 f. 1’e göre, taraflar,…
166 Yetki anlaşması içeren üyelik sözleşmesinin yazılı olduğunu söylemek, internet üzerinden yapılan sözleşmelerde özellikle taraf imzalarının eksikliği nedeniyle güçtür. Bununla birlikte, TBK m. 14 f. 2 uyarınca “Kanunda aksi öngörülmedikçe, (…) teyit edilmiş olmaları kaydıyla faks veya buna benzer iletişim araçları (…) ile gönderilip saklanabilen metinler de yazılı şekil yerine geçeceği” için, internet sitesinde kabul edilen üyelik sözleşmelerinin yazılılık koşulunu sağladığı savunulabilir. Yine de sözleşmenin click-wrap…
167 Son olarak şunu da belirtelim. Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren konularda yabancı ülke mahkemeleri yetkisizdir. Münhasır yetki kavramı hukukumuza öğreti tarafından kazandırılmış,(166)…
168 MÖHUK’un “Tüketici sözleşmesine ilişkin davalar” başlıklı 45. maddesine…
169 TKHK’ya göreyse, tüketici davaları tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde açılabilir. Bu düzenlemelerle ekonomik açıdan güçsüz olan tüketici korunmuş ve davayı kendi yerleşim yerindeki mahkemesinde açabilmesine imkan tanınmıştır. Bir fikre göre, bu hüküm ile sınırlı münhasır yetki kuralı getirilmiştir.(171)…
