Uluslararası Hukuk Bireysel Başvuru Prosedürü İçinde Mağdur Statüsü

Bu sebeple, ulusal hukuk bireysel başvuru yolu içindeki mağdur statüsünün uygulamadaki…

A. Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi önünde BBY ve mağdur

Uluslararası hukuk bireysel başvuru yolu içinde mağdur statüsü konusu, Türkiye’de…

1. Anayasa Mahkemesi bireysel başvuruda bulunabilme şartı olarak mağdur statüsü

7 Mayıs 2010 tarihinde yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde…

Anayasanın 148 maddesi ve bu düzenlemeye uygun olarak kabul edilen 6216 Sayılı Anayasa…

6216 sayılı Yasa’nın 46. Maddesi düzenlemesine göre : “Bireysel başvuru ancak ihlale…

6216 sayılı Kanunun 45. Madde hükmü de, bireysel başvuruda Anayasa Mahkemesi’nin…

Bireysel başvuru hakkına sahip olanlar, yasanın 46/1 maddesine göre “ (…) ihlale…

Anayasa’nın ifadesiyle, bu başvuru hakkının herkese açık olduğu belirtildiğinden

2. AİHM kararlarının Anayasa Mahkemesi kararlarına etkisi

Anayasa Mahkemesi’nin, özellikle bireysel başvuru alanında verdiği ilk kararlarıyla…

AYM’nin, özellikle, uluslararası insan hakları hukukunun oluşumuna önemli katkı sağlayan…

Diğer yandan, bir yüksek mahkeme organı kararlarının ulusalüstü yargı denetimine…

AYM’nin bugüne kadar vermiş olduğu mağdur statüsü ile ilgili kararlarının büyük çoğunluğu,…

B. Diğer hukuk alanları içinde mağdur

Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru yolu dışında, ulusal hukukta mağdur statüsünün…

1. Mağdur statüsü yönünden Ceza Hukuku ve UHBBY karşılaştırması

Ceza Hukuku anlamında mağdur, “belirli bir suç ile zarara uğratılan hak ve menfaatin…

Ceza hukuku düzenlemeleri içinde belirgin biçimde mağdur ile zarar gören ayrılmakta…

Ceza Hukuku içinde, suçun mağduru ile suçtan zarar gören kişi arasında iki farklı…

Nitekim 5271 sayılı Yasanın (CMK) 237. maddesi anlamında suçtan zarar görmeyen şikâyetçinin,…

Türk Ceza Kanununa göre, mağdur, gerçek kişiler, tüzel kişiler ve Devlet’tir. Mağdurla…

Ceza hukuku anlamında mağdur kabul edilen kişi, uluslararası hukuk bireysel başvuru…

2. Medeni Usul Hukuku ile karşılaştırma

Davada taraf olma, usuli yönden hukuki ilişkinin süjesi olabilme yeteneğini tanımlayan…

Uluslararası hukuk bireysel başvuru yolu(146)…

Bu konuda en çarpıcı örnek, tüzel kişiliği olmayan “kişi grupları” yönündendir. Yalnız…

Örneğin, AİHS Madde 34, “Bu Sözleşme veya protokollerinde tanınan haklarının Yüksek…

3. İdari Yargılama Hukuku ile karşılaştırma

İdare hukuku alanındaki taraf ve dava ehliyeti kavramlarının, bireysel başvuru yolundaki…

3.1. Dava ehliyeti

Uluslararası hukukta kullanılan “mağdur” kavramına anlam yakınlığı nedeniyle, idare…

İdare hukukunda, mağdur kavramında hareket noktası oluşturan “İdari dava türleri…

Her ne kadar doktrinde, taraf ehliyeti ve dava ehliyeti yönünden idari yargılama…

Gerek doktrinde gerek içtihatlarda görüş birliği bulunan noktalardan biri, davada…

İdare hukukuna getirilen menfaat ihlali şartı, idari yargılama usulünü inceleyen…

3.2. İptal ve tam yargı dava şartları ile karşılaştırma

Anayasa Mahkemesi’nin 1995/27 Esas, 1995/47 Karar sayılı, 21 Eylül 1995 tarihli kararı…

İdare hukukundaki menfaat ihlalinin özellikleri arasında, hukuken ileri sürülebilir,…

Aşağıda alıntısı yapılan karardaki hukuksal nitelendirme, uluslararası bireysel başvuru…

Ancak menfaat ve zarar kavramlarının yorumlanmasında ulusal hukuk ile uluslararası…

Diğer yandan, iç hukukta mağdur/menfaat ikilisinin “kamu yararı” kavramı ile ilişkilendirilerek…

“Dava konusu turizm merkezi ilanına ilişkin kararda, kamu yararını yakından ilgilendiren…

Öte yandan, dava türlerine göre ayrıma gidilmesi ve iptal davalarında hak ihlalinin…

İleride görüleceği üzere, idari yargılama hukuku içinde geçen ehliyet konusu, çok büyük ölçüde, UHBB süreci içindeki mağdur kavramına benzerlik gösterse de, idari yargı organı tarafından dava ehliyeti olduğu kabul edilen kişinin, uluslararası hukuk bireysel başvuru yolunda da mağdur sıfatını her zaman otomatik bir biçimde elde edeceğini düşünmek yanıltıcı olur. Nitekim, idare hukukunda kaymakamın idari dava açma ehliyetinin varlığının kabulüyle sağlanan “dava ehliyeti”nin, bireysel başvurularda kabul edilen “mağdur” statüsünün ölçütlerini kesinlikle sağlamayacağının altı hemen çizilmelidir(174).…

Benzer şekilde, iç hukukta idare mahkemeleri önünde dava ehliyeti olmadığı tespit…

Özetle, söz konusu karar, mahkûm olması nedeniyle, vesayet altına alınarak kendisine…

4. Özel Kanunlardaki Düzenlemeler

Genellikle ayrı bir tanımı yapılmamış olsa da düzenlenen özel bir alan içinde, mağduriyetin…

Benzer bir biçimde, suç mağduru çocuklar da, Çocuk Koruma Kanunu’nun(178)…