Roma’nın en eski devirlerinde haksız fiil sorumluluğunda objektif sorumluluk kuralı…

Roma hukukunda haksız fiillerde kusur meselesi ilk defa haksız fiillere ilişkin özel…

D. 9.2.5.2 (Ulpianus libro 18 ad edictum)…

“Et ideo quaerimus, si furiosus damnum dederit, an legis aquiliae actio sit? et Pegasus negavit: quae enim in eo culpa sit, cum suae mentis non sit? et hoc est verissimum. cessabit igitur aquiliae actio, quemadmodum, si quadrupes damnum dederit, aquilia cessat, aut si tegula ceciderit. sed et si infans damnum dederit, idem erit dicendum. quodsi impubes id fecerit, labeo ait, quia furti tenetur, teneri et aquilia eum: et hoc puto verum, si sit iam iniuriae capax.”…

D. 9.2.5.2 (Ulpianus libro 18 ad edictum)(36) …

Ve bu nedenle eğer akıl hastası zarar verirse lex Aquilia’dan kaynaklanan davanın uygulama alanı bulup bulmayacağı sorunu ortaya çıkar. Pegasus bunu reddeder: akıl sağlığı yerinde olmayan birine hangi kusur isnat edilir? Bu görüş son derece doğrudur. Lex Aquilia’dan kaynaklanan dava uygulama alanı bulmayacaktır, sanki zarara dört ayaklı bir hayvan ya da damdan düşen bir kiremit neden olmuş gibi. Eğer bir infans zarar vermişse de aynı şey söylenecektir. Peki,

“Item Mela scribit, si, cum pila quidam luderent, vehementius quis pila percussa in tonsoris manus eam deiecerit et sic servi, quem tonsor habebat, gula sit praecisa adiecto cultello: in quocumque eorum culpa sit, eum lege aquilia teneri. Proculus in tonsore esse culpam: et sane si ibi tondebat, ubi ex consuetudine ludebatur vel ubi transitus frequens erat, est quod ei imputetur: quamvis nec illud male dicatur, si in loco periculoso sellam habenti tonsori se quis commiserit, ipsum de se queri debere.”…

Aynı şekilde Mela şöyle yazar; birkaç kişi top oynarken biri topa o kadar kuvvetli vurur ki; top bir berberin eline çarpar ve berberin tıraş etmekte olduğu kölenin boğazı kesilirse bunlardan hangisinin kusuru varsa lex Aquilia’ya göre <o> sorumludur. Proculus kusurun berberde olduğu kanaatindedir. Gerçekten de her zaman oyun oynanan bir yerde ya da çok sık geçilen bir yerde <köleyi> tıraş ediyor idiyse, kusur ona isnat edilebilir. Bununla birlikte tehlikeli bir yere sandalye koyan bir berberde tıraş olmak için kendisini riske atanın da kendisinden şikâyet etmesi gerektiği haklı olarak söylenebilir.…

Haksız Fiil Sorumluluğunda Kusur ve Etkisi

Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel + pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.

II. Kusur İlkesinin Sorumluluk Hukukundaki Gelişimi

A. Roma Hukukunda Kusur