EN
TR
TBK’da vade tarihinden evvel sözleşmeyi sona erdirmeye ilişkin genel bir hükme yer…
TBK mad. 473/f.1 gereğince vadeden evvel borca aykırı davranışın belli olması, iş…
B. Kavram Sorunu
Doktrinde henüz vade tarihi gelmeden borçlunun borca aykırı davranacağının önceden…
Yalnız doktrin ve yargı kararlarında değil, borçlunun daha vade tarihi gelmeden borcunu…
Borçlunun borcunu ifa etmeyeceğini söylemesi durumu için doktrinde kullanılan ilk…
Başoğlu da aynı şekilde ”öncelenmiş borca aykırılık” ifadesini kullanmaktadır(7).…
Anlaşmanın Resmi Gazetede yayınlanan metninde de “Öne alınmış sözleşmeye aykırılık”…
Bu durumu ifade etmek amacıyla Uluslararası Taşınır Satımına İlişkin Anlaşma’dan…
Belirtilen bu iki ifade dışında bu kurumu ifade etmek amacıyla kullanılan başka bir…
Biz çalışmamızda eser sözleşmesinde iş sahibinin vade tarihini beklemeksizin sözleşmeden…
C. TBK mad. 473 Hükmünün Uygulamada Taşıdığı Önem
TBK mad. 473 hükmünün hem ilk fıkrası hem de çalışmamızın son bölümünde ele alınacak…
Bizce, bunun ilk nedeni hükmün fazla bilinen bir hüküm niteliğinde olmayışıdır. Özellikle…
Hükme başvurulmamasının ikinci sebebi ise, maddenin varlığı bilinse dahi iş sahiplerinin…
Uygulamada geç ifaya karşı sözleşme özgürlüğü çerçevesinde birtakım önlemler alınmaktadır.…
TBK mad. 473 hükmünün gerek sözleşmelere konulan ceza koşulu hükümleri, gerek hukukçu…
D. TBK’da Yer Alan Vade Tarihinden Evvel Sözleşmeyi Sona Erdirmeye İlişkin Hükümler
1. Aciz Defi (TBK mad. 98)
TBK mad. 98’de “ifa güçsüzlüğü” başlığı altında düzenlenmiş olan aciz defi, karşılıklı…
Hakkı tehlikeye düşen taraf, ayrıca uygun bir sürede istediği güvence verilmezse sözleşmeden dönebilir.” şeklinde…
TBK mad. 98 hükmü ile, taraflardan birinin borcunu ödeme güçsüzlüğüne düştüğü durumlarda…
Alacağı tehlikeye giren tarafın aciz def’ine dayanabilmesi için karşı tarafın aciz…
Karşı tarafın ödeme güçsüzlüğüne düşmesi üzerine sözleşmeden dönülmesi halinde, sözleşmenin…
Aciz haline ilişkin TBK’daki bu genel düzenlemenin yanı sıra az sonra değineceğimiz…
Aciz defi’ne ilişkin bu genel hüküm eser sözleşmelerinde de uygulama alanı bulur.…
2. Kiracının İflası (TBK mad. 332)
TBK’nın 332. maddesinde kiracının iflas etmesi halinde kiraya vereni güvence altına…
Kiraya veren, güvence verilmesi için kiracı ve iflas masasına yazılı olarak uygun bir süre verir. Bu süre içinde kendisine güvence verilmezse kiraya veren, sözleşmeyi herhangi bir fesih bildirim süresine uymaksızın hemen feshedebilir.”…
TBK mad. 332’de de aciz halinde sözleşmeden dönmeye ilişkin genel hüküm olan TBK…
3. Ödünç Alanın Aczi (TBK mad. 390)
Tüketim ödüncü sözleşmesinde ödünç alanın borç ödemeden aczi halinde ödünç veren…
Ödünç veren, ödünç alanın sözleşmenin kurulmasından önce ödeme güçsüzlüğüne düşmüş olduğunu daha sonra öğrenmişse, aynı hakka sahiptir.”…
Aciz def’ine ilişkin genel hüküm olan TBK mad. 98’de borçlunun aczinin sözleşmenin…
4. Hizmet Sözleşmelerinde İşverenin Aczi (TBK mad. 436)
TBK mad. 436 hükmü ile işverenin ödeme güçsüzlüğüne düşmesi hâlinde işçiye, sözleşmeden…
İşverenin ödeme güçsüzlüğünün ispatı işçiye aittir(30).…
5. Yayımcının İflası (TBK mad. 500/f.2)
TBK mad. 500/f.2 gereğince, yayımcı iflas ederse yayımlatan, eseri başka bir yayımcıya…
E. BORCUN İFA EDİLMEYECEĞİNİN ÖNCEDEN BELLİ OLMASINA İLİŞKİN TÜRK HUKUKUNDAKİ GÖRÜŞLER
1. Genel olarak
Alacaklının vade tarihinden evvel borçlunun borcu ifa etmeyeceğini öğrenmesi durumunda…
2. Borçlu Temerrüdü Görüşü
TBK sisteminde yukarıda belirttiğimiz istisnai düzenlemeler dışında prensip olarak…
Borcunu zamanında ifa etmeyen borçlu, kural olarak alacaklının ihtarı ile temerrüde…
Henüz vade gelmeden borçlu temerrüdüne ilişkin hükümlerin uygulanması Türk Borçlar…
Bu görüşe paralel olarak biraz ileride ele alacağımız üzere, doktrinde çoğu yazar…
3. İfa İmkansızlığı Görüşü
Borcun ifasına engel durumlardan biri imkansızlıktır. Borç konusunun imkansız olması…
Yukarıda değindiğimiz bu iki görüş dışında, imkansızlığın borç ilişkisine etkisi…
Öğretide Oğuzman/Öz’un savunduğu diğer görüşe göre ise, borçlu ister kusurlu ister…
Yukarıda yansıttığımız ilk görüş ayrılığındaki alacaklının cebri icraya başvuramayacağı…
İkinci görüş ayrılığındaki “imkansızlaşan borcun tazminat borcuna mı dönüştüğü yoksa…
4. Borca Olumlu Aykırılık Görüşü
Doktrinde savunulan bir görüşe göre, borcun ifa edilmeyeceğinin önceden bildirilmesi…
Borca olumlu aykırılık, borçlu temerrüdü ve imkansızlık dışındaki halleri ifade etmek…
5. TBK mad. 473 Hükmünü Kıyasen Uygulayan Görüş
Doktrinde savunulan bir görüşe göre, eser sözleşmesinde borcun zamanında ifa edilmeyeceğinin…
Bizce, kıyas yoluyla özel bir hükmün uygulama alanının bu denli genişletilmesi yerinde…
F. İŞ SAHİBİNİN VADEDEN EVVEL SÖZLEŞMEDEN DÖNME HAKKININ DAYANAĞI “Sadakat ve Özen Yükümlülüğü”
1. Konunun Önemi
Kanaatimizce, yüklenicinin işe zamanında başlama ve gerekli tempoda yürütme yükümlülüğünün…
2. Sadakat Yükümlülüğü
818 sayılı Eski BK’nın eser sözleşmelerine ilişkin hükümlerinde yüklenicinin özen…
TBK’nın 471. maddesine göre ise yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı…
Doktrinde genellikle yüklenicinin sadakat borcunun özen borcunu da içine alan daha…
3. Özen Yükümlülüğü
a. Genel Olarak
İş görme sözleşmelerinde taraflar arasında güven ilişkisi büyük öneme sahiptir. Bu…
Yargıtay vermiş olduğu kararlarda, TBK mad. 472 hükmünün gereği olarak, bazı durumlarda…
