Taraflar arasındaki anlaşmanın “lex commissoria yasağı”nın oluşması ve dolayısıyla geçersiz sayılması için iki unsurun birlikte bulunması gerekmektedir. Unsurlardan birincisi, anlaşmanın alacağın muacceliyetinden önce yapılmış olması; ikincisi de, alacaklı tatmin edilmezse ipotekli eşyanın mülkiyetinin alacaklıya geçeceğinin kararlaştırılmış olmasıdır. Bu unsurlardan biri eksikse sözleşme “lex commissoria yasağı” kapsamında…
-
Go to
: -
Favorites
-
ᴀ⇣ Reduce font
You only have rights to document if you have Profesyonel + package.
IV. LEX COMMİSSORİA YASAĞI
Hem taşınmaz rehninde (MK m. 873/f.2), hem de taşınır rehninde (MK m. 949), rehinli…
Lex commissoria yasağının ilk unsuru olarak incelediğimiz “taraflar arasındaki mülkiyetin…
MK m. 873:…
“(1) Borç ödenmezse alacaklı, alacağını rehinli taşınmazın satış bedelinden elde etme hakkına sahiptir. (2) Borcun ödenmemesi hâlinde rehinli taşınmazın mülkiyetinin alacaklıya geçeceğine ilişkin sözleşme hükmü geçersizdir.…
(3) Aynı alacak için birden çok taşınmazın rehnedilmiş olması hâlinde, rehnin paraya çevrilmesi istemi, taşınmazların tamamı hakkında yapılır. Bununla birlikte, icra dairesi onlardan ancak gerektiği kadarını paraya çevirir.”…
MK m. 949:…
“(1) Borcun ödenmemesi hâlinde rehinli taşınırın mülkiyetinin alacaklıya geçmesini öngören sözleşme hükmü geçersizdir.”…
Madde metinlerinden görüldüğü gibi, ilk unsur açısından yani vadeden önce veya sonra…
“Alacak malike karşı talep edilir hale gelmediği müddetçe, tatmin edilmesi amacıyla, alacaklıya taşınmazın mülkiyetinin naklini veya taşınmazın cebri icra yolu dışında bir yol ile devredilmesini isteme hakkı tanınamaz.”(71)…
Lex commissoria yasağının ikinci unsurunun, alacağın vadesinde ödenmediği takdirde…
Burada, lex commissoria yasağını oluşturup oluşturmayacağı açısından öğretide çokça…
“İnançlı mülkiyet devri sözleşmesi (inançlı sözleşme)” ile eşyanın mülkiyetinin teminat amacıyla, kredi veren kişiye geçirileceği ve kredi iade edildiği zaman da eşyanın mülkiyetinin eski malike iade edileceği kararlaştırılmaktadır. Kredi alacaklısı lehine bir rehin hakkı kurmak yerine eşyanın mülkiyeti geçirilmekte ve taraflar ayrıca “inançlı sözleşme” adı verilen borçlandırıcı işlem ile kredinin ödenmesi halinde eşyanın eski malike iade edileceğini kararlaştırmaktadırlar. İnançlı sözleşmenin konusu, teminat amacıyla mülkiyeti devredilen taşınır veya taşınmaz eşya olabilmektedir. Böyle bir inançlı sözleşme ile eşyanın mülkiyetinin teminat amacıyla karşı tarafa geçirilmesinin “lex commissoria yasağı”na…
“Teminat amacıyla satış vadi sözleşmesi” ile taraflar arasında yapılan satış vaadinde (A) parayı peşinen (B)’ye ödemekte ve belli bir süre içerisinde (B) söz konusu parayı (A)’ya iade etmezse (A)’nın, sözleşmede kararlaştırılan eşyanın (taşınır/taşınmaz) mülkiyetinin kendisine geçirilmesi yönünde bir satım sözleşmesi yapılmasını talep etme hakkı doğmaktadır. (B)’nin de satım sözleşmesi kurma yönünde bir borcu doğmaktadır. Yargıtay bazı kararlarında teminat amaçlı satış vaadi sözleşmelerinin de geçerliliğini kabul etmekte ve eğer borcun ödendiği ispat edilirse, satış vaadi sözleşmesine dayanarak borçlunun ifaya zorlanamayacağı yönünde kararlar vermektedir(77). “Teminat amacıyla satım ve geri (vefa) alım sözleşmesi” ile (A)’nın (B)’ye vereceği kredi karşılığında satım sözleşmesi imzalanır ve eşyanın mülkiyeti (A)’ya teminat olarak geçirilir. Taraflar, aralarında yapacakları bir geri alım sözleşmesi ile de kredinin belli bir süre içerisinde (A)’ya iade edilmesi halinde (B)’nin geri alım hakkını kullanabileceğini, bu sürede kredi (A)’ya iade edilmezse geri alım hakkının da sona ereceğini kararlaştırırlar. İsviçre Federal Mahkemesi(78)…
Yukarıda aktarılan tüm sözleşmelerde görüldüğü gibi amaçlanan, verilen kredinin teminat…
“Lex commissoria” yasağı hava aracı ipoteği açısından TSHK m. 83/f.2’de aynen kabul edilmiştir. Motorlu taşıt rehni açısından da taşınır rehniyle ilgili MK m. 946/f.1’e kıyasen uygulanacaktır. Gemi ipoteği açısından “lex commissoria” yasağı,…
Burada son olarak, ipotekli alacaklıya alacağının ödenmemesi halinde ipotekli eşyayı bizzat satabilme yetkisinin verilmesinin…
6762 sayılı TK m. 919, Alacaklının gemiye malik olabilmesi hakkında şart:
“(1) Alacak malike karşı muacceliyet kesbetmedikçe, malik alacaklıya alacağını tahsil maksadıyla gemiyi temlik etmek yahut cebri icra yolundan başka bir şekilde elden çıkarmak hakkını bahşedemez.”…
Görüldüğü gibi eski Ticaret Kanununda, alacaklının geminin mülkiyetine sahip olabilme…
