6306 SAYILI AFET RİSKİ ALTINDAKİ ALANLARIN DÖNÜŞTÜRÜLMESİ HAKKINDA KANUNUN ÖZEL HUKUK ALANINDAKİ ETKİLERİ
Doç. Dr. Zekeriya KURŞAT…
I. Genel Tespitler
Uygulamada “Kentsel Dönüşüm Yasası” olarak bilinen 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun çerçevesinde riskli alanlar…
Kanunun amacı şu şekilde ifade edilmiştir (m. 1):…
“Afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemektir”. …
Böylece 6306 sayılı yasa ile mevcut riskli alan ve binaların sağlıksız hallerine…
Yasanın ikinci bölümünde bu aşamalar aşağı yukarı “riskli alan ve yapıların tespiti”,…
Aşağıda biz de bu aşamaları temel alarak ortaya çıkabilecek özel hukuk sonuçları…
II. Riskli Alan ve Yapıların Tespiti
A. Genel Olarak
Kanunda “riskli alan”ın tespiti ile “riskli yapı”nın tespiti birbirinden…
Riskli alan, ancak bakanlar kurulu kararı ile belirlenebilmekte ve tespit, Yönetmelik
Buna karşılık riskli yapının tespiti bakımından önceliğin maliklere tanındığını görüyoruz…
Uygulama Yönetmeliği m. 7/f. 2 uyarınca malikler, riskli yapı tespiti talebini, tapu…
Yönetmelikte kat mülkiyeti yahut kat irtifakının bulunmaması, buna karşılık arazi…
“23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulmadığı için arsa paylı tapu var ise, arsa üzerinde fiilen bulunan yapının riskli yapı tespiti, yapının sahibi olan arsa payı sahibince yaptırılır. Arsa üzerindeki yapının başkasına ait olması ve bunun da tapu kütüğünde belirtilmiş olması halinde, riskli yapı tespiti lehine şerh olan tarafça yaptırılır”.…
Görüldüğü gibi burada paylı mülkiyetin bulunduğu, buna karşılık arazi üzerindeki…
Öncelikle belirtelim ki, “yapının sahibi” terimi isabetli bir terim değildir. Zira…
Bu durumda kişinin yapıyı bu anlamda kullandığını ispat etmesi gerekir. Söz konusu…
Bu noktada yapının zilyetliğinin devredilmiş olması halinde, söz konusu devrin aynı…
Bu noktada başka bir hususu daha belirtelim ki, kanunda maliklere tanınan yetki burada…
Yine fıkranın son cümlesinde arsa üzerindeki yapının paydaş dışındaki bir kimseye…
Görülmektedir ki, aynı cümlede hem “ait olmak” şeklinde ayni hakkı hatta mülkiyet hakkını ifade eden bir terim kullanılmış; hem de “lehine şerh olan tarafça”…
Şahsi hakların şerhi dışında, MK. m. 1011’de belirtilen geçici tescil şerhinin gündeme…
Kanaatimizce buradaki düzenleme, bütünleyici parça kuralının istisnasını teşkil eden…
B. Risk Tespiti Sözleşmesinin Taraflarının Belirlenmesi
Yapının riskli olup olmadığının tespiti, yukarıda belirttiğimiz Yasa’nın amacını…
Bu yüzden olsa gerek, tespit masraflarının malike ait olacağı Yasa’nın 3. maddesinde…
Görüldüğü gibi tespit masraflarının maliklere ait olacağı açıkça vurgulanmaktadır.…
Ne var ki, Bakanlık tarafından verilen süre içerisinde tespitin malik tarafından…
Hükümdeki açık ifade karşısında bu ihtimalde dahi masraf borçlusunun malik olduğu…
Bu noktada karşımıza iki ihtimalin çıktığı kanaatindeyiz:…
1. İdare yahut Bakanlık ilgili kurum veya kuruluşlarla “başkasının mülkiyetindeki yapının risk tespiti”…
Bu ihtimalde, İdare yahut Bakanlığın “ödediği veya ödeyeceği bedele ilişkin alacağı”…
2. İkinci ihtimalde İdare yahut Bakanlık “risk tespiti sözleşmesi”nin tarafı olmamakta, söz konusu işlemi malik adına yapmaktadır. Bu yüzden sözleşmeden kaynaklanan bedel borcu doğrudan malik üzerinde doğmakta, tespiti yapan bedel alacaklısı kurum yahut kuruluşlar, alacak haklarını doğrudan malike karşı ileri sürebilmektedirler. Bu ihtimalde, İdare veya Bakanlığın temsil yetkisinin doğrudan kanundan kaynakladığı, onlara tespiti yaptırma yetkisini veren hükmün aynı zamanda “temsil yetkisi”…
Kanaatimizce, kanunda tespitin malikin süresinde yaptırmaması üzerine ikinci seçenek…
Buradaki durumun TBK.m. 113/f. 1, 306/f. 1 ve 473/f. 2 gibi maddelerde yer bulan…
C. Risk Tespiti Masraflarının Teminatı
Yasada yukarıda bahsettiğimiz İdare veya Bakanlığın alacağının teminatı olarak niteliği…
Kanundaki ifade şu şekildeydi:…
“Bakanlık veya İdare tarafından yapılan tespit işleminin masrafı ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir. Tapu müdürlüğü, binanın paydaşlarının müteselsil sorumlu olmalarını sağlamak üzere tapu kaydındaki arsa payları üzerine, masraf tutarında müşterek ipotek belirtmesinde bulunarak Bakanlığa veya İdareye ve binanın ayni ve şahsi hak sahiplerine bilgi verir”.…
Böylece doğrudan kanuna dayanan ve Bakanlık yahut İdare’nin alacağını teminat altına…
Anayasa Mahkemesi kararında Bakanlık veya İdarece yaptırılan risk tespiti masraflarından…
EN
TR
