Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel +
pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.
Nama Yazılı Paysenetlerinin Devri ve Yargıtay Kararları
I. Giriş
Özellikle serbest piyasa ekonomisinin geçerli olduğu ülkelerde anonim ortaklıklar,…
II. Hukukumuzda Nama Yazılı Paysenetlerinin Devri
1. Türk Ticaret Kanunu’ndaki Düzenleme
TTK.nun 409. maddesinde anonim ortaklık paysenetlerinin hamiline veya nama yazılı…
“Devir, ciro edilmiş senedin devralana teslimi ile olur. Şu kadar ki; devir, şirkete karşı ancak pay defterine kayıtla hüküm ifade eder.”…
hükmüne yer verilmiştir.…
Buna göre nama yazılı paysenetlerinin devrinde ciro, senedin teslimi ve anonim ortaklık…
a. Ciro işlemi
Türk Ticaret Kanunu’nun 416. md.si hükmüne kaynak olan İsviçre hukukunda (bkz. OR.…
aa. Öğretide ileri sürülen görüşler
TTK.nun 416/II. maddesindeki “ciro”nun ne anlama geldiği konusunda öğretide ileri…
aaa. Bir kısım yazarlar nama yazılı…
bbb. Diğer bir kısım yazarlar, kanunda nama yazılı olacakları belirtilen paysenetlerinin diğer nama yazılı kıymetli evrak gibi, yani TTK.nun
ccc. Bazı yazarlar ise, İsviçre ve Alman hukuklarında da savunulduğu üzere,…
bb. Yargıtay’ın görüşü
Cironun ne anlama geldiği konusunda öğretide ileri sürülen farklı görüşler Yargıtay…
aaa. Yargıtay Ticaret Dairesi’nin 27.2.1968 gün, E.66/2607, K.68/ 1191 sayılı kararında, nama yazılı paysenetlerinin gerçek anlamda nama yazılı kıymetli evrak oldukları ve TTK.nun 416/II.md.sindeki “ciro” sözcüğünün temlik beyanı olarak anlaşılması gerektiği, bu beyanın paysenedinin
“...TTK.nun 416. maddesinde nama yazılı senetlerin ciro ile devir olunabileceğine dair konulan kural ile Ticaret Kanunu’nun 559. maddesindeki genel kaideden uzaklaşılmış, âdeta nama yazılı hisse senetlerinin devri ayrı hükümlere bağlanmış gibi görünmekte ise de, gerçekte bir ayrılık ve 559. maddedeki prensipten başka bir kurala bağlanış söz konusu değildir. Zira, 416. maddede geçen ciro deyiminin emre yazılı bir senetteki hakkın devralana naklini sağlayan hukukî bir işlem ve geçerlilik şartı anlamında değil...devre ilişkin yazılı irade beyanının devredilecek nama yazılı senet arkasına da yazılabileceği manasında kullanılmış yanlış bir kelime olduğunda şüphe yoktur. Hal böyle olunca, senedin arkasında yazılı devir beyanı temlik hükmündedir. Devredenle devralan arasındaki devirden doğan anlaşmazlığın çözülmesinde TTK.nun 1. maddesi yoluyla Borçlar Kanunu’nun alacağın temlikine ilişkin hükümleri uygulanmak lazımdır...”…
Bu kararda yeralan görüş, ETK.nun 409. md.sinin “Nama yazılı hisse senedatı ciro…
bbb. Yargıtay, Ticaret ve yeni 11. Hukuk Dairesi’nin bir kısım kararları ile İcra ve İflâs Dairesi’nin bir kararında ise, TTK.nun 416/II. md.sindeki “ciro”nun temlik beyanı anlamında ve hükmünde değil, gerçek ve hukukî anlamda ciro olduğu ve nama yazılı senetlerin ciro yoluyla devredilebileceği görüşü benimsenmiştir. Ancak, 11. HD. nama yazılı paysenedinin niteliği ve işlevi ile ciro edilebilmesinin nedenleri üzerinde durmayıp lâfzî bir yorumla yetindiğinden nama yazılı paysenetlerinin kanunen emre yazılı olduklarını belirtmekten âdeta kaçınmış, sadece TTK.nun 416/II.md.sine göre ciro ile devredilebileceğinden sözetmiştir. Böylece cironun şekli ve hükümleri konusunda uygulamada tereddütler gide-
Yine Yargıtay İcra ve İflâs Dairesi’nin 12.11.1966 gün, E. 8871, K. 11289 sayılı…
“...Mülkiyet veya sair aynî bir hak tesisi maksadıyla kıymetli evrakın devri için emre yazılı senetlerde ciro, nama yazılı senetlerde devir beyanı ve her iki halde ayrıca senet üzerindeki zilyetliğin devri şarttır. Türk Ticaret Kanunu’nun 559 ve 560. maddelerinde genel olarak ele alınan bu esas 416. madde ile de teyid edilmiş ve anonim şirkete ait hisse senedi devrinin ciro ve teslim ile tekemmül edebileceği açıklanmıştır”…
denilerek nama yazılı paysenetlerinin “emre yazılı” olma niteliklerine belli belirsiz…
Yargıtay Ticaret Dairesi’nin 3.2.1969 gün, E.1968/2924, K.969/537 sayılı kararında…
“Davacıların nama yazılı hisse senetlerinin ciro suretiyle devirlerinin mümkün bulunduğunu hedef tutan düzeltme isteklerinin kabulü... gerekmiştir. TTK.nun kıymetli evraka ilişkin umumî bölümündeki 559. maddede mülkiyet veya sair bir aynî hak tesisi maksadıyla kıymetli evrakın devri için herhalde senet üzerindeki zilyedliğin devri şarttır. Bundan başka emre yazılı senetlerde ciroya, nama yazılı senetlerde yazılı bir devir beyanına da ihtiyaç vardır. Bu beyanın kıymetli evrakın üzerine yazılabileceği gibi ayrı bir kâğıt üzerine de yazılabileceği açıklanmaktadır. Ancak, ardından gelen 565.md.de muhtelif kıymetli evrak hakkındaki hususî hükümler mahfuz tutulduğuna göre, olaya anonim şirketlere ait 5. kısımdaki hisse senetlerine ilişkin kuralların uygulanması icabeder. Nama yazılı hisse senetleri veya bunlar yerine çıkarılmış nama yazılı ilmühaberlerin devri TTK.nun 411. ve 416. md.lerinde belirtildiği üzere ciro ve teslim ile mümkündür. Dava konusu nama yazılı senet bedelleri devreden davacılar tarafından tamamen ödenmemiş ise, onları iktisabeden davalı kooperatif ismi pay defterine kayıt edilmekle geri kalan bedeli hisse se
V. Sonuç
Hukuk ve Yargı Reformu
EN
TR
