EN
TR
Denkleştirme talebini Türk ve İsviçre Hukukları açısından incelemeyi hedefleyen bu…
Çalışma, varılan sonuçların özetlenmesi ile tamamlanacaktır.…
I. KAVRAMLAR
Bu bölümde, çalışmanın konusu için önem arz eden kavramlar ve önemleri ortaya konulacaktır.…
A. ACENTELİK SÖZLEŞMESİNİN TANIMI VE UNSURLARI
1. Tanım
Acentelik, Türk Ticaret Kanunu’nun (“TTK”) 116 ve 134. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Bu hükümlerin uyuşmazlığı çözmeye yeterli olmadığı hallerde aracılık yapan acenteye, tellâllık hükümleri, sözleşme yapan acente hakkında ise komisyon hükümleri uygulanır. Bu hükümlerde de boşluk olması durumunda, uyuşmazlık vekalet hükümlerine göre çözümlenir. İsviçre’de ise, İsviçre Borçlar Kanununun (“İsv.BK.”)…
Acente, bir tacire bağımlı herhangi bir sıfatı olmaksızın acentelik sözleşmesine…
Acentelik sözleşmesi, müvekkil ve acente arasında akdedilen tam iki taraflı öyle…
Sözleşmenin tarafları faaliyeti yürütecek olan acente ile müvekkildir.…
2. Unsurları
Gerek Türk gerekse İsviçre hukuklarında acentelik sözleşmesinin unsurları şu şekilde…
• Bir ticarî işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etme veya bunları o işletme adına yapma yetkisi:…
• Belirli bir bölgede faaliyet göstermek için tekel hakkı: Tekel hakkı, tarafların…
• Süreklilik taşıyan bir çerçeve sözleşme bulunması: Acentelik sözleşmesi, acente ile müvekkili arasında sürekli borç ilişkisi doğuran bir sözleşmedir. Bu nedenle acentelik sözleşmesi, acentenin
• Bağımsızlık: Acente, bağımsız bir tacir yardımcısıdır. Acentelik sözleşmesi çerçevesinde kendi adına ayrı bir işletme işletir (TTK m. 12/12). Acente müvekkilin denetim ve gözetimi altında olmadığı gibi, müvekkilin de acenteye faaliyet ve çalışma düzeniyle ilgili olarak talimat vermesi söz konusu değildir(3)…
B. TEK SATICILIK SÖZLEŞMESİNİN TANIMI VE UNSURLARI
1. Tanım
Doktrinde tek satıcılık sözleşmesinin genel kabul gören tanımı şu şekildedir:…
“Yetkili satıcılık sözleşmesi, yapımcı ile tek satıcı arasında hukuki ilişkileri düzenleyen, çerçeve niteliğinde sürekli öyle bir sözleşmedir ki, bununla yapımcı, mamullerinin tamamını veya bir kısmını belirli bir bölgede tekele sahip olarak satmak üzere tek satıcıya bedeli karşılığında göndermeyi, buna karşılık tek satıcı da, sözleşme konusu malları kendi adına ve hesabına satarak bu malların sürümünü arttırmak için faaliyette bulunmayı üstlenir.” Türk hukukunda tek satıcılık sözleşmesi düzenlenmemiştir. Bu nedenle de kendisine…
Sözleşmenin tarafları genel olarak sözleşmeye konu olan ürünlerin yapımcısı ile tek…
2. Unsurları
Doktrinde genel olarak benimsenen tanım uyarınca tek satıcılık sözleşmesinin zorunlu…
• Satış tekeli tanınması: Tek satıcılık sözleşmesine niteliğini veren başlıca unsurdur. Satış tekeli hakkı, tek satıcıya belirli bir bölgede (tekel bölgesi) sözleşme konusu ürünleri sadece kendisinin satmasını ve yapımcı veya ana dağıtıcı dahil üçüncü kişilerin tekel bölgesine doğrudan satış yapma hakkını yasaklamak yetkisini ifade eder. Satış tekeli belli bir coğrafi bölgeyi kapsayabileceği gibi, belli bir müşteri kitlesine de ilişkin olabilir (örneğin
• Süreklilik taşıyan bir çerçeve sözleşmesinin bulunması: Tek satıcılık sözleşmesi,…
• Kendi adına ve kendi hesabına davranma: Tek satıcı hem hukukî hem de ekonomik açıdan bağımsızdır. Yaptığı satışlardan doğan kâr, zarar ve riziko kendisine aittir. Bu nedenle, doktrinde tek satıcı, kural olarak temsil yetkisi olmayan bağımsız bir tacir yardımcısı olarak kabul edilmektedir(9)…
• Pazarlama, satış ve sürümü artırma faaliyetinde bulunmak: Tek satıcının tekel hakkına karşılık sözleşme konusu malların pazarlama, satış ve sürümünü arttırma borcu vardır. Tek satıcı bu amaçla reklam yapar, müşteri ilişkilerini geliştirir, satış sonrası servis ve bakım hizmetlerini sağlar. Bu edimler tek satıcı açısından süreklilik gösterir(10).…
• Diğer unsurlar: Yukarıda belirtilen unsurlar doktrinin ittifakla kabul ettiği ve tek satıcılık sözleşmesini benzer sözleşmelerden (acentelik, komisyonculuk vb.) ayıran unsurlardır. Ancak yasal düzenlemenin yokluğunda, başka unsurlar da tek satıcılık sözleşmeleri için “tipik” olarak kabul edilebilir. Bu unsurlardan başlıcaları; satış sonrası servis ve garanti vermek, yapımcıya bilgi vermek, rekabet ve doğrudan satış yasağı, reklam ve tanıtım malzemesi vermektir.C. DENKLEŞTİRME TALEBİ(11)
1. Genel olarak
Denkleştirme talebinin amacı, acentenin veya tek satıcının sözleşme ilişkisinin sona…
2. Denkleştirme talebinin diğer sözleşme sonu taleplerinden ayırt edilmesi
Denkleştirme talebi diğer sözleşme sonu taleplerinden farklıdır. Zira belirtilen…
Denkleştirme talebi Türk ve İsviçre hukukunda karşılaştırmalı olarak aşağıdaki bölümlerde…
II. TÜRK HUKUKUNDA DENKLEŞTİRME TALEBİ
Aşağıda, Türk Hukukunda denkleştirme talebi gerek acentelik sözleşmesi gerekse tek…
A. TÜRK HUKUKUNDA DENKLEŞTİRME TALEBİ HAKKINDAKİ YASAL DURUM
1. Acentelik Sözleşmesi Açısından
Türk Hukukunda, acentelik sözleşmesinde denkleştirme talebine ilişkin özel bir düzenleme…
2. Tek Satıcılık Sözleşmesi Açısından
Tek satıcılık sözleşmesi bizatihi Türk Hukukunda özel olarak düzenlenmediği için,…
B. YARGITAY’IN GÖRÜŞÜ
1. Acentelik Açısından
Acentenin, denkleştirme talebi ile ilgili olarak Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, saptayabildiğimiz…
a) Yargıtay 11. HD. 20.06.1996 tarihinde verdiği 1996/2084 E. ve 1996/4544 K. sayılı…
“(...) Taraflar arasındaki uyuşmazlık, acentelik sözleşmesinin feshinden sonra acentenin kendi döneminde oluşturulan uzun süreli inşaat sigorta sözleşmesi nedeniyle sigorta ettiren tarafından sigortacıya ödenen primlerden dolayı hak talep edip etmeyeceği noktasında toplanmaktadır.…
