Üçüncü Bölüm
GERİ ALMA HAKKI MÜESSESESİNİN GEREKLİLİĞİNİN ÇEŞİTLİ BOYUTLARI
I. KAMULAŞTIRMA UYGULAMALARININ ORTAYA KOYDUĞU BİR ZORUNLULUK OLARAK GERİ ALMA HAKKININ GEREKLİLİĞİ
A. Kanun Değişikliklerinin Yargı Kararlarına ve Geri Alma Hakkının Gerekliliğine Etkisi
Kamulaştırma hukukumuzda başlangıçtan beri sürekli bir değişim söz konusu olmaktadır.…
Kamulaştırma, İdare ile taşınmaz malikinin kamu yararı ve mülkiyet hakkı arasındaki…
İdare açısından kamulaştırma amacını gerçekleştiren, bir başka deyişle geri alma…
Kamulaştırma Kanun’un 22. maddesi de malikin taşınmazına yeniden kavuşmasını sağlayacak…
Yargıtay’ın önüne gelen uyuşmazlıklarda 22. maddeye yüklediği anlam, özellikle bu…
Kanun koyucu bu bağlamda öncelikle, idarenin kamulaştırılan taşınmaza yapı, tesisat,…
Bu bağlamda öncelikle, kanun koyucunun yargı kararlarından etkilenerek geri alma…
Kanaatimizce 22. maddenin kapsamını beş yıl ile sınırlandırmamak gerekir. Nitekim…
Kanun değişikliklerinin geri alma hakkına etkili olduğu bir başka husus ise Kamulaştırma…
Geri alma hakkının kapsamının hem ayrı ayrı kanunlar bakımından hem de 2942 sayılı…
Geri alma hakkının kapsamını daraltan bu değişiklikleri tartışmakla birlikte bunları…
Öncelikle hızlı ve plansız bir şekilde gelişen kentsel alanlarda, daha önce kamu…
Ancak Kanun koyucunun uyuşmazlıkların esas kaynağı olan; idarenin eski maliklere…
Netice itibariyle geri alma hakkının, 23. madde hükmü de göz önünde bulundurulduğunda…
Malikin geri alma hakkına ilişkin ilk olarak yargı kararları kanun değişikliklerine…
Nitekim uyuşmazlıkların azaltılmasını amaçlayan hukuki düzenlemeler bazen sorunun…
Ayrıca mülkiyet hakkının korunmasına yönelik Anayasal bir hak olan geri alma hakkının,…
B. İdari Yargı - Adli Yargı Ayrımı Açısından Kamulaştırma Sorunları
Kamulaştırma esasen bir idari işlemdir. Dolayısıyla kamulaştırmaya ilişkin uyuşmazlıkların…
Mal sahibinin geri alma hakkını kullanabilmesi için öncelikle idareye başvurması…
Bu yönde ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümü için idari yargıya gidildiği görülmektedir.…
“Dava, gecekondu ıslah bölgesinde kalması nedeniyle kamulaştırılan taşınmazın gecekondu ıslah bölgesi kapsamından çıkarıldığı öne sürülerek geri verilmesi yolundaki başvurunun reddine ilişkin işlem ile kamulaştırma işleminin iptali dileğiyle açılmıştır.…
…yasa kuralları karşısında, kamulaştırılmış bulunan uyuşmazlık konusu taşınmazın mülkiyetinin geri verilmemesinden doğan uyuşmazlığın çözümü görevinin adli yargıya ait bulunduğu cihetle bu davada incelenmesine yasal olanak bulunmamaktadır”
Danıştay, bu konuya ilişkin başka bir kararda ise idare mahkemesinin kamulaştırmanın…
“…davacıların 21.3.1995 günlü belediye encümeni kararının Kamulaştırma Kanununun 23.maddesi uyarınca iptali isteminde bulundukları, dava dilekçesinde de idarece 5 yıl içinde hiçbir işlem ya da tesisat yapılmadığı belirtilerek Kamulaştırma Kanununun 23.maddesinin zikredildiği, nitekim temyiz dilekçesinden de dava açma iradelerinin bu yönde olduğu anlaşılmaktadır.…
Bu durumda, yukarıda belirtilen hususlar doğrultusunda ve daha önce aynı işlemin iptali istemiyle açılan dava göz önünde bulundurulduğunda uyuşmazlığın Kamulaştırma Kanununun 23. maddesinden kaynaklandığı sonucuna ulaşıldığından, kamulaştırma işleminin Yasanın 23. maddesi uyarınca iptali istemiyle açılan davanın çözüm yerinin 2942 sayılı Yasanın yukarıda içeriği yazılı hükümleri uyarıca adli yargı olduğu gözetilmeksizin mahkemece süreaşımı yönünden reddine karar verilmesinde isabet bulunmamaktadır.”…
Başka bir uyuşmazlıkta ise, imar planında yol kapsamında olduğu gerekçesiyle kamulaştırılan…
Danıştay kararlarındaki uyuşmazlıkların konusuna bakıldığında, çoğunlukla davacıların…
“Dava konusu işlem, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a. maddesinde tanımı yapılan iptal davalarına konu olabilecek idari işlem niteliğini taşımakta ise de; yasa koyucu tarafından, anılan Yasanın 24 üncü maddesi ile, 23 üncü madde kapsamına gören uyuşmazlıkların adli yargı yerince çözümleneceği yolunda özel hüküm getirilmiş bulunmaktadır.…
Olayda, davacı, kamulaştırılan taşınmazının, üzerine 8 yıldan bu yana amaçlanan hizmet binasının yapılmadığını ve alanının idarenin ihtiyacının çok üzerinde olduğunu ileri sürerek kendisine tamamen veya kısmen iade edilmesi istemiyle başvuruda bulunduğuna göre anılan Yasa maddelerinin açık hükmü karşısında, 23 üncü madde kapsamındaki ‘geri alma davası’nın görüm ve çözümünde 24 üncü maddeye göre adli yargı yerinin görevli olduğu ve 37 nci maddeye göre de davanın, basit yargılama usulü ile taşınmaz malın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görüleceği kuşkusuzdur”…
Anayasa’nın 142. maddesine göre, yargı düzeni ve yargı düzeni içinde yer alan yargı…
Yukarıda, kamulaştırılan taşınmazın geri alma hakkı kapsamında eski maliklerince…
EN
TR
