Adil Yargılanma Hakkı Kriterlerinin Türk İdari Yargılama Hukuku Açısından Muhtemel ve Gerçekleşen Etkileri

Mahkeme, yargılama süresine ilişkin yaptığı incelemede hem başvurucunun tutumunda hem de yetkili makamların tutumunda yargılamayı Sayfa 165 geciktirecek hususlar saptadığında adeta bir kusur oranı değerlendirmesi yaparak hangi tutumun yargılamanın gecikmesi açısından daha hatalı olduğunu saptamaktadır(327). Beaumartin-Fransa davasında başvurucuların sahip oldukları malların millileştirilmesi ve bundan kaynaklanan tazminat alacaklarına ilişkin uyuşmazlık, hükümetin idare hukukuna ilişkin bir mesele olduğuna dair itirazlarına karşın, AİHM tarafından bir medeni hak olan mülkiyet hakkına ilişkin görülerek madde 6’nın uygulanabilir olduğuna karar verilmiştir. Başvurucular, davayı Conseil d’Etat’da açmaları gerekirken, hatalı bir biçimde Paris İdare Mahkemesi’nde açarak dokuz ay ve itirazda bulunduktan sonra dört ay sonrasına kadar dilekçelerini vermeyerek yargılamanın uzamasına sebebiyet vermişlerdir. Mahkeme bunun yanında davanın karmaşık olduğunu da belirtmesine karşın Conseil d’Etat önünde yargılamanın hiçbir açıklama olmaksızın durduğu uzun periyodlar olması, davalı Bakanlığın davaya cevap vermek için yirmi ay beklemesi ve Conseil d’Etat’nın davada ilk duruşmayı yapabilmesinin beş yıl sürmesi hususlarını göz önüne alarak, devletin hatalı tutumunun daha ağır bastığı gerekçesiyle sekiz yıldan fazla süren yargılamanın makul olarak görülemeyeceği ve madde 6/1’in ihlal edildiği kanaatine varmıştır(328). Vendittelli-İtalya davasında ise, sulh mahkemesi kararı 11 ayda tebliğ edilmesine karşın gecikmenin esas olarak başvurucunun tutumundan kaynaklandığını tespit eden AİHM, başvurucunun makul sürede yargılanma hakkının ihlal edilmediği sonucuna varmıştır(329).Sayfa 166

d. Başvurucunun Tehlikede Olan Menfaati

AİHM, devletlerce davaların makul sürede sonuçlandırılması yükümlülüğüne uyulup uyulmadığını…