5. Kefaletten Dönme Hakkı Meselesi Netleştirilmelidir
Kefalet ivazsızdır ama bu durum asıl borçlu ile kefil arasındaki ilişki için bir…
Ancak bu temel yaklaşım ve kural, alacaklısı tarafından ifa edilmiş ve böylelikle…
Bir borca değil de borç ilişkisine kefil olunmuşsa ve kefil olunan borç ilişkisinin…
Yürürlükteki TBK’nın “II. Kefaletten dönme” başlıklı 599. maddesi şu şekildedir:…
“Gelecekte doğacak bir borca kefalette, borçlunun borcun doğumundan önceki mali durumu, kefalet sözleşmesinin yapılmasından sonra önemli ölçüde bozulmuşsa veya mali durumunun, kefalet sırasında kefilin iyi niyetle varsaydığından çok daha kötü olduğu ortaya çıkmışsa, kefil alacaklıya yazılı …
Kefil, alacaklının kefalete güvenmesi sebebiyle uğradığı zararı gidermekle yükümlüdür.”…
Gerekçeye göre, Eski Borçlar Kanunu’nda yer almayan bu hükümde İsviçre Borçlar Kanunu’nun…
Ancak bu hükümde borçlunun kimliği ve borçlu ile kefil arasındaki ilişkinin mahiyeti…
Hükme göre kefilin kefaletten tek yanlı beyanıyla dönebilmesinin ön şartı, kefalet…
Hükme göre kefilin kefaletten dönebilmesi için şu iki ihtimalden biri gerçeklemiş…
Birincisi kefaletten sonra ve fakat borcun doğumundan önce asıl borçlunun mali durumunun…
İkincisi ise borçlunun baştaki mali durumunun kefil tarafından iyi niyetle varsayıldığından…
Bu iki halden biri varsa kefil alacaklıya yönelik yazılı bildirimle ve dönmeden sonraya…
Belirtelim ki borç bakiyesinin sıfır olmadığı hallerde dahi yukarıdaki iki ihtimalden…
Yukarıdaki hükümde önemli bazı belirsizlikler ve hatta eksikler vardır. Birinci olarak…
Oysa, ortak olan kefilin, bankaya yönelik olarak “şirkete kredi limiti tahsis ederken…
İkincisi, asıl borçlunun mali durumundan bağımsız olarak, kefaletin kurulduğu sırada…
Üçüncü olarak ortaklığı sebebiyle kefalet veren ve daha sonra ortaklık ilişkisini…
Dördüncü olarak 599/2 ile kefile kefaletten dönmesi sebebiyle alacaklıya vereceği…
En önemlisi de şudur: İvazlı kefaletin tipik türü tek kişi şirketinin tek ortağının…
TBK’nın “Ödemenin kabulünü isteme” başlıklı 593. maddesi de problemin çözümü için…
Hüküm şu şekildedir:…
“Borçlunun iflası sebebiyle olsa bile, borç muaccel olduğu takdirde kefil, alacaklıdan yapacağı ödemeyi kabul etmesini her zaman isteyebilir. Bir borca birden çok kişinin kefil olması durumunda alacaklı, kefillerden biri tarafından yapılacak kısmi ödemeyi, bunu öneren kefile düşen paydan az olmamak koşuluyla, kabul etmek zorundadır.…
Alacaklı haklı bir sebep olmaksızın ödemeyi kabul etmekten kaçınırsa, kefil borcundan kurtulur; birlikte müteselsil kefalette ise, kefillerin sorumluluğu kendilerine düşen pay miktarınca azalır.…
Alacaklının rızası varsa kefil, asıl borcu muaccel olmasından önce de ödeyebilir. Ancak, bu durumda kefil, asıl borçluya karşı rücu hakkını borcun muaccel olmasından önce kullanamaz.”…
Birinci fıkra kapsamında kefilin ödeme ve borçtan kurtulma isteğinin alacaklı tarafından…
Üçüncü fıkra kapsamındaki muacceliyetten önce ödeme imkanı da alacaklının rızasına…
Yine süreli olmayan kefalette kefaletin sona ermesini düzenleyen TBK 601 hükmü de…
Hüküm şu şekildedir: …
“Süreli olmayan kefalette kefil, asıl borç muaccel olunca, adi kefalette her zaman ve müteselsil kefalette ise, kanunun öngördüğü hâllerde, alacaklıdan, bir ay içinde borçluya karşı dava ve takip haklarını kullanmasını, varsa rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takibe geçmesini ve ara vermeden takibe devam etmesini isteyebilir. …
Borç, alacaklının borçluya yapacağı bildirim sonucunda muaccel olacaksa kefil, kefalet sözleşmesinin kurulduğu tarihten bir yıl sonra alacaklıdan, bu bildirimi yapmasını ve borç bu suretle muaccel olunca, yukarıdaki fıkra hükümleri uyarınca takip ve dava haklarını kullanmasını isteyebilir. …
Alacaklı, kefilin bu istemlerini yerine getirmezse, kefil borcundan kurtulur.” …
Bu hükme göre, ortak olan kefilin ortaklıktan ayrılırken ikinci fıkradaki imkanı…
Daha da önemlisi ortak olduğu için kefil olmuş olan bir kefilin bu imkandan sınırsız…
EN
TR
