EN
TR
Konu, banka işletmeciliğinin güncel kavramlarından biri olan “bilgi asimetrisi” ile…
2. Her bir tacirin banka karşısında eşit şartlarda olduğu ve kararlarının sonuçlarına da tam olarak katlanması gerektiği varsayımı, girift hukuki sözleşmelerin ve pazarlama taktiklerinin iş gördüğü günümüz iktisadî dünyasında “tartışmasız geçerli” bir varsayım olarak kabul edilemez. Mesleği kredi vermek olan bir bankanın istihdam ettiği hukuk uzmanları tarafından hazırlanmış ayrıntılı bir sözleşmeyi kendi ticari uzmanlığı ile okuyup kısmen müzakere ederek uygun bulan bir tacirin, sözleşme tarafı olarak banka ile “eşit” olduğu düşüncesi mutlak geçerli bir varsayım değildir. …
3. Taraflardan birinin diğerinden üstün olduğu durumlarda üstün tarafın gücünü…
Kanun koyucuların sürekli güncelledikleri emredici hüküm dedektörleriyle adeta hukuk…
Hem unutulmamalıdır ki bugün özel emredici hükümlerle düzenlenen bütün sınırlayıcı…
4. Bu konuda önemli bir örnek tüketicinin korunması alanındadır. Pazarlama hilelerine girişen kötü niyetli tacirin şerrinden tüketiciyi korumaya çalışan kanun koyucu bu amaçla 1995 yılında çıkardığı ilk kanunun dolanıldığını gördükçe defalarca ilave emir ve yasaklar koymuş, son olarak da bu eski yamalı kanun yetmediği için tüketiciyi daha muhkem-tahkimatlı yeni bir kanunla korumaya çalışmıştır.…
5. Daha önemlisi kanun koyucu taciri tacirin şerrinden korumaya da başlamıştır. Bu kapsamda öncelikle, eski TTK döneminde bir ihtiyaç olarak sıklıkla gündeme gelen…
İkinci olarak ve daha da önemli olarak TTK.nın “Ticari hükümlerle yasaklanmış işlemler…
Hükmü hatırlatalım:…
“(f. 5) Sözleşmede öngörülen ödeme süresi, faturanın veya eş değer ödeme talebinin veya mal veya hizmetin alındığı veya mal veya hizmetin gözden geçirme ve kabul usulünün tamamlandığı tarihten itibaren en fazla altmış gün olabilir. Şu kadar ki, alacaklı aleyhine ağır bir haksız durum yaratmamak koşuluyla ve açıkça anlaşmak suretiyle taraflar daha uzun bir süre öngörebilirler. Ancak alacaklının küçük yahut orta ölçekli işletme (KOBİ) veya tarımsal ya da hayvansal üretici olduğu veya borçlunun büyük ölçekli işletme sıfatını taşıdığı hâllerde, ödeme süresi, altmış günü aşamaz…
Bu konudaki üçüncü örnek Türk Borçlar Kanunu’nda “Kısmi Ödemeli Satışlar”ın bir alt…
Diğer ifadeyle yeni TTK gibi yeni TBK da tacir olan alıcıyı tacir olan satıcının…
6. O halde bütün banka kredilerinde ve bilhassa proje kredilerinde bankanın kredi alıcısı karşısındaki üstünlüğünün sözleşmeye ve uygulamasına nasıl yansıdığı yargı tarafından dikkatle incelenmelidir. Aksi halde basiretli tacir yükümlülüğü kalıbının arkasına sığınmış olan yargı bu kalıbın taciri haksız olarak ezdiği durumlarda dahi “uygulayacağım kanun yok, yapabileceğim bir şey yok” diyerek, adaletsizliklere kulak tıkamış olacaktır. Buradan çıkan sonuç şudur: Şayet Yargıtay kendi içtihatlarıyla taciri bankaya karşı…
7. Öte yandan banka ile müşterisi arasındaki ilişkilerde müşterinin tacir olup olmadığından başka kriterlere de bakılması gerektiği tezini biz de doçentlik Tezimizde savunmuştuk. Bu görüşümüzü proje kredileri yönünden tekrar etmekle yetiniyoruz(19):…
“… çağdaş hukuk anlayışının sonucu olan ve Anayasamızda da yer alan demokrasi, sosyal devlet ve eşitlik ilkeleri; korunmaya muhtaç astların, üstlerine karşı korunmasını zorunlu kılar. Şüphesiz bankalarla müşterileri arasında, kamu hukukundaki anlamıyla bir ast-üst ilişkisi vardır denemez. Ancak yine de buna benzer bir sosyo-ekonomik ilişkinin varlığı kabul edilmeli ve hem kanun koyucu kural koyarken, hem de hakim takdir hakkını kullanırken bu durumu göz önüne almalıdır.…
Nitekim Yargıtay da birçok kararında bankaların sorumluluğunun özel güven nedeniyle ağırlaştırılması gerektiğini kabul etmektedir.”…
Bu konunun Anayasal ilkelerle de ilgisi vardır(20):…
“Medeni hukuk sahasında kişilerin birbirlerine eşit kabul edilmeleri genel prensip olmakla birlikte, sözleşenler arasında daha baştan, hukuki du …
Öte yandan Anayasanın demokrasi, sosyal devlet ve eşitlik ilkeleri de devletin korunmaya muhtaç olanları, haksızlık yapması mümkün ya da muhtemel olanlara karşı korumasını emreder. (Zira kamu hukukundaki ast-üst ilişkisinin bir benzeri özel hukukta sosyo-ekonomik yönden ast-üst olanlar arasında söz konusudur. Serozan, Sözleşmeden Dönme, s. 212.) O halde sosyal devlet ilkesinin de gereği olarak güçlü taraf karşısında zayıf desteklenmeli ve korunmalıdır.”…
Bu bakış açısına göre banka müşterileri de tasnife tabi tutulmalıdır. Bu tasnifi…
